Hai thập niên sau bão Linda

Đầu tháng 11.1997, bão số 5 (Linda) ập vào Cà Mau, cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người. Mãi cho đến nay, cơn bão vẫn còn là nỗi ám ảnh của nhiều gia đình và giáo dân miệt đất Mũi.

Nhà cửa tan hoang sau bão

CHÚA MUỐN NÓI GÌ VỚI CHÚNG TA?

Hai mươi năm trôi qua, cuộc sống người dân vùng tâm bão ngày trước đã đổi khác nhiều, song ký ức về bão Linda chợt đến rồi chợt đi vẫn đậm nét. Ông Nguyễn Thanh Hùng, 62 tuổi, giáo dân xứ Cái Rắn, là nhân chứng của những ngày đầy ám ảnh ấy. Ở tuổi nghỉ hưu, ngày ngày, ông dành trọn thời gian miệt mài với việc của xứ đạo. Bên chiếc bàn tròn giữa nhà, với khay trà, tách nước, câu chuyện về Linda được kể lại bằng cái giọng bùi ngùi : “Qua thì cũng đã qua rồi, con cháu miệt này tìm đọc thì sẽ biết nhưng đâu có bằng người mắt thấy tai nghe. Từ 12 giờ trưa ngày 2.11 đến sáng hôm sau, chỉ trong vòng mười mấy tiếng đồng hồ, tất cả chỉ còn là đống đổ nát. Mất trắng! Bà con đang trong đợt lúa mùa, lúa chín rộ, sát đến ngày thu hoạch. Nhà nào cắt sớm thì còn, nhưng đa phần là bị bão cuốn đi tất cả”.

Ðối với ông, những ngày tháng cả làng xóm chìm trong bão lũ vẫn không bao giờ quên được, dù là 10 năm, 20 năm hay lâu hơn nữa. Cơn bão với bao nhiêu tang thương ập đến đột ngột trước mắt. Kể về sự cố kinh hoàng, ông nhớ rõ mồn một từng chi tiết. Ðể tránh bão, gia đình ông đã trú tạm trong chiếc xuồng lật úp suốt mấy ngày. Rồi khi giông lốc đi qua, vợ chồng dựng tạm mái lều cho các con ngủ, che mưa gió.

Dâng lễ ngày Chúa nhật tại nhà thờ Kinh Ba trong đống đổ nát - Ảnh tư liệu báo CGvDT năm 1997

Tại giáo xứ Sông Ðốc, nôi vùng cửa biển, ông Nguyễn Duy Chương cho biết từ khi nghe thông tin trên radio, nhà cũng đã nghĩ tới phương án đề phòng, chuẩn bị, nhưng không ngờ tốc độ bão lại rất nhanh:“Cũng đã để ý, mua dây cột lại nhà… Ban ngày trời mưa rất to, đến đêm độ 7 - 8 giờ thì cơn giông ập đến. Vậy là nhà sập. Nhà kế bên cũng sập. Lúc đó đứa con nhỏ nhất của vợ chồng tôi mới 2 tuổi. Cả gia đình thức trong mưa…”.

Ðối với các vị mục tử, trải qua thời gian dài sinh hoạt mục vụ với giáo dân nên biến cố dù là nhỏ nhất cũng được lưu tâm nhiều. Bởi thế, bão Linda là một biến cố khó quên. Cha Ðaminh Nguyễn Ðức Mười, GP Cần Thơ, từng làm chánh xứ tại Cái Cấm và chăm lo thêm ba họ lẻ là Kinh Nước Lên, Ðất Mới, Kinh Ba thuộc hai huyện Ngọc Hiển và Cái Nước nhớ lại : “Từ nhà thờ Kinh Ba, tôi cùng với bà con đi trên chiếc xuồng xuống họ Kinh Nước Lên thì gặp bão dọc đường. Mưa gió lớn vô cùng. Cả một đoạn đường dài hàng ngàn căn nhà sập hết. Người người hối hả, điêu đứng. Ðến khi dâng lễ xong, về lại Kinh Ba thì nhà thờ này cũng không còn”.

Lưu xá do cha Nguyễn Đức Mười gầy dựng cho học sinh nghèo trọ học bị sập ngay khi hoàn thành

Thời ấy, ít linh mục nên mỗi cha phụ trách nhiều giáo xứ, ngày Chúa nhật phải dâng lễ ở các nơi. Ký ức như được ùa về, bằng chất giọng trầm của một người ở tuổi ngoài sáu mươi, cha Mười kể: “Do nhà thờ sụp đổ, tôi quy tụ bà con lại nhà một giáo dân bên cạnh. Ðang khi dâng lễ, vừa trao Mình Thánh Chúa cho anh chị em thì cơn lốc thứ hai ập đến. Lần này nhà anh giáo dân cũng sập. Mấy chục người chui xuống sàn tránh bão”. Trong quyển Nhật ký truyền giáo, cha Piô Ngô Phúc Hậu viết về cơn bão số 5: “Cái Rắn, ngày 4.11.1997. Nghe nói Cây Bốm thì thảm thương lắm: nhà trường tình thương thì tanh bành, nhà giáo dân thì sập gần hết. Kinh Nước Lên, Ðất Mới, Kinh Ba và Rạch Chèo sập kể như trăm phần trăm. Chỉ còn lác đác mấy căn nhà đúc bêtông. Nhà thờ Bảo Lộc bị lủng mái nhiều chỗ, không còn làm lễ được. Các phòng giáo lý bị lột mái 50%. Qua biến cố này, chúng ta phải tìm hiểu xem Chúa muốn nói gì với chúng ta!”.

