Chen ngang

Trong cuộc sống hằng ngày, ở chốn công cộng, khi chờ đợi đến lượt thực hiện một công việc gì đó, người ta thường xếp hàng. Nơi đông người không được chen lấn xô đẩy, phải chờ tới lượt. Điều này đã trở thành thông lệ, nét ứng xử văn minh lịch sự, gọi là văn hóa xếp hàng, là hành vi công bằng, tôn trọng người khác…

Thế nhưng, người ta vẫn thường xuyên chứng kiến cảnh chen lấn xô đẩy ở những nơi ăn miễn phí. Nhiều nam thanh nữ tú chen ngang nơi bán hàng hiệu giảm giá. Trong bệnh viện hay tại quầy làm các thủ tục đất đai, nhiều người chờ mãi không đến lượt, nhưng thỉnh thoảng vẫn có một vài người “chen ngang” đến rỉ tai nói nhỏ gì đó với nhân viên hay người làm thủ tục, thế là công việc của người ấy được nhanh chóng giải quyết… Chen lấn, chen ngang rõ ràng là hành vi ích kỷ, thiếu ý thức trong văn hóa ứng xử…

Bởi vậy mới thấy ở đâu đông người là ở đó phải giăng dây, phát số, hoặc kẻ vạch. Tại sân bay, đến quầy làm thủ tục chỉ vài bước chân nhưng người ta phải dùng tới cả nghìn mét tạo thành những hàng lối để người làm thủ tục tuần tự đi đúng vị trí. Trong bệnh viện, nhân viên y tế phải phát số từ sớm cho người đến khám bệnh. Dây, vạch, số… muốn nhắm con người ta hãy biết vị trí của mình để có thái độ ứng xử văn hóa và phù hợp.

Văn hóa xếp hàng cũng là hình ảnh gợi mở sự trật tự, công bằng trong những góc cạnh của cuộc sống. Hiện tượng chạy chức, chạy quyền, chạy chọt lên vị trí này, chỗ đứng kia… cũng là một hình thức chen ngang. Bởi nó giành chỗ của những người có năng lực đang phấn đấu tới một chỗ đứng trong xã hội. Chen ngang phản ánh sự ích kỷ cá nhân khi chỉ nhăm nhăm làm lợi cho mình mà không đếm xỉa đến quyền lợi của người khác.

Nhìn rộng ra, văn hóa xếp hàng không đơn thuần là hành xử ngay ngắn, trật tự đúng vị trí, mà còn cho thấy sự minh bạch, công bằng trong các hoạt động xã hội. Điều chỉnh hành vi xã hội không chỉ kêu gọi người dân có ý thức, mà cần đủ mạnh để bắt buộc như công cụ pháp luật, chế tài xử lý.

Ngô Quốc Đông