Nhà tang lễ, hay còn gọi là nhà quàn giáo xứ, là một mô hình nhân văn, đang được lan tỏa tại Tổng Giáo phận TPHCM. Tên gọi này có thể còn xa lạ ở nhiều nơi, nhưng tại các giáo xứ, nó đang trở thành điểm tựa thiết thực cho những gia đình nghèo, neo đơn và những người sinh sống trong không gian chật hẹp của đô thị.
Ðây không chỉ là sự chu toàn tang sự một cách trang nghiêm và miễn phí cho người quá cố trong tình Chúa, tình người, mà còn là lời đáp ứng thiết thực cho thao thức mục vụ của Ðức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng. Thao thức này được ngài nêu ra vào đầu năm 2025, trong cuộc gặp gỡ Dân Chúa theo cụm giáo hạt, nhằm lan tỏa lòng bác ái và trách nhiệm cộng đồng.
Phục vụ bất kể lương giáo
Năm năm trước, khu đất nằm ở cổng sau nhà thờ giáo xứ Nữ Vương Hòa Bình, giáo hạt Xóm Mới còn bỏ hoang, vô tình trở thành chỗ tập kết của rác rến. Nay, nơi ấy đã được xây dựng một “Nhà tang lễ giáo xứ Nữ Vương Hòa Bình”, đi vào hoạt động đã được vài tháng.
Tọa lạc trên địa bàn đa phần dân lao động, nhà tang lễ phục vụ người có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn, không nơi nương tựa, không phân biệt lương giáo. Dù được xây dựng tách biệt với khuôn viên thánh đường, vẫn đảm bảo các tiện ích cơ bản (điện nước miễn phí, nhà vệ sinh…) và duy trì bầu khí yên tĩnh, trang nghiêm qua quy định khung giờ viếng, không sử dụng kèn trống. Cha xứ cử hành nghi thức tang lễ cho người trong đạo, đồng thời chủ động thăm viếng, cầu nguyện cho cả người khác tôn giáo, tôn trọng truyền thống của họ bằng việc tế nhị là làm màn che Thánh Giá. Những gia đình thuê trọ tại giáo xứ hoặc khu vực lân cận có người thân qua đời và gặp khó khăn về không gian tổ chức tang lễ, giáo xứ luôn kịp thời tiếp nhận và giúp họ chu toàn tang sự.
Trong khi Nữ Vương Hòa Bình xây dựng không gian mới, thì giáo xứ Antôn Cầu Ông Lãnh, giáo hạt Sài Gòn - Chợ Quán đã tận dụng nhà tưởng niệm có diện tích 60 mét vuông làm nơi quàn linh cữu từ hàng chục năm qua. Cha chánh xứ Augustinô Nguyễn Hoàng, dòng Phanxicô cho biết, giáo xứ nằm trong vùng có nhiều chung cư cũ, người thuê trọ, nên khi người thân qua đời, họ phải quàn linh cữu tại một số bệnh viện, vốn khó tránh khỏi sự ồn ào. Cha Hoàng chia sẻ, từng có trường hợp người ngoại giáo sau khi quàn người thân tại giáo xứ đã xin vào đạo vì cảm động bởi tình bác ái đó. Ông Phêrô Nguyễn Ngọc Ẩn, Chủ tịch HĐMV, khẳng định: “Xứ đạo chúng tôi sẵn sàng liên kết với các xứ lân cận để hỗ trợ những gia đình cần giúp khi hữu sự”.
Tinh thần này cũng được lan tỏa tại các nơi khác. Giáo xứ Tân Phú, hạt Tân Sơn Nhì, đã tôn tạo một gian phòng diện tích 40 mét vuông ở mặt tiền đường Thống Nhất làm nhà quàn từ tháng 4 năm nay. Nhà quàn phục vụ mọi gia đình khó khăn, không phân biệt lương giáo. Vừa qua, một bà cụ 74 tuổi neo đơn, thuê trọ trong giáo khu Gioan Baotixita qua đời và được quàn tại đây. Nhà đòn hỗ trợ áo quan, giáo khu lạc quyên chi phí lo hậu sự.
Hữu ích cho người nghèo, di dân
Dù vừa được bài sai về coi sóc xứ đạo Bình Thuận, hạt Tân Sơn Nhì được vài tháng, nhưng khi nhận ra đa phần người dân nơi đây nhập cư từ tứ xứ, linh mục Phêrô Phan Khắc Triển đang chuẩn bị làm nhà quàn theo gợi ý của Đức TGM Giuse. Bối cảnh thực tế tại giáo xứ, với 15 ngàn giáo dân và hơn 5 ngàn tín hữu di dân, nhiều hộ gia đình cư ngụ trong nhà trọ chật hẹp, buộc phải quàn người thân tại các dịch vụ mai táng có tính phí. Những nơi này không mấy thuận tiện cho việc cử hành các nghi thức an táng trang nghiêm theo truyền thống Công giáo. Vì lẽ đó, cha Triển dự tính sẽ bắt tay vào việc làm nhà quàn rộng gần 40 mét vuông, dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 11. Khi đi vào hoạt động, nhà quàn sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu thực tế của bà con trong xứ mà còn là nơi để cộng đoàn quy tụ cầu nguyện, hiệp thông với gia quyến, đồng thời giúp việc cử hành các nghi thức tôn giáo được thuận tiện và trang nghiêm.
Tương tự, giáo xứ Bình Phước, hạt Sài Gòn - Chợ Quán, dù khuôn viên khiêm tốn, cũng có một nhà tang lễ từ năm 2020. Xứ đạo có 2.000 tín hữu với 8 giáo họ, trong đó riêng tại giáo họ Truyền Tin đã có 4 đến 5 chung cư cũ không có nhà cộng đồng, nhiều hộ dân ở các giáo họ khác cũng thuê trọ trong những không gian chật hẹp, thậm chí có nhà 5-6 người sống tạm trong phòng trọ chỉ độ 9 mét vuông. Chỗ ở còn chưa đủ, nên khi hữu sự buộc phải quàn người thân tại bệnh viện. Từ khi nhà tang lễ giáo xứ hình thành, nhiều gia đình đã có nơi lo hậu sự cho người thân cách chu đáo. Linh mục chánh xứ GB Đào Quốc Chung và bà con trong xứ đạo cũng thường xuyên hiện diện để cầu nguyện và nâng đỡ tinh thần tang quyến. Giáo xứ luôn sẵn sàng đón nhận những trường hợp đến từ các xứ đạo xa gần.
Họ đạo Chợ Quán có lẽ là một trong những xứ đạo có nơi quàn linh cữu lâu nhất Tổng Giáo phận từ hơn 30 năm qua. Tại đây, nhà chờ Phục Sinh 80m2 là nơi quàn linh cữu theo quy định trong hai ngày, và cùng là nhà đặt hài cốt của người quá cố trong và ngoài xứ đạo. Tinh thần bác ái này được thể hiện rõ qua trường hợp mới nhất vào tháng 10: cụ bà Nguyễn Thị Tánh, 82 tuổi, neo đơn, sống trong căn nhà chỉ vỏn vẹn 1m x 3m trên đường Nguyễn Trãi, đã được quàn tại đây. Họ đạo đã chuẩn bị chu toàn mọi thứ, và cộng đoàn hiện diện hiệp dâng lời nguyện cầu. Sau khi hỏa táng, hài cốt của người quá cố được an nghỉ trong nhà chờ Phục Sinh họ đạo miễn phí. Ông Lê Quang Dũng, Chủ tịch HĐMV cho biết, họ đạo đã xây thêm một nhà chờ Phục Sinh mới ở khu vực núi Đức Mẹ với sức chứa 1.000 di cốt, tiếp đón hài cốt người quá cố trong cũng như ngoài xứ đạo. Đây là cách duy trì không gian lo hậu sự cho người thân của gia cảnh khó khăn.
Mô hình nhà quàn linh cữu ở các xứ đạo tại TGP TPHCM, dù có khác nhau về quy mô hay cách thức thực hiện, nhưng đều quy về trách nhiệm cộng đồng và tình yêu thương vô điều kiện. Thành ý đó không chỉ giúp các gia đình khó khăn chu toàn trách nhiệm với người thân đã khuất, mà còn là một trong những phương cách lan tỏa tinh thần Kitô giáo, khiến tình liên đới trở thành nguồn ủi an giữa những khoảnh khắc mất mát của đời người.
Bích Vân
.jpg)
Bình luận