Khánh thành Trung tâm Hành hương Thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu

Ngày lễ Các Thánh Tử đạo Việt Nam (24.11.2017) là một ngày đặc biệt đối với giáo dân Ba Giồng cũng như tín hữu giáo phận Mỹ Tho nói chung, khi Trung tâm Hành hương kính cha thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu và 27 vị tử đạo được khánh thành, đánh dấu một chặng đường mới trong lịch sử họ đạo.

Từ Sài Gòn, xuôi theo quốc lộ 1 với quãng đường dài khoảng 60 cây số, nhà thờ Ba Giồng nằm yên bình bên mé phải, tại ấp Tân Quới, xã Tân Lý Ðông, huyện Châu Thành, Tiền Giang. Ba Giồng vốn là họ đạo lâu đời ở giáo phận Mỹ Tho, có một bề dày lịch sử gắn liền với cuộc bách hại vào thế kỷ XIX…

Tòa nhà trung tâm hành hương Ba Giồng

Xứ đạo lâu đời

Dù không chính xác thời điểm họ đạo Ba Giồng thành lập, nhưng những tài liệu còn lưu lại cho biết, người giáo dân đã hiện diện ở đây từ rất sớm. Tài liệu “27 vị tử đạo tại Ba Giồng” của linh mục M. Hamon (1882, cha sở họ đạo) hiện còn lưu trữ tại Hội Thừa sai Paris có nhắc đến sự hình thành tên gọi của họ đạo như sau: “Về phía đông bắc Sài Gòn, thuộc tỉnh Mỹ Tho, có một đồng lầy rộng lớn. Vào mùa mưa, cánh đồng ấy biến thành hồ nước mênh mông. Ở lối vào đồng lầy này, nước cuốn dồn cát lại. Với thời gian, những đụn cát cao dần lên. Trên ba giồng cát mà dòng nước đã bồi, giữa một rừng tre xanh có ngọn cao tạo thành một vòng đai xanh, đó là xóm nhỏ Ba Giồng”.

Còn lược sử giáo xứ ghi nhận vào khoảng năm 1700 hoặc 1702, để trốn tránh các cuộc bách hại đạo, chừng 20 ghe biển rời bờ Phú Yên, mang theo khoảng 30 gia đình Kitô giáo trẩy về hướng Nam Kỳ. Sau đó ghe trở lại Phú Yên để rước những gia đình khác. Sáu tháng sau, ghe tiếp tục đưa thêm nhiều Kitô hữu vào. Sau nhiều lần bôn ba, cuối cùng đoàn người đã dừng lại và định cư ở vùng đất Ba Giồng. Về sau, nhiều Kitô hữu Phú Yên khác chạy trốn các cuộc bắt đạo cũng đến nhập cư với họ. Sau này, có thêm các tín hữu từ những vùng lân cận như Sài Gòn, Biên Hòa, Mỹ Tho, làm số giáo hữu có lúc lên đến 3.000 người... Một bằng chứng xác thực khác cho thấy người Công giáo đã có mặt ở đất Ba Giồng từ rất lâu, đó là trong Ðất Thánh giáo xứ vẫn còn lưu giữ những ngôi mộ cổ được xây bằng đá, có những bia mộ ghi năm 1663 - 1664, trên mộ có gắn thánh giá.

Nơi an nghỉ hiện nay của các vị tử đạo trong Đất Thánh giáo xứ

Mảnh đất chứng nhân đức tin

Những dữ liệu trên đây cho thấy, người tín hữu sinh sống tại Ba Giồng tới nay ít nhất đã 300 năm. Trải qua quá trình dài, mảnh đất này để lại nhiều dấu ấn trong dòng chảy lịch sử của Giáo hội Việt Nam. Ðây là nơi mà cha thánh Philipphê Phan Văn Minh từng phục vụ từ năm 1849-1853. Sau khi cha thánh Minh rời đi, cha thánh Phêrô Nguyễn Văn Lựu đến coi sóc cho tới khi chịu tử đạo năm 1861.

