Thế giới đang chứng kiến sự tấn công đáng lo ngại của biến chủng Delta, lần đầu tiên phát hiện ở Ấn Ðộ trước khi lan rộng ít nhất 92 quốc gia, đe dọa những nước chưa xoay sở đủ nguồn cung vắc xin.
Các nghiên cứu đến nay cho thấy biến chủng Delta lây lan mạnh hơn 40% đến 60% so với biến chủng Alpha (lần đầu tiên phát hiện ở Anh). Bản thân biến chủng Alpha lây gấp 50% so với chủng siêu vi Corona mới (SARS-CoV-2) xuất hiện ở thành phố Vũ Hán của Trung Quốc vào cuối năm 2019.
 |
 |
Quá nhanh
Kể từ khi lây lan đến Anh, biến chủng Delta nhanh chóng chiếm đa số các ca bệnh Covid-19 tại nước này. Trong báo cáo chưa được bình duyệt, biến chủng Delta và biến chủng Gamma (lần đầu tiên phát hiện ở Brazil), đang nhanh chóng thay thế Alpha trở thành các biến chủng gây bệnh nhiều nhất tại Mỹ. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ ước tính cứ mỗi 4 ca bệnh thì có một ca mắc biến chủng Delta. Nếu xu hướng này tiếp diễn trong thời gian tới, chỉ mất vài tuần nữa để biến chủng Delta “thống trị” dịch bệnh tại Mỹ, theo chuyên san Scientific America dẫn lời đồng tác giả William Lee của công ty gien di truyền Helix.
Một số dấu hiệu cho thấy biến chủng Delta có thể khiến bệnh nặng hơn. Chuyên san Lancet dẫn một báo cáo được thực hiện ở Scotland cho thấy tỷ lệ nhập viện ở bệnh nhân mắc biến chủng này cao hơn 85% so với biến chủng Alpha. Tuy nhiên, do thời gian chênh lệch giữa số ca nhập viện và tử vong, hiện chưa rõ Delta có gây chết chóc hơn các biến chủng khác hay không. “Chỉ tính riêng tốc độ lây lan quá nhanh đã khiến chúng tôi vô cùng bất nhờ”, theo tác giả Aziz Sheikh, giáo sư của Ðại học Edinburgh.
Vắc xin vẫn hiệu quả
Theo chuyên san Scientific America, điều may mắn là vắc xin vẫn mang đến hiệu quả bảo vệ tốt trước làn sóng tấn công của biến chủng mới nhất, nhưng phải tiêm đủ liều. Báo cáo của Viện Y tế Công cộng Anh phát hiện tiêm đủ 2 liều vắc xin Pfizer-BioNTech và AstraZeneca mang đến hiệu quả lần lượt 96% và 92% đối với biến chủng Delta. Trong khi đó, hiệu lực giảm xuống còn 71% nếu tiêm một liều vắc xin AstraZeneca về khía cạnh ngăn chặn nguy cơ nhập viện. Còn một liều Pfizer-BioNTech chỉ mang đến hiệu quả bảo vệ khoảng 33,5% trước nguy cơ mắc bệnh Covid-19 từ biến chủng mới.
 |
Ðầu tuần, Moderna công bố kết quả nghiên cứu sơ bộ tạm thời xác nhận hiệu quả của vắc xin của hãng này trước biến chủng Delta, trong khi chưa có thông tin về vắc xin Johnson & Johnson liên quan đến biến chủng mới. Hiện CDC mới công nhận 3 loại vắc xin cho chương trình tiêm chủng ngừa Covid-19 ở Mỹ, bao gồm Pfizer-BioNTech, Moderna và Johnson & Johnson.
Câu hỏi kế tiếp được đặt ra là hiệu quả vắc xin có thể kéo dài đến đâu? Tờ New York Times dẫn báo cáo mới cho thấy hai liều vắc xin Pfizer-BioNTech có thể duy trì phản ứng tích cực của hệ miễn dịch trong nhiều năm. Ðối với loại vắc xin này, thông thường mất khoảng 5 tuần để tiêm xong 2 mũi, và hai mũi tiêm cách nhau 3 tuần. Sau mũi thứ hai, cần đến 2 tuần trước khi vắc xin có hiệu lực hoàn toàn. Pfizer-BioNTech cũng là vắc xin duy nhất được Mỹ chọn tiêm cho độ tuổi từ 12-17.
Bên cạnh đó, các nước đang chờ thêm thông tin liên quan đến khả năng phối hợp hai loại vắc xin khác nhau nhằm tăng hiệu quả bảo vệ trước biến chủng Delta. Chuyên san Lancet đăng báo cáo chưa được bình duyệt của Ðại học Oxford (Anh) cho biết việc tiêm cả vắc xin Pfizer-BioNTech lẫn AstraZeneca-Oxford kích hoạt phản ứng miễn dịch mạnh hơn so với hai mũi vắc xin AstraZeneca. Dù vậy, phản ứng miễn dịch cao nhất vẫn là những trường hợp tiêm đủ mũi vắc xin Pfizer-BioNTech. Bác sĩ Matthew Snape, người dẫn dắt cuộc nghiên cứu của Ðại học Oxford, đánh giá vẫn còn quá sớm để xác định liệu tiêm phối hợp vắc xin sẽ kéo dài thời gian bảo vệ hay không.
 |
Ngoài vắc xin do phương Tây sản xuất, vắc xin Sputnik V của Nga cũng được đánh giá cao trước làn sóng dịch mới nhất. Viện Gamaleya, phía phát triển Sputnik V, dẫn các kết quả thí nghiệm cho thấy vắc xin này mang đến hiệu quả bảo vệ khoảng 90% trước biến chủng Delta, chỉ thấp hơn một chút so với mức 91,6% khi đối phó SARS-CoV-2 ban đầu. Giới chức Nga cho hay tình trạng gia tăng số ca Covid-19 ở nước này trong thời gian gần đây là do nhiều công dân không muốn tiêm vắc xin, trong khi biến chủng Delta lây lan mạnh.
Bộ Y tế Nga thống kê được khoảng 90% số ca Covid-19 mới đến từ biến chủng Delta. Hiện chỉ có khoảng 12% dân số Nga tiêm đủ mũi vắc xin. Ðại diện Viện Gamaleya cảnh báo tỷ lệ tiêm vắc xin quá thấp có thể tạo cơ hội cho virus đột biến trong thời gian tới. Sputnik V đang được sử dụng tại hơn 65 nước.
ÐỊNH NGUYỄN
Bình luận