Gian nan với các lớp Thần học giáo dân

Hiện nay, không có nhiều tín hữu tham gia vào các chương trình đào tạo giáo lý chuyên sâu. Để giáo dân tiếp cận nhiều hơn với kiến thức thần học luôn là vấn đề cần được quan tâm tại các cộng đoàn.

Giáo dân, nhất là thành phần trẻ dễ rơi vào tình trạng xao lãng việc đạo. Có khi do vô tình, thiếu sót, nhưng không ít trường hợp hữu ý, trong đó nhiều bạn cho rằng không đủ thời gian giữa bộn bề chuyện học hành, công việc lẫn phát triển các mối quan hệ xã hội. Cứ thế, việc đạo nghĩa dần rời xa. Vậy mời gọi các bạn theo học các lớp thần học, Thánh Kinh có thật sự khả thi?

“KÉN” HỌC VIÊN

Vốn được cho là “khô khan”, “khó trôi”, thần học - ngay từ tên gọi đã gây nên sự ngán ngẩm đối với không ít người. Anh Nguyễn Văn Tiến, 27 tuổi giáo xứ Bình Thới, TGP. TPHCM thắc mắc: “Mình khó hình dung thần học là thế nào! Thật sự, trước giờ tôi cứ nghĩ thần học là chương trình dành cho các linh mục, tu sĩ. Chỉ các vị mới có thể nghiên cứu”. Theo anh, chỉ cần các đấng bậc đào sâu là đủ, rồi bản thân sẽ được nghe giảng giải, qua các ngài mọi thứ sẽ dễ hiểu hơn. Nhiều người cũng tỏ ra tán đồng quan điểm của anh Tiến và kết luận, cứ theo sự truyền đạt của các cha qua giờ kinh, giảng lễ là thuận tiện nắm bắt. Một số ý kiến lại cho rằng việc học thần học mất thời gian. Những quan điểm trên chính là cản trở làm nhiều người không đến với môn này.

Ông Nguyễn Quang Minh, ngụ tại xứ Thăng Long, TGP.TPHCM, một trong những học viên của lớp Thần học giáo dân Gioan Phaolô II khóa 2006 - 2009 do CLB Phaolô Nguyễn Văn Bình tổ chức cho biết, giai đoạn đầu, lớp quy tụ gần 400 học viên, nhưng dần dần số lượng giảm đi nhiều, “rơi rụng” nhiều nhất là các bạn trẻ. “Chúng tôi chia lớp thành hai nhóm theo độ tuổi: nhóm trẻ, bao gồm các bạn dưới 40 và nhóm già là những ông cụ, bà cụ, trung niên. Ban đầu, nhóm trẻ có sĩ số khoảng 100, còn nhóm chúng tôi thì đông hơn. Lịch học cũng phân chia khác nhau do có sự khác biệt về sinh hoạt, việc làm. Song, độ chừng vài tháng, nhóm trẻ, vì chỉ còn hơn chục người, đã sáp nhập vào nhóm người già”, ông Minh chia sẻ. Ông cho biết thêm những buổi đầu, tinh thần người trẻ rất hăng hái nhưng rồi do bận việc cá nhân hoặc nhiều anh chị khó lòng theo đến cùng vì đòi hỏi phải có sự nỗ lực bền bỉ suốt quá trình học. Cùng quan điểm về vấn đề này, cha giáo Antôn Hà Văn Minh, GP Phú Cường ghi nhận tại các cơ sở đào tạo của một số giáo phận vẫn có bộ phận giáo dân theo học nhưng khá ít, do thần học là lĩnh vực rộng, sâu, với những đặc tính chuyên biệt, đòi hỏi người học phải có vốn liếng nền tảng nhất định mới có thể dễ dàng tiếp nhận.

Học viên tham gia lớp thần học giáo dân tại GP Ban Mê Thuột năm 2010 - ảnh: Truyền thông GP Ban Mê Thuột

NHỮNG LỚP HỌC HIẾM HOI

Ở các giáo phận, việc giảng dạy thần học cho giáo dân được thực hiện chủ yếu nơi giáo xứ nội thành. Tại Sài Gòn, học viên có thể đến tìm học tại Trung tâm mục vụ TGP, giáo xứ Ðaminh Ba Chuông… là những nơi thường xuyên có lớp thần học dành cho giáo dân. Năm 1971, chương trìnhThần học Sedes Sapientiae đã được dòng Ðaminh tổ chức tại Thủ Ðức và được duy trì đến nay. Từ niên khóa 2011-2012, dòng quyết định nâng cao chương trình này lên Cao đẳng Thần học Sedes Sapientiae được sắp theo ba năm. Tất cả có khoảng 110 tín chỉ bao gồm các môn Kinh Thánh, Thần học Tín lý, Luân lý, Linh đạo, Mục vụ, các môn Triết học và xã hội nhân văn.

