Lá phép

Hoàng Anh

Mùa Chay, bên cạnh những cử hành mang bầu khí trầm mặc như xức tro, ăn chay kiêng thịt, đi đàng thánh giá, tĩnh tâm, ngắm đứng (gẫm lễ đèn), còn có một ngày lễ vui tươi, khá ấn tượng: đó là Lễ Lá, khởi đầu Tuần Thánh.

Lễ Lá tưởng niệm sự kiện Đức Giêsu tiến vào Giêrusalem giữa đám đông tung hô, reo mừng trước khi xảy ra chặng đường tử nạn. Phúc Âm thuật lại: “Các ông dắt lừa mẹ và lừa con về, trải áo choàng của mình trên lưng chúng và Đức Giêsu cỡi lên. Một đám người rất đông lấy áo mình trải xuống mặt đường, một số khác lại chặt nhành chặt lá mà rải lên lối đi. Đám đông, người đi trước, kẻ theo sau reo hò vang dậy “Hoan hô con vua Đavít! Chúc tụng Đấng ngự đến nhân danh Đức Chúa! Hoan hô trên các tầng trời”. Khi Đức Giêsu vào Giêrusalem, cả thành náo động và thiên hạ hỏi nhau: ‘Ông này là ai vậy?’. Đám đông trả lời: Ngôn sứ Giêsu, người Nagiarét, xứ Galilê đấy” (Mt 21, 7-10). Sự kiện này cũng được các thánh sử khác ghi lại (Mc 11, 1-11; Lc 19, 28-36; Ga 12, 12-19).

Đám đông tung hô Chúa Giêsu chứng tỏ họ nhận biết Ngài là Đấng Thiên Sai. Họ trải áo cho Ngài đi qua như phong tục truyền thống Ítraen, như khi dân chúng tôn vinh ông Giêhu:“Họ vội vàng lấy áo choàng trải lên đầu thềm cấp, dưới chân ông. Họ thổi tù và, rồi hô lên: Giêhu làm vua!” (2 V 9:13). Hành động của các môn đệ là động thái tôn phong theo truyền thống vua Đavít, chứng tỏ niềm hy vọng vào Đấng Thiên Sai.

Tài liệu Paschales Solemnitatis cho biết theo truyền thống, việc tưởng nhớ Chúa Giêsu vào thành Giêrusalem được cử hành bằng cuộc rước trọng thể, mọi người hát noi gương các trẻ em Do Thái đồng thanh tung hô Đức Giêsu:“Thánh, thánh, thánh! Chúc tụng Đấng nhân danh Chúa mà đến”. Cuộc rước lá được thực hiện trước thánh lễ, có thể vào chiều tối thứ Bảy hoặc Chúa nhật. Lá được làm phép và mọi người cầm lá trong cuộc rước, sau đó đưa lá về nhà.

Khi Tin Mừng được rao giảng trên đất Việt, các thừa sai cũng đã cử hành nghi thức làm phép lá và tổ chức cuộc rước lá cho giáo dân bản địa trong ngày lễ Lá. Cha Đắc Lộ thuật lại: “Theo tục lệ trong Giáo hội, vào cuối mùa Chay, chúng tôi làm phép lá. Mà bởi vì trong khắp nước Annam không có cây ôliu, chỉ có rất nhiều cây dừa xanh tốt, nên chúng tôi sử dụng lá dừa trong nghi lễ. Không những có rất nhiều giáo dân mà cả lương dân cũng đến dự nghi lễ làm phép lá. Cả nhà thờ, cả ở ngoài cũng không đủ chứa, mặc dầu có sân rất rộng, thành thử có ít người phải ra ngoài. Giáo dân sốt sắng giữ lá phép và đem về nhà dùng để xua đuổi tà ma và quỷ ám” (Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài - Bản Việt ngữ của Hồng Nhuệ, ấn bản 1994, trang 131).

Lá được làm phép và được giữ lại, nhưng ngày nay giáo dân ngày càng nhận thức rõ lá phép không phải “bùa hộ mệnh” (amulet), hoặc coi lá đó có thể chữa bệnh, trừ tà, xua đuổi ma quỷ hoặc ngăn ngừa tai họa nhưng để biểu hiện niềm tôn kính Chúa Kitô là Vua. Sự kiện Đức Giêsu khải hoàn tiến vào Giêrusalem là lần đầu tiên trong suốt cuộc đời trần thế, Chúa Giêsu đồng ý để cho dân chúng tung hô vạn tuế Người là Vua. Bản án sau đó của Người cũng rõ rệt được viết bằng ba thứ tiếng Do Thái, La Tinh và Hy Lạp: “Giêsu Nagiarét Vua dân Do Thái”. Lá phép cũng giúp suy nghĩ về hành trình theo Chúa, không chỉ kết thúc trong khung cảnh hoàng tráng giữa đám đông khi tiến vào Giêrusalem mà là nơi núi Sọ thưa thớt dân chúng.

Chỉ khi theo Chúa tới núi Sọ mới nhìn thấy vinh quang phục sinh của Ngài.

Hoàng Anh