Nỗ lực bảo tồn tài nguyên nước tại các lưu vực sông của Việt Nam

Ngày 19.8, tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Ðồng Nai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam và nhà tài trợ cùng các đối tác địa phương chính thức khởi động chương trình hợp tác phục hồi nguồn nước ở lưu vực sông Hồng, sông Ðồng Nai và sông Tiền nhằm tăng cường quản trị tài nguyên nước tại các lưu vực sông trọng điểm của Việt Nam.

Lễ công bố Chương trình hợp tác - ảnh: Lan Chi

Chương trình Hợp tác “Bảo tồn tài nguyên nước tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn, tỉnh Phú Thọ; Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, tỉnh Đồng Nai; và Khu Bảo tồn Sinh thái Đồng Tháp Mười, tỉnh Tiền Giang” sẽ được thực hiện trong vòng 4 năm với tổng ngân sách 30 tỷ đồng do một doanh nghiệp tài trợ. Theo kế hoạch, các hệ sinh thái ở vùng đầu nguồn quan trọng của các lưu vực sông này sẽ được phục hồi bằng nhiều giải pháp khác nhau, góp phần nâng cao khả năng điều tiết, cung cấp nước cho cộng đồng cùng các hoạt động nông nghiệp và sản xuất ở vùng hạ du của các lưu vực sông quan trọng.

Chương trình sẽ được triển khai tại các lưu vực sông trọng điểm, bao gồm Vườn Quốc gia Xuân Sơn, Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Khu Bảo tồn Sinh thái Đồng Tháp Mười. Đây là những khu vực có giá trị bảo tồn đa dạng sinh học và giá trị kinh tế xã hội cao đối với các địa phương. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức tài nguyên nước, rừng và đất; việc quản lý chưa hiệu quả các nguồn thải; cùng với các tác động của biến đổi khí hậu đã khiến cho tài nguyên nước tại đây bị suy giảm về số lượng và suy thoái về chất lượng.

Ông Hoàng Việt, Quản lý chương trình Nước của WWF-Việt Nam cho biết: “Việc bảo tồn được thiết kế theo cách tiếp cận tổng hợp nhằm giải quyết các vấn đề an ninh nguồn nước dựa vào các giải pháp thuận theo tự nhiên và dựa vào cộng đồng. Với những cam kết mạnh mẽ và hợp tác chặt chẽ của Vụ Hợp tác Quốc tế, Vụ Quản lý Nguồn nước, Tổng cục Thuỷ lợi và Vụ Quản lý Rừng Đặc dụng, Tổng cục Lâm nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương tham gia, cùng với sự hỗ trợ tích cực từ đơn vị tài trợ trong chương trình hợp tác này, WWF-Việt Nam tin tưởng là các hệ sinh thái nước ngọt quan trọng của Việt Nam sẽ được bảo vệ và phát triển bền vững, gia tăng nguồn cung cấp nước cho con người và thiên nhiên, trong bối cảnh thiếu nước ở vùng hạ du các con sông ngày càng gia tăng, đặc biệt trong mùa khô. Chúng tôi hy vọng quá trình thực hiện sẽ mang đến các bài học kinh nghiệm để thúc đẩy các doanh nghiệp khác cùng tham gia bảo vệ an ninh nguồn nước, phục vụ bền lâu cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như lợi ích của cộng đồng”.

Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2025, các hệ sinh thái nước ngọt quan trọng thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, Khu Bảo tồn Sinh thái Đồng Tháp Mười và Vườn Quốc gia Xuân Sơn sẽ được phục hồi, bảo vệ và các cộng đồng trong khu vực sẽ thực hiện các thói quen mới trong cuộc sống và sinh hoạt, giúp bảo vệ, phục hồi và tiết kiệm để hướng tới mục tiêu bảo tồn 3 tỷ lít nước mỗi năm cho môi trường cũng như sản xuất và hoạt động nhân sinh ở vùng hạ du của các lưu vực sông. Trong đó, dự kiến gần 2 tỷ lít nước sẽ được gia tăng mỗi năm thông qua hoạt động nuôi dưỡng, làm giàu 1.100 ha rừng tự nhiên trên cả 3 lưu vực sông.200 triệu lít nước mỗi năm sẽ được gia tăng từ hoạt đồng trồng mới, bổ sung 32,3 ha rừng gỗ lớn và cây bản địa. 800 triệu lít nước sẽ được bù hoàn mỗi năm riêng tại Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười thông qua việc nghiên cứu và áp dụng kế hoạch quản lý và điều tiết chế độ thuỷ văn phù hợp.

Ngoài ra, các cộng đồng dân cư sinh sống trong các vùng lõi và vùng đệm của Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Vườn Quốc gia Xuân Sơn sẽ được đào tạo để cùng tham gia thay đổi thói quen sinh hoạt và sản xuất để giảm tác động đến nguồn nước, tham gia các hoạt động trồng và giữ rừng.

Trồng cây tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai nhân dịp công bố Chương trình hợp tác - ảnh: Lan Chi

Trong khuôn khổ buổi công bố ngày 19.8 vể chương trình bảo tồn nguồn nước, đại diện nhà tài trợ, các ban ngành địa phương và khách tham dự đã cùng tham gia trồng cây tại rừng đặc dụng trong khu vực quản lý của Trạm Kiểm lâm Rang Rang thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai. Trao đổi với Công giáo và Dân tộc, ông Võ Quang Trung Phó trưởng phòng Bảo tồn thiên nhiên và Hợp tác của Khu Bảo tồn giải thích về các loại cây được chọn: “Chúng tôi trồng bằng lăng, cây dầu, dâu da, trường… Trong số này, có nhiều loài cây cung cấp thức ăn cho thú, chim, hướng đến lâu dài rừng trồng sẽ trở thành rừng tự nhiên. Quá trình sẽ là trồng và chăm sóc trong 4 năm đầu tiên, sau đó để rừng tự tái sinh. Sau 4, 5 năm thì đường kính tán của những cây được trồng có thể đạt từ 4 đến 6m, lúc đó sẽ tạo điều kiện cho những cây khác do chim, thú phát tán hạt, là môi trường để tái sinh tự nhiên, và rừng dần trở thành rừng tự nhiên”.

Riêng cây bằng lăng, một loại cây bản địa, được trồng để tạo thêm cảnh quan nhằm tạo thành điểm dừng chân lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên trong tương lai. Khách đến rừng đặc dụng đều có người hướng dẫn nên kiểm soát được chặt chẽ, hướng đến du lịch thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, những khu vực thuộc rừng đặc dụng sẽ là địa điểm hoạt động hữu ích cho nhiều công ty qua việc tổ chức cho nhân viên tham quan kết hợp trồng cây. Đất trống hoàn toàn thì ở Khu bảo tồn không có nhưng theo luật lâm nghiệp, những nơi thuộc rừng đặc dụng chưa đủ mật độ 600 cây/ha thì sẽ trồng bổ sung cho đủ.

Lan Chi