Trong 8 năm coi sóc Ba Giồng, cha thánh Phêrô Lựu được biết đến là vị mục tử yêu thương con cái hết mình, không quản nguy hiểm, cải trang ra vào thăm viếng, an ủi bổn đạo khi họ bị giam cầm trong ngục tối. Từ những sưu tầm, tìm tòi tài liệu khi làm mục vụ tại đây, linh mục G.B Nguyễn Tấn Sang, cha sở Ba Giồng hiện nay góp thêm thông tin:“Trong thời gian nhận nhiệm sở, bên cạnh việc mục vụ thường ngày thì có ba điều mà cha thánh luôn đặt nặng là giảng dạy giáo lý cho bà con, thường xuyên đi thăm từng gia đình, và rất thương giáo dân phải chịu ngục tù khổ sở”. Chính trong những đợt vô ra thăm giáo dân, một lần, khi vừa bước ra khỏi cửa, bị đám lính bắt lại tra hỏi, cha nhận mình đạo trưởng mà không chút đắn đo. Ðó cũng là giây phút mở đầu cho hành trình tử đạo của ngài.

Tại Ba Giồng, cách nhà thờ độ hai cây số còn có một địa danh mang tên Gò Chết Chém. Ông Hai Phải (Võ Văn Phải), tuổi gần 70, đã 20 năm nay gắn bó với công việc nhà thờ cho hay, gò mang tên gọi “khá rùng rợn” vì từng là nơi xử trảm 27 tín hữu Ba Giồng vào năm 1862, tức một năm sau khi cha thánh Phêrô Lựu chịu tử đạo. Xác các ngài sau đó được đem chôn ở một khu đất giữa ruộng, cách nơi xử án độ hơn trăm mét. 10 năm sau, năm 1872, cha sở Ba Giồng khi đó là cha Hamon đã cải táng hài cốt các vị mang về an táng tại Ðất Thánh giáo xứ.

Với dấu ấn lịch sử đậm nét, là nơi từng thấm đẫm máu đào của những vị chứng nhân đức tin nên ngày 21.11.2004, Ðức cha Phaolô Bùi Văn Ðọc - lúc bấy giờ là Giám mục giáo phận Mỹ Tho - quyết định chọn giáo xứ Ba Giồng làm nơi hành hương cho toàn giáo phận. Kể từ đó, nơi đây trở thành không gian chung để mọi người về cầu nguyện, dâng tâm tình lên các vị tiền bối gương mẫu và anh dũng.

Giáo xứ Ba Giồng hiện có trên 2.000 nhân danh. Giáo dân đa số sống bằng nghề làm ruộng, đan giỏ nón bằng bàng, lá buông… Ở một vùng đất đan xen nhiều tôn giáo nhưng mọi người sống chan hòa, tình làng nghĩa xóm luôn bền chặt. Hiện nay, các đoàn thể trong xứ đều sinh hoạt ổn định, đặc biệt là hoạt động bác ái của giáo xứ. Chương trình “Tiếng hát vì người nghèo” do cha sở G.B Nguyễn Tấn Sang (linh mục Nguyễn Sang) thành lập, với sự cộng tác của trên 1.500 thành viên và giáo dân trong ngoài giáo xứ, đã là chiếc cầu nối đến với nhiều người bất hạnh từ nhiều năm nay. Chương trình đã giúp xây cất gần 300 căn nhà tình thương, tặng 500 suất học bổng cho học sinh nghèo, cùng hàng ngàn chiếc xe lăn cho người tàn tật và hỗ trợ mổ mắt cườm cho những người đau yếu thiếu điều kiện đến bệnh viện…

ĐỨC CHA PHÊRÔ NGUYỄN VĂN KHẢM, GIÁM MỤC GIÁO PHẬN MỸ THO DÂNG THÁNH LỄ TẠ ƠN VÀ KHÁNH THÀNH TRUNG TÂM HÀNH HƯƠNG CHA THÁNH PHÊRÔ NGUYỄN VĂN LỰU TẠI NHÀ THỜ BA GIỒNG, NGÀY 24-11-2017

PHÚ THỊNH