Chủ nhiệm CLB Phaolô Nguyễn Văn Bình, ÐGM Phaolô Nguyễn Thái Hợp khi còn là linh mục đã mở các khóa thần học giáo dân cho nhiều thành viên tham gia. Bà Nguyễn Thị Hương, giáo xứ Tam Hải, Thủ Ðức nhớ về kỷ niệm một thời “trên từng cây số” với lớp: “Ðó được xem là một mô hình ý nghĩa, chúng tôi được các linh mục có chuyên môn về thần học giảng giải kỹ càng hơn về Thánh Kinh, Giáo luật, Phụng vụ… Dù bận rộn nhưng tôi vẫn sắp xếp thời gian vì cảm thấy cần thiết, một phần hồi ấy cũng ít nơi tổ chức lớp thần học cho giáo dân nên phải tranh thủ”. Ông Minh, bạn học với bà Hương và cũng là lớp trưởng lớp học này kể thêm: “Ðể duy trì lớp học suốt 3 năm, ngay bản thân người học phải rất cố gắng. Học viên chủ động liên hệ với giáo sư, sắp xếp thời gian giữa các ngài và mọi người, giữa anh chị em với nhau. Dạo đó, mỗi tuần chúng tôi chỉ học vào trưa Chúa nhật. Mỗi lần mở được một môn, lại phải hô hào, réo gọi anh em khắp nơi”. Dù thời gian đã qua chục năm, cụ ông vẫn nhớ rất rõ những lần tìm đến tòa soạn báo Công giáo và Dân tộc nhờ đăng báo chiêu sinh lớp thần học. “Sau mỗi ba tháng, kết thúc một môn hoặc học kỳ, “hội người già” lại tổ chức hành hương, rồi thi thố, nhận bằng”, ông hồi tưởng. Tuy thế, tại rất nhiều xứ đạo vùng ven, hoặc các giáo điểm, chuyện tổ chức lớp thần học một cách chỉn chu dường như là điều hy hữu.

Nơi GP Cần Thơ, tại Tòa Giám mục hoặc các giáo xứ Chánh tòa, Thới Thạnh, Lộ 20… tập trung nhiều giáo dân, thi thoảng có những lớp học về Kinh Thánh, Phụng vụ. Ở GP Ban Mê Thuột, Ban giáo lý GP cũng có lớp giáo lý cho người trưởng thành, học tại Tòa Giám mục với chương trình đào sâu nghi thức phụng vụ và thánh lễ doÐức cha Vinhsơn Nguyễn Văn Bản, Giám mục giáo phận trực tiếp giảng dạy cùng với các cha giáo. Ðiểm qua một số nơi, cho thấy việc quy tụ giáo dân tham gia các lớp thần học, mục vụ dường như còn khó khăn, cả về chủ quan lẫn khách quan. Linh mục Giacôbê Hà Văn Xung, chánh xứ Chánh tòa GP Mỹ Tho ưu tư: “Do nhiều họ đạo với những hoàn cảnh, điều kiện còn chưa thuận lợi nên việc đào sâu Thần học trong giáo dân phần lớn tổ chức ở những dạng thức như mời gọi giảng viên đến chia sẻ, giảng giải trong dịp nào đó, nhất là những lần tụ họp đông đúc anh em như tĩnh tâm hay đại hội giới trẻ…; hoặc các khóa học ngắn hạn vài tuần, vài tháng”. Ðể cung cấp kiến thức chuyên sâu cho tín hữu, nhiều giáo xứ cũng áp dụng cách kết hợp giảng giải giáo lý, phụng vụ trước hoặc sau giờ lễ cho giáo dân. Chương trình “5 phút học hỏi Lời Chúa” với mẫu câu hỏi ngắn gọn được trình chiếu cho cộng đoàn tham dự tự đọc, hoặc tài liệu chia sẻ Tin Mừng được các cha gởi đến từng gia đình trong xứ đạo cũng là cách làm thiết thực, cổ vũ tinh thần học hỏi Lời Chúa trong giáo dân.

Cuối năm 2016, Học viện Công giáo Việt Nam đã chính thức khai giảng năm học mới 2016 -2017 tại Văn phòng HÐGMVN (72/12 Trần Quốc Toản, phường 8 - Q.3, TPHCM) với mong muốn “nâng cao kiến thức và khả năng thần học của mọi thành phần Dân Chúa, bao gồm linh mục, tu sĩ và giáo dân. Bởi kiến thức sâu xa và khả năng suy tư thần học ở nơi nào và vào thời đại nào cũng hữu ích, nhưng đặc biệt cần thiết cho người Công giáo Việt Nam hôm nay, đứng trước những hoàn cảnh của thời đại”, (ÐGM Giuse Ðinh Ðức Ðạo, Chủ tịch Ủy ban Giáo dục Công giáo trực thuộc HÐGMVN trả lời phỏng vấn Báo CGvDT, tháng 5.2015). Ðây thật sự là sự nỗ lực lớn trong việc xúc tiến thần học trong giáo dân, gây sự chú ý cho các thành phần Dân Chúa. Dù vậy, câu chuyện phổ biến thần học trong giáo dân dường như vẫn còn bất cập, bởi không ít bạn trẻ thắc mắc “Học để làm gì?”, “Có bằng cấp không?”, ngoài ra còn có thêm những cản trở từ điều kiện sinh hoạt, nhân lực, tổ chức, truyền thông đến quan điểm của mỗi người.

Nguyễn Hùng Luân