Những chốn hội ngộ tiền nhân ở Rome (P1)

Rome là nhà của hàng trăm hầm mộ bí ẩn và những hòm thánh tích được giấu kín, nơi các tín hữu có thể cầu nguyện trước hài cốt và những chiếc lọ đựng máu đã tồn tại qua hàng trăm năm.

Trong số này, có những nơi đặc biệt nổi bật vì mức độ quan trọng. Và tất nhiên, bạn không cần phải là Kitô hữu mới tham quan thế giới ngầm đầy thánh thiêng bên dưới lòng đất.

Santi Vincenzo e Anastasio a Trevi

Tên tiếng Việt là nhà thờ Thánh Vincent và Anastasius ở đài phun nước Trevi. Như cái tên đã nêu ra, nhà thờ có kích thước khiêm tốn này tọa lạc trên quảng trường đặt đài phun nước Trevi nổi tiếng. Đối với những du khách bình thường, ắt hẳn toàn bộ sự chú ý của họ đều tập trung vào đài phun nước vốn là kiệt tác kiến trúc có niên đại 1723. Công trình này từng xuất hiện trong nhiều bộ phim nhờ vào truyền thuyết cho rằng bất kỳ ai quẳng đồng xu vào bể nước và cầu nguyện sẽ được thỏa ước. Tuy nhiên, ít ai biết được nhà thờ sát bên lại có lai lịch không tầm thường. Được biết đến với tên gọi “giáo xứ của các giáo hoàng”, đây là biệt danh hàm ý rằng nơi này không đặt toàn bộ di hài của các đấng kế vị thánh Phêrô, nhưng vẫn đủ quan trọng để bảo quản các cơ quan nội tạng của giáo hoàng, chẳng hạn như quả tim. Vì Vatican cấm ướp xác người đứng đầu Giáo hội, nên nhiều cơ quan nội tạng và các phần quả tim, tên Latin là praecordia, của các ngài được lấy ra trong giai đoạn từ khi qua đời đến trước thời điểm chôn cất. Các quả tim được đặt vào hũ và đưa đến nhà thờ nhỏ bé của thành Rome. Tổng cộng tim của 22 vị giáo hoàng đang được lưu giữ nơi đây, trước khi truyền thống bị loại bỏ sau khi Đức Giáo Hoàng Lêô XII qua đời vào năm 1903.

Tim của cáci vị giáo hoàng

Arciconfraternita Santa Maria dell’Orazione e Morte

Nhà thờ Thánh Maria của những lời ngợi ca và người chết tràn ngập những hình ảnh của người đã lìa thế, từ các hộp sọ được khảm vào mặt tiền của tòa nhà đến chùm đèn làm từ xương sống người trong hầm mộ bên dưới. Công trình được xây dựng từ đầu thế kỷ 16, bên trên một nghĩa trang, vốn được một nhóm các Kitô hữu sùng đạo thu gom và chôn cất xác chết bị vứt ngổn ngang xung quanh thành phố. Nơi này nhanh chóng trở thành điểm gặp gỡ bí mật của các góa phụ và những phụ nữ thề trọn đời không lập gia đình. Họ đến đây cầu nguyện cho những linh hồn bị lạc lối trong cõi luyện ngục, với hài cốt được chất đầy các kệ và những đống xương người xếp cao trong hầm mộ. Đến nay, nhà thờ Thánh Maria của những lời ngợi ca và người chết vẫn thu hút những người muốn đến và chiêm nghiệm cái vô thường giữa ranh giới sống - chết để trở nên hướng thiện hơn. Nhà thờ không phải lúc nào cũng mở cửa từ cổng chính, nên khách hành hương có thể thử lối vào ở cổng sau dọc theo dòng Tiber. Tuy nhiên, tạm thời cả nhà thờ và khu hầm mộ đều đang trải qua đợt trùng tu lớn, trong đó bao gồm công tác làm sạch các lớp nến đèn cầy dồn đống trên nền đá cẩm thạch. Nơi này sẽ mở cửa lại vào mùa hè.

Bức tượng hình khuôn mặt bằng đá hoa cương (Bocca dellia Verità)

Santa Maria della Concezione dei Cappuccini

Khi các tu sĩ dòng Anh Em Hèn Mọn Capuchin bị buộc phải chuyển sang tu viện mới vào năm 1631, Đức Giáo Hoàng ra lệnh cho họ phải mang theo mọi hài cốt các tín hữu được chôn cất trong hầm mộ, dù nơi ở mới khá chật hẹp để có thể dung chứa toàn bộ số này. Thế là các tu sĩ quyết định tách xương cốt của những người anh em và lấy từng bộ phận trang hoàng cho hầm mộ bên dưới tu viện, giờ đây có tên Đức Maria Thụ Thai, bao gồm sọ người, xương ngón tay, xương đùi, xương chậu. Bằng cách nào đó, họ phát hiện biện pháp ban đầu chỉ mang tính “chữa cháy” lại mang đến vẻ đẹp lạ lùng cho hầm mộ, dù không ít người thời nay luôn cảm thấy rợn gáy khi bước vào nơi này, nên các vị tu sĩ quyết định giữ truyền thống dùng xương trang trí suốt hơn 300 năm. Cho đến thời điểm hiện nay, hài cốt của tổng cộng hơn 4.000 tu sĩ qua đời trong giai đoạn từ năm 1528-1870 đang được tập trung bên dưới hầm mộ của nhà thờ. Những người đến tham quan có thể chiêm ngưỡng những bức tường xếp đầu lâu dày đặc và các bức tranh trên trần nhà đều sắp xếp từ ngón tay và ngón chân. Thậm chí còn có cả hầm mộ chứa toàn xương chậu.

Hài côt ở Santa Maria

Santa Maria in Cosmedin

Nhà thờ Thánh Maria ở Cosmedin có niên đại từ thế kỷ thứ 4 có lẽ được biết đến nhiều nhất với bức tượng hình khuôn mặt bằng đá hoa cương gọi là Bocca della Verità (Miệng của sự thật) được đặt ở đây từ năm 1632. Khách tham quan xếp hàng nhiều giờ để chờ đến lượt chụp ảnh với cánh tay đưa vào miệng, với truyền thuyết cho rằng khuôn mặt sẽ cắn đứt tay bất kỳ người nào dối trá. Tuy nhiên, “bảo vật” hiếm có nhất đang được cất giữ tại nhà thờ từ thời Trung cổ chính là hộp sọ của thánh Valentine nằm bên trong hòm thánh tích bằng thủy tinh. Vào ngày lễ tình nhân, hòm thánh tích sẽ được mang lên trưng bày ở cung thánh. Khi đó, các đôi tình nhân sẽ mang hoa hồng đến đặt xung quanh để ngỏ lời tri ân sau khi lời nguyện cầu của họ được đáp lại.