Hai nhà văn đặc biệt của giới Công giáo

Từ Sài Gòn về quê ở Gia Kiệm - Ðồng Nai, tôi nhận được món quà rất quý từ thầy giáo Bùi Công Thuấn gởi tặng, đó là cuốn sách Tiếp cận Thế giới nghệ thuật của Song Nguyễn (tác giả Bùi Công Thuấn). Ngày Xuân, xin có đôi dòng về 2 tác giả này…

Nhà văn - nhạc sĩ Bùi Công Thuấn

Đây là cuốn sách thứ 3 của tác giả Bùi Công Thuấn tặng cho tôi (2 cuốn kia là Văn học Công giáo đương đại (Nghiên cứu - Phê bình, NXB Hội Nhà văn 2022) và 45 năm Văn học Đồng Nai (lý luận - phê bình, NXB Hội Nhà văn 2024). Khoe một chút như thế để biết chúng tôi là chỗ thân tình, mặc dầu thầy lớn hơn người viết 9 tuổi (ông sinh năm 1949 tại Thái Bình), nhưng từ những năm 1970, tôi đã biết tiếng thầy (là do nghe các thầy dạy tôi lúc ở bậc Tiểu học kể chuyện, dù lúc này tôi đã học Trung học nhưng vẫn hay được các thầy cũ cho phép được ngồi... hóng chuyện).

Đến tuổi thanh niên, tôi và các bạn nam, nữ trong thôn xóm mỗi tối tụ tập nhau ca hát, thích nhất là những bài hát cộng đồng của phong trào Du ca (Nguyễn Đức Quang, Phạm Duy, Ngô Mạnh Thu, Tôn Thất Lan, Trần Đình Quân, Giang Châu, Đặng Mục Tử, Nguyễn Hữu Nghĩa, Nguyễn Quyết Thắng, Trịnh Công Sơn...), và chúng tôi không bao giờ bỏ qua những bài hát của nhạc sĩ du ca Bùi Công Thuấn (Quê hương ta hôm nay khai hội, Tình ca quê hương, Đến với quê hương tôi...). Không chỉ là nhạc sĩ, thầy từng tốt nghiệp Cử nhân khoa Việt - Hán, Đại học Văn khoa Sài Gòn (1974).

Sau năm 1975, thầy Bùi Công Thuấn tiếp tục đi dạy, và có thời gian là Hiệu trưởng Trường Trung học Dân lập Văn Hiến (Long Khánh, Đồng Nai). Hiện thầy là Hội viên Hội Nhà Văn Việt Nam, tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Lý luận phê bình. Thầy cũng là một nhân tố đắc lực trong lĩnh vực Văn hóa Nghệ thuật của giáo phận Xuân Lộc, như Giải Văn hóa Nghệ thuật Đất Mới - Giáo phận Xuân Lộc (từ năm 2011 đến nay, năm nào thầy Thuấn cũng nằm trong Ban Giám khảo). Đặc biệt, thầy là người lo công tác biên tập và in ấn cho 14 tác phẩm của tác giả Song Nguyễn…

 Nhà văn Song Nguyễn

Bạn đọc sẽ rất bất ngờ khi biết nhà văn Công giáo Song Nguyễn chính là Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh (nguyên Giám mục Xuân Lộc). Ngài sinh năm 1936 tại Phú Nhai (GP Bùi Chu). Đầu năm nay, ngài đã trở về quê hương để tham dự “Lễ mừng thượng thọ 90 tuổi - 60 năm Linh mục - 21 năm Giám mục” của mình, do giáo phận Bùi Chu tổ chức tại Tiểu Vương cung Thánh đường Phú Nhai. Điều thú vị là Đức cha Tôma Vũ Đình Hiệu - Giám mục chánh tòa giáo phận Bùi Chu - là người được chính Đức cha Đaminh đặt tay tấn phong tại Xuân Lộc năm 2009. Sau buổi lễ, bình luận viên thể thao Tạ Biên Cương đã tặng cho Đức cha Đaminh chiếc áo cầu thủ mang số 90 (tuổi).

Đức cha Đaminh Nguyễn Chu Trinh làm Giám mục chánh tòa giáo phận Xuân Lộc trong 12 năm (2004-2016). Ngài từng cùng giáo phận xây dựng Trung tâm hành hương Đức Mẹ Bãi Dâu và Tượng Chúa Kitô núi Tao Phùng ở Vũng Tàu, nhân dịp kỷ niệm 25 năm của giáo phận (1997); đứng ra xây dựng Đại Chủng viện thánh Giuse và Tòa Giám mục Xuân Lộc (2000-2009); từ năm 2014 đến nay trực tiếp phụ trách kiến tạo Trung tâm hành hương Đức Mẹ Núi Cúi - một công trình lớn của giáo phận Xuân Lộc.

Thầy Bùi Công Thuấn cho biết: “Chưa ai rõ do đâu Đức cha Đaminh lấy bút danh là Song Nguyễn. Thật là một điều thú vị… Tôi được gần Đức cha Đaminh từ những năm 1970, khi ngài còn là Giám học Trường trung học Hòa Bình (thị xã Long Khánh). Từ đó đến nay, tôi có nhiều dịp gần gũi và được nghe Đức cha chia sẻ những tâm nguyện về văn học Công giáo. Khi biên tập, in ấn các tác phẩm của ngài, tôi nhận ra Đức cha Đaminh còn là một nhà văn Công giáo rất giàu sức sáng tạo”.

Cho tới nay, tác giả Song Nguyễn đã in 14 tác phẩm, với 9 truyện dài. Ngài nói rõ mục đích cầm bút của mình trong một tự sự là “Viết lại những mảnh đời, những số phận, những trải nghiệm, tác giả chỉ có ý rút ra cho đời mục vụ của mình những bài học từ cuộc sống. Hay nói khác đi, tác phẩm là những bài suy niệm sống qua các nhân vật. Và nếu có thể, chia sẻ với bạn bè tất cả những kinh nghiệm quý báu này. Mục đích chỉ đơn giản như vậy…”. Tuy tác giả Song Nguyễn cho rằng “Mục đích chỉ đơn giản như vậy”, nhưng theo nhà nghiên cứu - lý luận Bùi Công Thuấn thì: “Tác phẩm của Song Nguyễn đã có những đóng góp giá trị vào văn chương Công giáo đương đại. Đó là việc khắc họa thành công hình tượng tích cực về các linh mục Công giáo trong một giai đoạn lịch sử dân tộc có những thay đổi lớn lao. Tác phẩm của Song Nguyễn cũng phản ánh được nhiều mặt đời sống người Công giáo suốt từ 1945 đến thời kỳ đổi mới. Mai sau, thế hệ con cháu có thể hiểu được một phần cha ông đã sống đạo như thế nào. Tác giả Song Nguyễn cũng để lại nhiều kinh nghiệm viết quý báu cho các nhà văn Công giáo…”.

HUYỀN NGA