NHÀ THỜ NGÃ SÁU : HÀNH TRÌNH HƠN MỘT THẾ KỶ

Ngôi thánh đường mang tên thánh Jeanne d’Arc - còn được gọi là nhà thờ Ngã Sáu - đã trải qua chặng đường hơn 150 năm hiện diện.

Xứ Việt ở Chợ Lớn

Năm 1865, linh mục Philippe thuộc Hội Thừa sai Paris đến vùng Chợ Lớn và thành lập họ đạo cho người Hoa, nhưng lúc đó chỉ có 2 gia đình Công giáo nên phải tạm sáp nhập vào họ Chợ Quán. Trong nhiều năm, các giáo hữu người Việt và người Hoa cùng tham gia các sinh hoạt phụng vụ với nhau tại ngôi thánh đường mang tên Tổng lãnh thiên thần Micae nằm trên đường Phùng Hưng. Khi số giáo dân người Việt gia tăng thì đến năm 1898, cha Phanxicô Xaviê Assou (cha Tam) xây nên nhà thờ Phanxicô Xaviê dành cho người Hoa, còn nhà thờ Micae để cho người Việt và từ đó mỗi họ đạo có cha sở riêng. Năm 1919, linh mục Gioan Baotixita Huỳnh Tịnh Hướng về chăm sóc họ Micae. Nhận thấy ngôi thánh đường, sau bao mưa nắng cùng sự tàn phá của thời gian, đã hư hại nặng nề và không đủ sức chứa nên năm 1920, cha đã chọn một khu đất trước đó là nghĩa trang Hoa kiều để dựng nhà thờ mới rộng rãi hơn. Năm 1928, thánh đường mới được hoàn thành và vì cảm nghiệm được sự nâng đỡ đặc biệt của thánh Jeanne d’Arc trong suốt quá trình xây dựng, cha Hướng đã chọn thánh nhân làm bổn mạng nhà thờ.

Đoàn Hùng Tâm Dũng Chí trong một buổi biểu diễn - (ảnh: tư liệu)

Mang phong cách kiến trúc gothic (cũng có ý kiến cho rằng nhà thờ được thiết kế theo kiến trúc Roman, căn cứ theo các cửa và mái vòm), công trình này được đặt trong công viên có nhiều cây xanh cao lớn với phía trước là một quảng trường tạo nên một quần thể đẹp hài hòa. Phần đầu nhà thờ nổi bật với tháp chuông lớn chính giữa cùng hai tháp phụ nhỏ hơn. Cả 3 đỉnh tháp đều có màu xanh dương nhạt nổi bật trên tông màu vàng của phần dưới. Kế đó là phần thân giữa kéo dài được chia theo từng nhịp cột, có các cửa sổ cuốn vòm. Không gian bên trong được chia thành 5 gian bởi các cột vuông, trong đó có hai dãy tầng lửng chạy dọc hai bên và cung thánh nằm cuối gian chính. Trần nhà là mái vòm cong màu trắng có các đường gân phân chia thành nhiều múi tựa như trái khế.

Cha cố Giuse Bùi Văn Nho thăm giáo dân tại các xom lao động - (ảnh: tư liệu)

Giữ gìn ngọn lửa nhiệt tâm

Năm 1937, cha Giuse Bùi Văn Nho nhận bài sai đến phục vụ họ đạo và đến năm 1946 thì chính thức trở thành chánh sở. Bên cạnh việc thăm viếng, chăm sóc linh hồn cho người bệnh ở các bệnh viện Chợ Rẫy, Chợ Quán…, cha còn thường xuyên đi đến các xóm lao động trong khu vực. Ngài nhìn thấy nhiều người trẻ bơ vơ không chỗ học hành, đi lang thang ngoài đường phố nên đã thành lập đoàn Hùng Tâm Dũng Chí (HTDC) đầu tiên ở Việt Nam để quy tụ họ về một mối. Cha còn lập ra một ban nhạc để họ có điều kiện giải trí, gắn kết tình cảm cùng nhau, đến năm 1971 có 117 nhạc công chơi đủ loại nhạc cụ, từ vĩ cầm, dương cầm đến ghita, mandoline… “Ban nhạc cũng là một phương thức học tập và huấn luyện các trẻ, vì lẽ nó không phải được thành lập với chủ đích khai thác tiền bạc nhưng để trẻ được học tập đức kiên nhẫn, siêng năng, biết lợi dụng thời giờ rảnh rỗi để làm ích cho những người xung quanh”, ngài bày tỏ trong cuốn sách Những trang sử đẫm mồ hôi của họ Cholon Vietnam. Ngoài việc học giáo lý và góp phần vào các sinh hoạt ở xứ đạo, đoàn HTDC Jeanne d’Arc còn hoạt động xã hội mạnh mẽ như trình diễn ca nhạc giúp vui trong các bệnh viện, biểu diễn khuyến khích phong trào Công giáo tiến hành trong các giáo xứ Tân An, Bến Tre, Biên Hòa… Bà Ngô Thị Hai (101 tuổi), một thành viên trong ban nhạc HTDC khi xưa tiếc nuối: “Hồi đó vui lắm, tụi tui được học nhạc, học đàn rồi đi trình diễn cho bà con ở nhiều nơi nên dù có bận việc nhưng cũng ráng dành thời gian tham gia. Bây giờ phong trào không còn nữa, lâu lâu nhớ lại ngày xưa, tui thấy cũng buồn”.

Thiếu nhi Thánh Thể Ngã Sáu vui chơi trong hội thao ngoài trời - (ảnh: tư liệu)

Các vị mục tử kế nhiệm cha Nho là linh mục Antôn Lương Thủ Hơn và hiện nay là linh mục Giuse Vũ Minh Thùy tiếp nối công việc dẫn dắt đoàn chiên cũng như mục vụ tinh thần cho bệnh nhân. Tất nhiên, trong chặng hành trình một thế kỷ rưỡi, sinh hoạt của họ đạo Ngã Sáu cũng có lúc trầm lắng. Cha Giuse trăn trở: “Chúng tôi đang cố gầy dựng lại bầu khí sinh động trong họ đạo như những ngày trước. Ðiều khó khăn là địa bàn xứ quá rộng, mọi người lại bận rộn công ăn việc làm, có người còn tản mát đó đây nên sẽ mất nhiều thời gian”. Tuy vậy, theo cha Thùy, hiện đã ánh lên dấu hiệu đáng mừng khi có sự góp sức của các sinh viên di dân trong việc tham gia đội ngũ giáo lý viên, ca đoàn hay các hoạt động thăm hỏi, giúp đỡ các gia đình của hội Legio Mariae xứ nhà. Dù còn bé nhỏ nhưng hành động cụ thể của những người con nhiệt thành sẽ là nền tảng để họa lại bức tranh họ đạo đầy sức sống năm nào. Ông Nguyễn Võ Bình, Phó Chủ tịch HÐMVGX chia sẻ: “Tuy rằng những người hăng say cống hiến ngày trước hiện đã lớn tuổi hay không còn nữa, nhưng chúng tôi đã bắt đầu có lớp kế thừa, hy vọng rằng sức sống tương lai của giáo xứ sẽ lại bùng lên nhờ có họ”.

TRÚC YÊN