Nhà thờ Cái Rắn được xây dựng với sự dày công của cha Piô Ngô Phúc Hậu và giáo dân (ảnh: Duy Tân)

VƯƠN MÌNH TỪ HOANG TÀN

Những năm 90, vùng Cà Mau còn nghèo khó, lại bị trận bão thảm khốc nên cuộc sống bà con vất vả gấp đôi, gấp ba. Bão tan, trong những lo toan bộn bề, cha Mười đặc biệt lưu tâm đến phát triển giáo dục. Tại giáo xứ Cà Mau, cha xây dựng lưu xá sinh viên (gần hai chục năm nay là mái nhà chung dành cho các em từ vùng quê ra trung tâm thị xã học). Suốt cả một tháng dài, nhận viện trợ từ các giáo phận TPHCM, Xuân Lộc…, ông cố lặn lội đến từng nhà trong bưng, chèo xuồng gởi gạo, thực phẩm cho bà con. Cha Phaolô Nguyễn Văn Vinh, chánh xứ Cà Mau hiện tại cho hay, bây giờ bà con xóm đạo nuôi trồng thủy sản, áp dụng khoa học kỹ thuật nên năng suất và lợi nhuận tăng. Ðời sống đức tin cũng ngày càng thăng tiến.

Đường sá được bê tông hóa, cầu khỉ thay bằng cầu xi măng (ảnh: Linh mục Martinô Nguyễn Hoàng Hôn)

Lật lại trang lịch sử về tháng ngày sau bão, báo Công giáo và Dân tộc ngày ấy tường thuật về cuộc sống bà con nơi đây: “Ngay trong vùng bị nạn, sự đùm bọc được thể hiện khá rõ… Họ không đơn độc mà đồng hành với họ có bà con, đồng bào…, thậm chí còn là những người bị thiệt hại nhưng ít hơn trong tinh thần ‘lá rách đùm lá nát’. Trên quốc lộ cũng như giữa vùng sông nước, những dòng xe xuôi ngược mang hàng chữ: ‘Cứu trợ đồng bào bão lụt’ nối đuôi nhau hướng về miền Tây”. (Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Song Mai - Lê Hữu Tuấn, CGvDT 1132, trang 15). Sau bão, nhiều đoàn cứu trợ từ các tỉnh thành, các giáo phận dồn dập đổ về Cà Mau và những vùng thiệt hại. Bà con, dù Công giáo hay không Công giáo, đã cùng gầy dựng nhà cửa, tình làng nghĩa xóm thêm thắt chặt. “Có thể thấy, tiếng kêu từ trong đau khổ đã được hiểu thấu. Lòng nhân ái kéo con người xích lại gần nhau. Ðời sống đức tin của người Công giáo trải qua ngày tháng cũng thêm đậm đà”, cha Mười cảm nhận.

Linh mục Martinô Nguyễn Hoàng Hôn, hiện là chánh xứ Cái Rắn, huyện Cái Nước, người suốt mấy mươi năm mục vụ vùng này từ những ngày còn làm thầy phụ giúp cha Piô cho biết, sau 2 thập niên, đời sống bà con đã khởi sắc. Những chiếc cầu khỉ ngày xưa dần được thay bằng cầu xi măng. Ðường quê bê tông hóa. Trẻ con đi lại nhà thờ, trường học cũng tiện lợi hơn nhiều. Các nhà thờ vùng bão ngày trước bị sập được xây lại khang trang. Những giáo điểm xa xôi, từ vài chục giáo dân ban đầu nay đã phát triển và thành lập họ đạo mới. Nhà thờ Cái Ðôi Vàm đang được dựng xây. Hai giáo điểm Xẻo Lá và Ðất Mũi là miền tận cùng của Tổ Quốc và của giáo phận có các cha dâng lễ hằng tuần.

Nhà thờ Sông Đốc trong đêm Giáng sinh 2016 - ảnh tư liệu

Trở lại thời điểm cơn bão lịch sử, cha Martinô kể ngay cuối năm 1997, cha Piô Ngô Phúc Hậu đã cho xây dựng lại nhà thờ Cái Rắn, đến năm 1998 thì hoàn thành. “Hôm bão, nhằm vào dịp lễ Các Thánh Nam Nữ và lễ Các Ðẳng, thế nên những ngư dân Công giáo vào đất liền không còn đánh bắt. Vì thế, số người thiệt mạng hầu như không có giáo dân nào”, cha nói. Ông Nguyễn Duy Chương, giáo dân Sông Ðốc cho biết, năm 2006, họ đạo này đã hoàn thành nhà thờ mới. Gia đình ông các con nay đã lớn, lại nối tiếp nghề đánh cá truyền thống.

HÙNG LUÂN