Chưa bao giờ, Hội đồng chức danh xét các học hàm giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) ở nước ta lại vất vả như đợt vừa qua, vì số lượng ứng viên quá đông, khiến họ phải làm việc cật lực. Lượng GS, PGS được công nhận năm 2017 đã tăng tới 60%. Theo lẽ thông thường, việc gia tăng như vậy đáng mừng vì nước ta có thêm nhiều nhà khoa học được vinh danh, được công nhận về những thành tích đóng góp cho nền giáo dục và nghiên cứu của nước nhà.
 |
| Số giáo sư, phó giáo sư được công nhận trong 5 năm qua |
Tại sao lại có một sự tăng nhanh chóng GS, PGS? Nhiều lý do được được ra là bộ chủ quản chuẩn bị áp dụng các tiêu chí mới theo hướng hội nhập với quốc tế và khu vực khi xét các danh hiệu nói trên. Do đó, nhiều người nộp hồ sơ để xét đợt cuối theo tiêu chí cũ nên lượng hồ sơ tăng nhanh. Cũng do sự bất thường mà Thủ tướng đã yêu cầu rà soát lại hơn 1.226 hồ sơđể loại bỏ đi những người không xứng đáng. Kết quả là có 94 hồ sơ cần xem xét lại và xác minh thêm do có đơn nặc danh tố cáo hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí. Như vậy, một thực tế không vui là dù số lượng GS, PGS có tăng lên, nhưng rõ ràng còn tồn đọng các vấn đề về chất lượng.
Việc gia tăng đột biến cũng do có nhiều hồ sơ xét danh hiệu được gởi đến từ các cá nhân không thuộc viện nghiên cứu và đại học. Có một số được gởi đến từ các đơn vị quản lý. Câu hỏi được nêu ra là các vị làm quản lý liệu có quá cần tới chức danh GS, PGS? Bản thân các chức danh này vốn dĩ được dành để tôn vinh những người làm công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học với những nghiên cứu, đóng góp cho khoa học và giáo dục nước nhà. Cũng từ đây, các tiêu chí để bình xét ngoài ngoại ngữ thì bao giờ cũng có điểm số cho công trình khoa học và giảng dạy, hướng dẫn học viên, nghiên cứu sinh. Vậy một khi còn phải chăm chú cho công tác quản lý thì quỹ thời gian cho nghiên cứu và giảng dạy liệu có đủ để công nhận GS, PGS? Và cái không vui của số đông kia chính là người dân và các cơ quan quản lý vẫn hoài nghi về tiêu chí và chất lượng. Rõ ràng quy trình xét để công nhận chức danh GS, PGS vẫn chưa đồng nhất với niềm tin của công chúng về chất lượng. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều vị hoàn toàn xứng đáng với danh hiệu vì những đóng góp của họ cho sự nghiệp khoa học và giáo dục. Theo kết quả năm 2017, số lượng công trình nghiên cứu công bố quốc tế cũng tăng hơn so với năm trước, chứng tỏ không ít nhà khoa học Việt Nam đã ý thức việc chuẩn hóa các chức danh của mình và bắt kịp với xu hướng quốc tế.
Các cụ ta nói “danh” phải gắn với “thực”. Khi danh không gắn với thực thì đó chỉ là “danh ảo”, đôi khi để… oai, hoặc gắn với các lợi ích từ cái danh đó mang lại mà không căn cứ trên thực chất năng lực. Nhìn lại việc lùm xùm trong việc phong tặng chức danh GS, PGS vừa rồi, nghiệm ra : Có đông mà không vui!
Ngô Quốc Ðông
Bình luận