Thái Tuấn được coi là cây cọ đã tạo nên một đầu mối quan trọng đối với sinh hoạt hội họa miền Nam một thời.
Ông tên thật là Nguyễn Xuân Công, là một tín hữu Công giáo, sinh năm 1918 tại Hà Nội. Hết trung học phổ thông, ông vào Cao đẳng Mỹ thuật Ðông Dương nhưng bỏ dở do chiến tranh. Sau năm 1954, ông và gia đình vào Nam sinh sống bằng nghề vẽ quảng cáo.
 |
Trong những thập niên 60 - 70 thế kỷ 20, nghệ thuật miền Nam mở ra mọi khuynh hướng Ðông - Tây, từ tả chân tới lập thể, ấn tượng, trừu tượng. Thời điểm này, bộ ba Thái Tuấn, Duy Thanh, Ngọc Dũng xuất hiện như một luồng gió mới của ý thức tự do sáng tạo, góp phần thành tựu cho mỹ thuật hiện đại. Thái Tuấn được nhà phê bình nghệ thuật Huỳnh Hữu Ủy gọi là “Một bóng dáng lớn của nền nghệ thuật Việt Nam”.
Tại Sài Gòn, năm 1958, ông tổ chức cuộc triển lãm riêng đầu tiên tại Pháp Văn Ðồng Minh Hội với 40 tác phẩm sơn dầu. Triển lãm sau cùng của ông về tranh sơn dầu có tên “Về nguồn”, được mở ở Gallery Tự Do vào tháng 12.2006.
Ngoài tài vẽ ra, ông còn là một nhà nhận định phê bình nghệ thuật xuất sắc của Sài Gòn thuở ấy, thường có mặt trong các hội đồng giám định mỹ thuật quốc gia, dĩ nhiên, phiếu của ông có tầm quan trọng trong việc nâng đỡ những tài năng trẻ đang lên như Nguyễn Trung, Nghiêu Ðề, Nguyễn Phước, Ðinh Cường, Cù Nguyên, Lâm Triết, Trịnh Cung...
 |
Tranh Thái Tuấn thể hiện nhiều đề tài: chân dung, phong cảnh, tĩnh vật, đặc biệt là thiếu nữ. Họa sĩ nào cũng vẽ thiếu nữ nhưng hình ảnh thiếu nữ trong tranh Thái Tuấn có nét riêng, thường cao hơn “khổ”, mảnh mai, thùy mị, trực diện, vừa có vẻ xa vắng lại vừa gần gũi thân thương, đặc biệt luôn kín đáo.
Ông chuộng màu xanh, xám, gam màu như nói lên sự yên tĩnh, trang nghiêm, ôn hòa. Có vẻ ông thích khăn quàng bởi trong các tác phẩm của ông, ít nhất có khoảng 9, 10 bức thiếu nữ quàng khăn để làm dáng. Có lẽ cũng do họa sĩ ảnh hưởng văn hóa Tây phương, muốn thể hiện sự thanh lịch, trữ tình. Thái Tuấn từng tâm sự: “Tôi chủ trương ít màu, ít nét, khoảng trống bao la để nhờ tà áo nói hộ... Tôi chú trọng tinh thần đơn giản, thanh đạm, muốn dùng ít đường nét, rất ít màu sắc và ưa để khoảng trống lớn trong tranh”.
Ông mất ngày 27.9.2007 tại TPHCM, hưởng thọ 90 tuổi. Thi hài của cố họa sĩ Thái Tuấn khi ấy được quàn tại nhà thờ Tân Ðịnh (quận 1) trước khi đưa đi hỏa táng.
LM Giuse Nguyễn Hữu Triết
Trưởng ban Mục vụ Văn hóa TGP.TPHCM
Bình luận