NHỮNG CÔNG TRÌNH CÔNG GIÁO BẰNG ÐÁ ÐẸP NHẤT NƯỚC Ý (P15)

BÀI 15: NHÀ THỜ TẠC TỪ ĐÁ Ở THỦ ĐÔ VĂN HÓA CHÂU ÂU

Tại một trong những nơi đầu tiên từng có dấu chân người trên đất Ý, đến nay vẫn còn lưu giữ những cấu trúc nhà thờ đá độc nhất vô nhị, như nhà thờ Madonna de Idris.

Thành phố Matera ở miền nam Ý được mệnh danh là Thủ đô văn hóa của châu Âu và là quê hương của hai Di sản Thế giới do UNESCO công nhận vào năm 1993 là Sassi (Cổ thành) và cụm các nhà thờ đá. Từ 9.000 năm trước, Matera là nơi khai sinh một trong những cộng đồng định cư đầu tiên ở nước này, và khi đạo Kitô bắt đầu được lan truyền, nhiều nhà thờ, tu viện được xây dựng tại đây, bên trong những hang động bằng đá núi lửa. Tổng cộng có đến 155 nhà thờ đá, với nhiều nơi vẫn còn lưu giữ những bức bích họa tuyệt đẹp gần như còn nguyên vẹn, cũng như kiến trúc đặc trưng của nơi này, cho phép người đời sau hiểu biết thêm về sự tồn tại của rất nhiều cộng đoàn Kitô tại đây.

Trong vô số công trình tôn giáo làm bằng đá ở thủ đô văn hóa châu Âu, website kiêm công cụ tìm kiếm Skyscanner lại chỉ chọn nhà thờ Madonna de Idris làm đại diện của Matera, một trong những nguyên nhân chính là cấu trúc được tạc hoàn toàn vào đá của nhà thờ này. Cái tên Idris xuất phát từ Odigitria trong tiếng Hy Lạp, có nghĩa là luồng nước chảy ra từ hòn đá. Được xây dựng vào năm 1230, nhà thờ chễm chệ ở phần phía trên của Monterrone, một vách đá vôi lớn mọc lên giữa quận Sasso Caveoso của Cổ thành Matera. Từ cổng chính của nhà thờ, những người đến đây có thể thưởng thức quang cảnh tuyệt vời của cả thành phố được trải rộng trước tầm mắt.

Không lâu sau khi hình thành, nhà thờ Madonna de Idris (hay còn gọi Santa Maria di Idris) đã phải được trùng tu một phần vào đầu thế kỷ 14 do trần bị sập. Một tháp chuông nhỏ mọc lên bên trên nhà thờ, tạo nên sự đối xứng cho cấu trúc tổng thể. Đối lập với vẻ bề ngoài đơn giản, bên trong nhà thờ từng phủ những bức bích họa đầy màu sắc rực rỡ và đặc sắc. Tuy nhiên, theo thời gian, một số đã bị phai mờ do môi trường có độ ẩm cao, buộc giới chức Ý phải nhanh chóng di dời các tác phẩm còn lại từ đầu thập niên 1970 để bảo quản tốt hơn. Dù vậy, khách hành hương đến nơi này vẫn có thể thưởng lãm tác phẩm Đức Mẹ Maria và Chúa Hài Đồng từ thế kỷ 17.

Bên phải bệ thờ chính là bức bích họa của thánh Eustachius, vị thánh bổn mạng của thành phố và được dân Matera đặc biệt sùng kính. Một tác phẩm khác cũng quan trọng không kém là Hang đá và thánh Antôn, đã tồn tại hơn 400 năm qua. Bên trái bệ thời là bức Đức Mẹ được truyền tin. Cạnh đó vẫn còn những đường nét lờ mờ của tác phẩm vẽ tổng lãnh thiên thần Micae khống chế quỷ dữ. Điều thú vị là hình tượng quỷ dữ trong bức tranh không tuân theo các mô phỏng thường thấy, mà thay vào đó được khắc họa dưới lốt người.

Nhà thờ Santa Maria de Idris được nối kết với một hầm mộ đá tên là San Giovanni, chứa vô số bức bích họa vô cùng giá trị có niên đại từ thế kỷ 12 đến 17. Có thể kể đến các tác phẩm như thánh Giacôbê và thánh Phêrô tuyệt đẹp. Đáng tiếc là nơi này không cho phép chụp ảnh.