Cây cầu xây dựng sự hiệp nhất và bình an

Trong vòng chưa đầy 6 tháng, giáo phận Long Xuyên mất đi hai đại thụ đó là Ðức Giám mục Chánh tòa thứ hai - Gioan Baotixita Bùi Tuần (ngày 27.7.2024) và Ðức Giám mục Chánh tòa thứ ba - Giuse Trần Xuân Tiếu (ngày 7.1.2025). Cả hai vị được Chúa gọi về trong những năm tháng tuổi già nghỉ hưu tại Tòa Giám mục Long Xuyên, sau một đời phục vụ miệt mài với nhiều trọng trách.

Chúng tôi còn nhớ hình ảnh Đức cố Giám mục Giuse Trần Xuân Tiếu trong thánh lễ đưa chân vị tiền nhiệm đã cùng với Đức Giám mục Giuse Trần Văn Toản đứng lặng bên di hài, hai người học trò xuất sắc cùng chắp tay, đưa cái nhìn trìu mến về thầy. Thật cảm động! Rồi trong những ngày tang tóc ấy, khi sức khỏe còn cho phép đi lại, dù ngài đã “lãng quên thực tại” vì bệnh lý, vẫn luôn hiện diện ở những thánh lễ và giờ phút quan trọng.

Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu được ĐGH Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm Giám mục phó giáo phận Long Xuyên ngày 3.6.1999 (lễ tấn phong ngày 29.6.1999). 5 năm sau, ngài kế vị Đức cha Gioan Baotixita Bùi Tuần, để tiếp nối công cuộc dựng xây giáo phận nơi thượng nguồn đồng bằng châu thổ, miền đất có sự hiện diện của các dân tộc anh em Khmer, Chăm, Hoa và nhiều tôn giáo bạn như Phật giáo, Phật giáo Hòa Hảo, Cao Đài, Hồi giáo, Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa… Vì vậy, song song với việc phát triển, giáo phận chú tâm xây dựng lối sống Tin Mừng sao cho hòa hợp giữa cộng đồng đa sắc tộc, đa văn hóa, và sẻ chia, nâng đỡ những người còn vất vả trong cuộc sống. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với báo Công giáo và Dân tộc vào tháng 8.2003, Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu thao thức: “…Tình trạng nghèo đói vẫn còn phổ biến, nhiều người không có công ăn việc làm nên phải bỏ quê lên các tỉnh thành sinh sống. Hậu quả là nhiều gia đình bị chia cắt, vấn đề đạo nghĩa và giáo dục con cái bị giảm sút. Lớp người trẻ vì thế dễ dàng sa đà vào các tệ nạn xã hội… Hơn nữa, một số người ngày nay nhiễm phải tinh thần tục hóa, tinh thần hưởng thụ, tôn thờ vật chất, chạy theo tiền bạc… nên việc sống đạo gặp rất nhiều lực cản…”. (Báo CGvDT số 1422, ngày 29.8.2003, trang 18). Suốt thời kỳ Giám mục Chánh tòa, Đức cha Tiếu chú trọng vào việc tổ chức và đào tạo các thành phần giáo dân trong giáo phận. Ngài lưu tâm đến việc thống nhất hoạt động của các hội đoàn, các phong trào giáo dân, làm sao để tất cả hoạt động được đi vào quỹ đạo chung, và nhất là giúp tín hữu ngày càng vững vàng trong đời sống đức tin. Hội dòng Mến Thánh Giá Long Xuyên hiện diện phục vụ tại giáo phận 15 năm, được Đức cha cố Giuse thiết lập, với ý nghĩ: “Muốn có dòng giáo phận phục vụ dài lâu cho tương lai, bên cạnh các dòng tu khác… Các chị em sẽ tiếp tay tích cực cho việc truyền giáo của giáo phận”.

Dịp kỷ niệm 50 năm thành lập giáo phận (2010), Đức cố Giám mục đã đề ra đường hướng chung là “Tham gia, hiệp thông, đồng trách nhiệm vì sứ vụ loan báo Tin Mừng”, với điểm nhấn nỗ lực xây dựng sự hiệp nhất nên một trong các chương trình tu đức, mục vụ và loan báo Tin Mừng tại giáo phận.

Chặng đường mục vụ đã khắc họa chân dung vị mục tử nhân lành luôn hết mình vì cộng đoàn. Đức Giám mục Chánh tòa GP Long Xuyên đương nhiệm Giuse Trần Văn Toản khi trao đổi riêng với CGvDT đã cảm nghiệm: “Như những cây cầu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long kết nối hai bên bờ, cây cầu Giuse Trần Xuân Tiếu được Chúa ráp đặt tại giáo phận Long Xuyên để xây dựng sự hiệp nhất nên một; để bước trên đó, giẫm đạp trên chiếc cầu, con người có thể đến với nhau, gặp nhau, quen nhau, làm hòa với nhau, cộng tác và chia sẻ với nhau. Ngài đã là cây cầu xây dựng sự hiệp nhất và bình an trong giáo phận bằng lối sống tiếp tục học hỏi, thực tập bài học hiền lành và khiêm nhường của vị mục tử nhân lành”. Nhiều người đồng cảm nhận rằng Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu có một cuộc sống dung dị, chân chất, và chan hòa. Vị Giám mục nông dân luôn gần gũi với nụ cười mùa Xuân - một thương hiệu, dù ai có gặp ngài chỉ một lần cũng ấn tượng, cảm mến.

Đức cố giám mục được Chúa gọi về vào lúc 7 giờ sáng ngày 7.1.2025. Nghi thức tẫn liệm cử hành vào 10 giờ 30 sáng cùng ngày. Linh cữu được quàn tại nhà nguyện Tòa Giám mục Long Xuyên. Trong những ngày tang lễ, nhiều phái đoàn giáo hạt, giáo xứ, dòng tu; các cơ quan đoàn thể xã hội và cá nhân đã đến viếng, bày tỏ niềm thương tiếc. Các thánh lễ, giờ cầu nguyện diễn ra liên tục.

Thánh lễ an táng Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu được cử hành sáng ngày 10.1.2025 tại nhà thờ Chánh tòa giáo phận Long Xuyên. Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam chủ tế. Giáo dân và các linh mục, tu sĩ trong ngoài giáo phận tham dự rất đông đảo. Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn; các vị Giám mục đã hồi hưu và nhiều giám mục đương chức khác trong 3 giáo tỉnh đã tề tựu, tiễn đưa một thành viên kỳ cựu trong giám mục đoàn. Lúc sinh thời, trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, ngài cũng là Chủ tịch Ủy ban Giáo dân hai nhiệm kỳ liên tiếp, từ năm 2010-2016.

Đức cha Giuse Trần Xuân Tiếu được an táng tại khuôn viên nhà thờ Chánh tòa Long Xuyên, bên cạnh mộ phần Đức cha Micae Nguyễn Khắc Ngữ và Đức cha Gioan Baotixita Bùi Tuần.

Hùng Luân