Cầu nguyện hiệu quả

Cầu nguyện là một hành động thiết yếu và cốt lõi trong đời sống Kitô hữu, được nhấn mạnh qua các trang Thánh Kinh và được trình bày chi tiết trong Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo từ số 2558 đến 2865. Vậy làm thế nào để cầu nguyện một cách hiệu quả, mang lại hoa trái tốt đẹp cho đời sống đức tin?

Mỗi người đang cầu nguyện thế nào?

Nhiều người cảm thấy mình tầm thường, yếu đuối, tội lỗi, và cho rằng lời cầu nguyện của mình không hiệu quả nên phải nhờ những người đạo đức cầu thay để được ơn mong muốn. Một số người quan niệm cầu nguyện là đọc các lời kinh có sẵn. Nhiều tín hữu đọc Các Giờ kinh Phụng vụ hằng ngày giống như các linh mục và tu sĩ. Những lời kinh này rất quý giá vì kết tinh từ kho tàng Thánh Kinh và truyền thống ngàn đời của Giáo hội.

Nhưng cầu nguyện không phải là cầu kinh, mà trước tiên là trò chuyện thân tình giữa con người với Chúa (x. GLHTCG, số 2525, 2786-2788). Có lẽ vì thiếu tâm tình thân mật này, nên lời cầu nguyện của nhiều người chưa hiệu quả? Hơn nữa, cầu nguyện có nhiều cấp độ, từ việc đọc kinh (GLHTCG, số 2700-2704), suy niệm (số 2705-2708), đến tâm niệm và chiêm niệm (số 2709-2719), nhưng không phải ai cũng nhận thức và thực hành đầy đủ các cấp độ này.

Xưa kia, đời sống nông nghiệp ổn định cho phép con người dành nhiều thời gian cho Chúa qua thánh lễ buổi sáng hay kinh chiều. Nhưng trong xã hội công nghiệp hiện đại, nhịp sống hối hả ở đô thị khiến con người phải tính toán kỹ lưỡng thời gian cho công việc, nghỉ ngơi, và giải trí. Thời gian dành cho cầu nguyện vì thế cũng bị thu hẹp, thậm chí trở nên gò bó. Nhiều người đến với Chúa nhưng tâm trí vẫn căng thẳng vì công việc, dẫn đến sự chia trí, khó tập trung vào cuộc đối thoại với Ngài.

Nhiều người trẻ thời nay ít dành thời giờ cho việc gặp gỡ Chúa vì không tin vào lời mình cầu nguyện và cũng không tin Chúa sẽ ban theo ý mình cầu xin. Lớn lên trong môi trường đề cao vật chất, tin tưởng vào khoa học và khả năng con người, một số người thậm chí phủ nhận sự hiện diện của Thiên Chúa và các giá trị tinh thần. Họ thấy một giờ lướt web, nghe nhạc, xem phim, chơi thể thao, tập gym mang lại ích lợi thực tế hơn so với giờ dự lễ, cầu kinh. Một phần trách nhiệm thuộc về các bậc cha mẹ và những người có trách nhiệm trong Giáo hội, khi chưa thuyết phục được giới trẻ về sự hiện diện sống động của Thiên Chúa qua các luận chứng khoa học hiện đại hay gương sáng cầu nguyện của chính mình.

Cầu nguyện hiệu quả

Tin Mừng theo thánh Luca (Lc 11,1-13) thuật lại việc một môn đệ xin Chúa Giêsu dạy cách cầu nguyện. Để lời cầu nguyện đạt hiệu quả, cần học theo lời chỉ dẫn của Chúa Giêsu, Đấng là Con Một Thiên Chúa, luôn được Chúa Cha lắng nghe.

- Trước hết, cầu nguyện là cuộc gặp gỡ thân tình với Chúa. Cầu nguyện trước hết là dịp để con người trò chuyện thân mật với Thiên Chúa, như cách Chúa Giêsu đối thoại với Chúa Cha. Người chia sẻ với Cha về những công việc làm sáng danh Cha, như cầu nguyện cho triều đại Thiên Chúa mau đến, xin lương thực hằng ngày, tha thứ tội lỗi, và bảo vệ con người khỏi cám dỗ. Dù nội dung cầu nguyện có thể thay đổi, Chúa Giêsu luôn giữ tâm tình hiếu thảo, gọi Chúa Cha bằng tiếng “Lạy Cha!” đầy đơn sơ, như đứa trẻ gọi “Cha ơi!”. Vậy, khi cầu nguyện, mỗi người có mang tâm tình thân mật và hiếu thảo này không?

Trong cầu nguyện cộng đồng, các bài kinh sẵn có đóng vai trò quan trọng, giúp hướng dẫn mọi người cùng chung một tâm tình và ý hướng, bất kể sự khác biệt về hoàn cảnh hay trình độ. Cầu nguyện cá nhân và cộng đồng vì thế bổ trợ lẫn nhau, tạo nên sự phong phú trong đời sống đức tin.

- Lời cầu nguyện luôn mang lại hiệu quả. Lời cầu nguyện không chỉ dừng lại ở cá nhân mà còn có sức mạnh tác động đến cộng đồng, xã hội, và cả vũ trụ, như trường hợp tổ phụ Abraham cầu xin cho dân thành Sơđôm và Gômôra (St 18,20-32). Chung quanh ta có nhiều người đói khổ, bệnh tật, bị ma quỷ kiềm chế, suy nhược về tinh thần, đang gặp nhiều nguy hiểm (x. HTXHCG, số 325). Họ cần ta cầu nguyện, nâng đỡ cuộc sống vì từng người có trách nhiệm đối với mọi anh chị em (x. HTXHCG, số 1913-1917; GS, số 17). Cần nhớ, cầu nguyện hiệu quả không có nghĩa là Chúa sẽ thực hiện ngay điều ta xin. Chúa Giêsu dạy hãy kiên nhẫn và tin tưởng, như người bạn nài nỉ sự giúp đỡ giữa đêm khuya (Lc 11,5-8).

Tại sao lời cầu nguyện của mỗi người có thể tác động đến người khác?

Thánh Phaolô trong thư gởi tín hữu Côlôsê (Cl 2,12-14) giải thích rằng: nhờ Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người, mọi tín hữu đã cùng chịu mai táng với Chúa Giêsu khi được rửa tội để trở thành con cái Thiên Chúa, thành thân thể mầu nhiệm của Chúa Giêsu Kitô, cùng sống với Đức Kitô. Cầu nguyện từ nay không phải chỉ là hành vi phụng tự mà là gắn bó với Chúa Cha trong tư cách là những người con gắn bó với Cha của mình như Đức Giêsu. Cha Trên Trời luôn lắng nghe và sẵn sàng ban cho mỗi người điều tốt nhất, như lời Đức Giêsu: “Anh em cứ xin thì sẽ được, cứ tìm thì sẽ thấy, cứ gõ cửa thì sẽ mở cho” (Lc 11,9).

- Cuối cùng, Đức Giêsu nhắc đến một yếu tố rất quan trọng là cần phải có Chúa Thánh Thần trong lời cầu nguyện. Người nói rằng: “Cha Trên Trời lại không ban Thánh Thần cho những kẻ kêu xin Ngài sao!”. Chính Chúa Thánh Thần sẽ hướng dẫn tâm trí mỗi người để chuyển lời cầu đến Chúa Cha và đến tất cả anh chị em (x. Rm 8,15-16). Chính Ngài dạy ta cầu nguyện (x. GLHTCG, số 741, 2625, 2630, 2650, 2670, 2681, 2711, 2726, 2766). Chúa Giêsu, trong câu chuyện với người phụ nữ Samari, cũng đã nói: “Những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong Thần Khí và trong Sự Thật, vì Chúa Cha tìm kiếm những ai thờ phượng Ngài như thế” (Ga 4,23-24). Thần khí là Chúa Thánh Thần, còn Sự Thật là Chúa Giêsu.

Vì vậy, để lời cầu nguyện sinh ơn ích, mỗi người hãy xin Chúa Thánh Thần đồng hành, soi sáng tâm trí, và hướng dẫn trong mỗi lần cầu nguyện. Hãy tin tưởng cầu nguyện hằng ngày, vì Chúa rất muốn từng người trở thành người chuyển cầu cho con người và thế giới. 

Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn