Hát Tung hô Tin Mừng thế nào?

Tung hô Tin Mừng, ngoại trừ những ngày phải hát hay nên hát Ca tiếp liên,1 là phần đi ngay trước công bố Tin Mừng. Tung hô Tin Mừng có một số chức năng: một là đi kèm với cuộc rước Sách Tin Mừng; hai là bày tỏ thái độ của cộng đoàn chào đón Chúa Kitô, Đấng sẽ đến nói với dân Chúa Lời của Người qua bài Tin Mừng và biểu lộ đức tin của cộng đoàn vào sự hiện diện của Người; ba là thiết lập, dẫn nhập vào bài Tin Mừng và chuẩn bị tâm hồn tín hữu đón nhận Lời Chúa trong Tin Mừng (QCSL 60, 62).2 Ngoài mùa Chay, Tung hô Tin Mừng bao gồm: Halleluia + Câu xướng trước Tin Mừng.

Liên hệ đến phần hát Tung hô Tin Mừng, Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma 2002 (QCSL) chỉ dẫn như sau:

Sau Bài đọc đi liền trước bài Tin Mừng thì hátHalleluia, hay bài hát khác, theo luật chữ đỏ, như mùa phụng vụ đòi hỏi. Lời tung hô này được thực hiện ở tư thế đứng, vì cộng đoàn tín hữu chào đón Chúa sẽ nói với mình trong Tin Mừng và biểu lộ đức tin bằng bài ca. Ca đoàn hoặc một ca viên xướng trước Halleluia, mọi người đứng hát, và nếu cần thì lặp lại. Còn câu tung hô thì ca đoàn hoặc ca viên hát. a] Halleluia được hát trong các mùa ngoài mùa Chay. Câu tung hô thì lấy ở sách Bài đọc, hay sách Các bài ca tiến cấp (Graduale). b] Trong mùa Chay, thay vì Halleluia, hát câu tung hô trước Tin Mừng ghi trong sách Bài đọc. Cũng có thể hát một Thánh vịnh khác hay Ca tiếp liên mùa Chay cũng gọi là ca liên tục (tractus), như có trong sách hát Các bài ca tiến cấp (Graduale) (QCSL 62).

Khi chỉ có một Bài đọc trước Tin Mừng thì:a]Trong mùa phải đọc Halleluia, có thể sử dụng Thánh vịnh có chữ Halleluia, hoặc Thánh vịnh và Halleluia với câu tung hô. b] Trong mùa không được đọc Halleluia, có thể sử dụng Thánh vịnh và câu xướng trước Tin Mừng, hoặc chỉ Thánh vịnh thôi;c] Halleluia hay câu trước Tin Mừng, nếu không hát thì có thể bỏ (QCSL 63).

1] Thời điểm hát Tung hô Tin Mừng

Bởi hai lý do: thứ nhất, Tung hô Tin Mừng tự nó được coi như là một hành vi hay nghi thức phụng vụ với mục đích riêng của nó; thứ hai, Tung hô Tin Mừng không phải đáp lại những gì diễn ra trước đó như Thánh vịnh Đáp ca mà là hướng đến những gì sắp xảy đến tiếp sau đó, cho nên, cần tạo ra một khoảng thinh lặng nhất định trước khi bắt đầu hát Tung hô Tin Mừng. Sau Thánh vịnh Đáp ca [nếu thánh lễ có một Bài đọc], cộng đoàn tiếp tục ngồi thinh lặng một chút trước khi đứng lên hát Tung hô Tin Mừng. Còn sau Bài đọc II [nếu thánh lễ có hai Bài đọc] thì cần một khoảng thinh lặng dài hơn một chút trước khi bắt đầu hát Tung hô Tin Mừng: “Phải cử hành Phụng vụ Lời Chúa thế nào tạo thuận lợi cho việc suy gẫm, vì thế tuyệt đối tránh mọi hình thức vội vã, ngăn trở việc hồi tâm. Nên có những giây phút thinh lặng ngắn, tùy theo cộng đoàn tụ họp, để nhờ sự trợ giúp của Chúa Thánh Thần, Lời Chúa được tiếp nhận trong tâm hồn và lời đáp trả qua kinh nguyện được chuẩn bị. Những lúc nên giữ thinh lặng là sau bài đọc thứ nhất và thứ hai, cũng như sau bài giảng” (QCSL 56).

2] Cách thức hát Tung hô Tin Mừng

Nói rằng Tung hô Tin Mừng bao gồm: Halleluia + Câu xướng trước Tin Mừng, nhưng khi đọc hay hát Tung hô Tin Mừng, chúng ta sẽ thể hiện đầy đủ 4 đơn vị sau: Halleluia [1] + Halleluia [2]+ Câu xướng trước Tin Mừng [3]+ Halleluia [4]. Ví dụ:

Halleluia, Halleluia! - Lạy Chúa, xin tỏ lòng từ bi Chúa cho chúng con, và ban ơn cứu rỗi cho chúng con. - Halleluia (Chúa Nhật I Mùa Vọng Năm A).

Halleluia, Halleluia! - Ngày mai tội lỗi trần gian sẽ được xóa bỏ, và Ðấng Cứu Thế sẽ ngự trị trên chúng ta. - Halleluia (Lễ Chúa Giáng Sinh).

Halleluia, Halleluia! - Lễ Vượt Qua của chúng ta là Ðức Kitô đã hiến tế vậy chúng ta hãy mừng lễ trong Chúa. - Halleluia. (Chúa Nhật Lễ Phục Sinh).

Tại Việt Nam, chúng ta có thói quen thực hành là toàn thể cộng đoàn đứng lên và cùng nhau hát hay đọc cả 4 đơn vị: Halleluia [1] + Halleluia [2]+ Câu xướng trước Tin Mừng [3]+ Halleluia [4].

Đây là một thực hành nhầm lẫn nếu căn cứ vào các tài liệu: i] “Mục lục bài hát trong thánh lễ” (Ordo Cantus Missae - 1988), số 7; ii] “Graduale Romanum” (1974), số 7; iii] “Quy chế Tổng quát Sách lễ Roma” [2002] số 62;3 iv] “Mục lục các Bài đọc trong Thánh Lễ” (Ordo Lectionum Missae - 1981) số 23;4 và v] “Hướng dẫn Mục vụ Thánh nhạc” (MVTN) số 150.5

Các tài liệu trên có nội dung trùng khớp với nhau ở những điểm sau:

Thứ nhất, ca đoàn hoặc một ca xướng viên có thể xướng trước Halleluia, mọi người hát theo;

Thứ hai, mọi người đứng hát, và nếu cần thì lặp lại;

Thứ ba, câu tung hô thì ca đoàn hoặc ca xướng viên hát, chứ không phải toàn thể cộng đoàn hát.

Để thể hiện đúng theo ý định của Giáo hội, chúng ta sẽ thực hành một cách cụ thể như sau:

Halleluia [1]đdo ca đoàn hoặc một ca viên xướng. Đơn vị [1] có thể gồm 2, 3 từ Halleluia hoặc hơn tùy theo sáng tác của nhạc sĩ.

Halleluia [2]đtoàn thể cộng đoàn hát lặp lại Halleluia [1].

Câu xướng trước Tin Mừng [3]đdo ca đoàn hoặc một ca viên hát.

Halleluia [4]đtoàn thể cộng đoàn hát như Halleluia [2].

QCSL 62 và MVTN 150 nói rằng “và nếu cần thì lặp lại” bởi vì Tung hô Tin Mừng được hát đi kèm với hành động rước Sách Tin Mừng từ bàn thờ đến giảng đài mà thỉnh thoàng vẫn xảy ra là hát tung hô Tin Mừng xong rồi mà tác viên công bố Tin Mừng vẫn chưa di chuyển tới giảng đài. Đặc biệt trong những dịp long trọng, một mặt vừa phải chuẩn bị hương, một mặt tác viên công bố Tin Mừng xin phép lành từ chủ tế, hơn nữa cuộc rước Sách Tin Mừng có thể đi một quãng đường dài hơn qua một phần dân chúng trong lòng nhà thờ rồi mới tới giảng đài [nhằm nhấn mạnh hơn sự hiện diện của Đức Kitô trong Tin Mừng và cộng đoàn sắp lắng nghe Lời Ngài cũng như nhằm diễn tả về mặt biểu tượng và nghi thức tầm quan trọng chúng ta đặt nơi Lời Chúa nhất là nơi Sách Tin Mừng],⁶ đến độ hát một lần cả 4 đơn vị của Tung hô Tin Mừng vẫn không đủ cho cuộc rước như thế, cho nên Tung hô Tin Mừng cần phải được hát lặp lại.

Mùa Chay, vì không được hát Halleluia nên chỉ còn hát Câu xướng trước Tin Mừng (QCSL 62b). Tuy nhiên, vì đây là phần nên hát trong mọi thánh lễ, cho nên các Hội đồng Giám mục mỗi quốc gia có thể chuẩn nhận cho thay thế Halleluia bằng những câu tung hô được hát trước và sau câu xướng. Tại Việt Nam, chúng ta có thể thay thế bằng những câu tung hô như sau: 1- Lạy Chúa Kitô là Ngôi Lời Thiên Chúa, xin ngợi khen Ngài, chúng con xin ngợi khen Ngài; 2- Lạy Chúa Kitô ngàn đời vinh hiển, xin chúc tụng và tôn vinh Ngài (MVTN 153b). Câu xướng trước Tin Mừng thường là một câu hay một đoạn được trích từ Kinh Thánh.

3] Lặp lại Tung hô Tin Mừng sau bài Phúc Âm

Vào các ngày lễ thường, không nên lập lại câu tung hô sau bài Tin Mừng mà ngay sau đó sẽ là bài giảng lễ, Lời nguyện Tín hữu và Chuẩn bị Lễ vật. Tức là, không nên coi việc lập lại đó như là một thực hành thường lệ. Tuy vậy, thỉnh thoảng, vào những dịp trọng thể, nên hát lại Halleluia sau khi cộng đoàn thưa: “Lạy Chúa Kitô ngợi khen Chúa”, bởi vì hành động này làm cho hai tiếng reo vui - hoan hô như hai câu đối bao lấy bài Phúc Âm, ⁷ đồng thời thể hiện tâm tình mạnh mẽ và sốt mến của cộng đoàn muốn “chúc tụng Thiên Chúa”, vì nghĩa của tiếng Halleluia chính là “ngợi khen Thiên Chúa”.8

Khi một Đức Giám mục làm chủ tế, Sách Tin Mừng đôi khi được mang đến cho ngài sau khi đọc như được chỉ dẫn trong QCSL số 175:

Khi thầy phó tế giúp Đức Giám mục, thầy đưa sách cho ngài hôn hay chính thầy vừa hôn sách vừa đọc thầm: “Nhờ những lời Tin Mừng vừa đọc”. Trong các buổi cử hành long trọng, Đức Giám mục có thể ban phép lành cho dân chúng với Sách Tin Mừng. Sau đó thầy đưa Sách Tin Mừng về bàn phụ hay một nơi thích đáng khác.

Một cuộc rước ngắn mang Sách Tin Mừng từ giảng đài đến vị Giám mục chủ tế là một trường hợp mà câu Tung hô Tin Mừng được lặp lại sau bài Phúc Âm. Thực ra, không có tài liệu hay chữ đỏ nào đề nghị việc lặp lại một cách đặc biệt như thế. Nhưng có những ưu tiên trong thánh lễ đại triều vào những dịp long trọng, chẳng hạn khi Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cử hành lễ Vọng Chúa Thánh Thần hiện xuống kết thúc Synod giáo phận Rôma vào năm 1993, hay khi Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI cử hành lễ phong chân phước cho vị tiền nhiệm của ngài vào Chúa nhật 1.5.2011, Halleluia được hát lặp lại khi Sách Tin Mừng được đem đến cho vị chủ tế. Halleluia cũng được lặp lại như thế trong một vài lễ khác như lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô. Đôi khi, không phải là Halleluia, nhưng là một câu Điệp xướng được hát sau bài Tin Mừng. Chẳng hạn, khi Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cử hành kỷ niệm 25 năm trong ngôi giáo hoàng của ngài năm 2003, ca đoàn đã hát một Điệp xướng bằng tiếng La tinh; hay khi Đức Bênêđictô XVI cử hành thánh lễ kết thúc Thượng Hội đồng Giám mục vào năm 2005, một câu tung hô được hát bằng tiếng Hy Lạp.⁹

Lm Giuse Phạm Đình Ái, SSS

______________________________________________________

(Endnotes)

1. Phải hát Ca tiếp liên vào Chúa nhật Phục sinh (Victimae paschali laudes) và lễ Hiện xuống (Veni Sancte Spiritus) [ QCSL 64] hay có thể hát Ca tiếp liên vào lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô (Lauda Sion Salvatorem) và lễ Đức Mẹ Sầu Bi (Stabat Mater).

2. Xc. Hiến chế Phụng vụ Thánh số 7; Mục lục các Bài đọc trong Thánh Lễ số 23; Johannes H Emminghaus, The Eucharist - Essence, Form, Celebration (Minnesota: The Liturgical Press, 1997), 144.

3. “Sau bài đọc đi liền trước bài Tin Mừng thì hátHalleluia, hay bài hát khác, theo luật chữ đỏ, như mùa phụng vụ đòi hỏi. Lời tung hô này được thực hiện ở tư thế đứng, vì cộng đoàn tín hữu chào đón Chúa sẽ nói với mình trong Tin Mừng và biểu lộ đức tin bằng bài ca. Mọi người đứng cùng hát, được ca đoàn hoặc một ca viên khởi xướng, hoặc lặp lại câu ca đoàn hay một ca viên đã hát” (QCSL 62).

4. Do bản dịch Việt Nam dịch không rõ và gây hiểu lầm nên xin trích nguyên văn Latin như sau: “‘Alleluia’ et versus ante Evangelium cantari debent, omnibus stantibus, ita tamen ut non solus cantor qui inchoat vel etiam schola sed totus populus unanimiter concinat.”

5. Tài liệu của Uỷ ban Thánh nhạc (trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam).

6. Xc. Lawrence E. Mick , Worshiping Well (Collegeville, Minesota : The Liturgical Press, 1997), 49.

7. Xc. J. Leben, Để Sống Phụng vụ ( Edition du Cerf, 1986), 95.

8. Xc. David Haas, Music and the Mass (Chicago : Liturgy Training Publications, 1998), 48.

9. McNamara, “Gospel Acclamation, Before and After”, Zenit Daily Dispatch, 20 Nov. 2007.