Nữ họa sĩ u90 đã làm đẹp cho đời, cho đạo

Mùa Xuân 2022 này, nữ họa sĩ Nguyễn Thị Tâm bước vào tuổi 86. Hơn 60 năm hoạt động trong ngành mỹ thuật, nay tuy tuổi đã cao nhưng bà vẫn minh mẫn và đầy sức sáng tạo, vẫn lặng lẽ cống hiến cho đời những đường nét nghệ thuật. Là một Kitô hữu, bà còn thao thức chuyển tải tình yêu thương qua tranh vẽ và cả qua các việc từ thiện xã hội...

Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm bên một trong những bức tranh bà vẽ về mùa Xuân - ảnh: Liên Giang

Cảm hứng sáng tác tranh về hoa

Nhắc đến họa sĩ Nguyễn Thị Tâm, nhiều người trong giới hội họa và yêu tranh của bà lại nhớ đến những cuộc triển lãm về sen. Bà có một niềm yêu thích đặc biệt với hoa sen nên loài hoa này luôn ở trong tâm và mang lại nguồn cảm hứng bất tận. Dẫu vậy, mỗi dịp Xuân về, hoa cỏ thiên nhiên muôn màu cũng khiến nữ họa sĩ trào dâng cảm xúc. Và những bức tranh sống động với các sắc hoa rực rỡ lại được ra đời từ bàn tay khéo léo và tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sĩ. Bà cho rằng một đóa hoa được trồng hay hoa dại ven đường lúc hé nở chính là thanh xuân của bông hoa đó, nên khi vẽ, bà luôn vui vì cảm nhận mùa Xuân đang rộn ràng ở trong bông hoa, chính cái rộn ràng ấy đã lây niềm vui cho người họa sĩ: “Lúc vẽ là như mình đang làm việc trong mùa Xuân của bông hoa ấy, tâm hồn tràn ngập tình yêu với hoa, vẽ trong sự say mê, thấy như mình đang hưởng cái thanh xuân của đóa hoa vậy”.

Vào mùa Xuân, khí hậu mát mẻ, khác với bình thường trong năm, hoa cỏ sắc màu tươi tắn, ong bướm rộn ràng bên hoa, lòng người họa sĩ cũng hòa quyện với cỏ cây hoa lá. Thiên nhiên tươi đẹp cũng là yếu tố tăng thêm niềm hưng phấn để “cây cọ” Nguyễn Thị Tâm bay bổng. Sắc màu trong các bức tranh Xuân vì thế cũng rực rỡ hơn.

Có dịp xem tranh của bà, từ những bức về hoa sen đến các loài hoa khác, người thưởng ngoạn sẽ thấy mỗi bức là một sự khác biệt với những nét độc đáo riêng, bởi theo nữ họa sĩ, “mỗi lần cầm cọ, trong tôi luôn có một cảm xúc mới lạ, không bao giờ trùng lặp”.

Họa sĩ Huỳnh Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật TPHCM từng cảm nhận về phong cách sáng tác và tâm hồn của nữ họa sĩ U90: “Với kinh nghiệm nghề nghiệp đầy ắp, họa sĩ Nguyễn Thị Tâm thể hiện những tác phẩm nhẹ nhàng dung dị, đầy chất thơ và tính ẩn dụ, ở đó cho thấy chân tình của chị với nghệ thuật - cuộc sống hồn hậu nhẹ nhàng thoát tục nhưng giàu chất thẩm mỹ...”.

Tác phẩm được trưng bày tại bảo tàng Vatican

Sinh ra tại Mỹ Tho, lớn lên và sống ở Sài Gòn, hiện họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đang là giáo dân thuộc xứ Gia Ðịnh. