Kỳ 3: Giới chuyên gia phân tích ảnh AI của Chúa Giêsu
Sau khi kết quả nghiên cứu về Vải liệm Turin được công bố, mạng internet chỉ qua một đêm đã “dậy sóng” vì hình ảnh quá sức chân thực về Chúa Giêsu được trí thông minh nhân tạo (AI) kết xuất dựa vào hình ảnh in trên vải liệm.
Báo The Daily Express của Anh cho biết đã sử dụng công cụ Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI - GenAI, cho phép người dùng tạo ra nội dung mới dựa trên nhiều thông tin đầu vào khác nhau) phổ biến là Midjourney để tạo ra hình ảnh của Chúa Giêsu dựa trên Vải liệm Turin. Có lẽ điều gây ấn tượng nhất là hình ảnh được AI tạo ra vô cùng giống những mô tả cổ điển về Người trong các tác phẩm nghệ thuật Kitô giáo.
Hình ảnh Giêsu thông qua công nghệ AI
“Thật kỳ diệu khi khuôn mặt thật của Chúa Giêsu vẫn được lưu truyền qua nhiều thế kỷ, một minh chứng cho lòng sùng kính sâu sắc của Giáo hội đối với Người”, một người dùng cảm thán trên mạng xã hội X khi xem hình ảnh. Một người khác thậm chí còn mạnh dạn tuyên bố: “Đó chính là Chúa Giêsu vào thời khắc chiến thắng cái chết”. Tuy nhiên, một số chuyên gia Công giáo về AI lại có quan điểm khác. “Tôi không cho rằng hình ảnh trên chính xác về khía cạnh khoa học”, trang Angelus dẫn lời ông Matthew Sanders, nhà sáng lập và Tổng giám đốc công ty phát triển website Công giáo Longbeard. Điều này do công cụ sử dụng Midjourney, đã được huấn luyện dựa trên bộ sưu tập khổng lồ những hình ảnh lấy từ internet và cơ sở dữ liệu riêng của nó. Vì thế, không ngạc nhiên khi hình ảnh được kết xuất có sự tương đồng với những mô tả thường thấy về Chúa Giêsu.
Dù vậy, ông Sanders, chủ công ty đã triển khai nhiều công cụ AI theo đề tài Công giáo, cho rằng hình ảnh trên Daily Express có sức hút vì phù hợp với nhiều hình mẫu của Chúa Giêsu và kèm theo những chi tiết đến từ Vải liệm Turin cũng như mô phỏng các vết thương trên thi thể Người. “Tôi không muốn đánh giá thấp tấm ảnh, nhưng tôi cũng không đặt quá nhiều sự tin tưởng vào đó”, ông Sanders nhận xét.
Nhà nghiên cứu AI Joseph Vukov nhất trí rằng sự tương đồng giữa hình ảnh với những mô tả phổ biến về Chúa Giêsu không phải là điều quá bất ngờ, vì nhiều hình ảnh trên mạng đã được sử dụng trong quá trình huấn luyện công cụ này. Ông Vukov, tín hữu Công giáo dạy triết học ở Đại học Loyola của dòng Tên tại Chicago (Mỹ), bày tỏ ông không nghi ngờ gì về tính xác thực của Vải liệm Turin và cho rằng những công cụ AI tạo sinh Midjourney có nhiều hứa hẹn. Thế nhưng, ông cũng nghĩ rằng AI không phải công nghệ lý tưởng để tạo ra hình ảnh kết xuất có cơ sở khoa học về khuôn mặt của Chúa Giêsu.
Tiềm năng ứng dụng
“Một khi bạn đưa trí tuệ nhân tạo vào sử dụng, mặc nhiên là mọi hình ảnh từng được sử dụng để huấn luyện công cụ AI cũng được đưa vào theo”, như phân tích của ông Vukov, tác giả quyển sách xuất bản năm 2023 với tựa đề “Hãy duy trì hình người trong kỷ nguyên AI”. Ông cho rằng dùng AI để tạo ra hình ảnh như của Đức Giêsu là một trong những trường hợp công nghệ chỉ làm tệ hơn cái vốn có, chứ không thể tốt hơn.
Giảng viên Brian Patrick Green, người dạy đạo đức trí tuệ nhân tạo tại Đại học Santa Clara (Mỹ), nhấn mạnh rằng mục đích cơ bản của các công cụ AI tạo sinh là “sáng tạo, chúng được thiết kế để tô điểm thêm cho mọi thứ”. Do vậy, hoàn toàn có cơ sở để hoài nghi về những sản phẩm do chúng tạo ra trong lĩnh vực tôn giáo. Bên cạnh đó, những công cụ như Midjourney cho phép người dùng chọn ra bản ưa thích nhất trong số nhiều phiên bản khác nhau của hình ảnh. “Bất kỳ người nào tạo ra bức ảnh trên đều đã chọn lọc từ nhiều phiên bản khác trước quyết định đâu là bức ảnh họ ưa thích nhất”, chuyên gia Green lưu ý. “Mỗi lần tạo hình ảnh với AI tạo sinh, bạn sẽ nhận được nhiều kết quả. Và khi chọn ra được hình ảnh đẹp nhất và có thể công bố, đó là trường hợp mà chúng ta thấy ở đây (với Daily Experss)”, theo ông.
Tuy nhiên, với tiến bộ nhanh như chớp trong lĩnh vực trí thông minh nhân tạo, chuyên gia Sanders kỳ vọng trong tương lai sẽ có những nỗ lực sử dụng sức mạnh của AI để tạo ra một hình ảnh đại diện chính xác hơn về Chúa Giêsu từ Vải liệm Turin. “Tôi không ngạc nhiên nếu vài tháng nữa thế giới xuất hiện một hình ảnh cập nhật về Người, có thể sẽ không phù hợp lắm với các chuẩn mực cổ điển mà chúng ta vẫn quen thuộc lâu nay qua các tác phẩm nghệ thuật Kitô giáo”, ông Sanders dự báo.
Liệu AI có thể hỗ trợ tạo ra những hình ảnh thực tế hơn của các nhân vật lịch sử, như các vị thánh Công giáo, nhờ vào những manh mối khác hay không? Chuyên gia Vukov không cho rằng đó là ý tưởng tồi, nhưng vẫn bày tỏ sự hoài nghi về khả năng AI có thể cung cấp nhiều chi tiết hơn về hình ảnh của một nhân vật trong lịch sử. Ông Sanders lại nghĩ đến khía cạnh sử dụng hình ảnh của các vị thánh Công giáo và áp dụng công nghệ chuyển lời sang video, đồng bộ hóa môi để “hồi sinh” họ. Chẳng hạn, người dùng có thể tương tác với hình ảnh của thánh Tôma Aquinô, nghe vị thánh giảng về giáo lý dựa trên thư viện nội dung được ngài viết ra cách đây hơn 700 năm. Cách tiếp cận này có thể mang đến trải nghiệm dễ tiếp thu hơn cho người nghe.
LING LANG
Bình luận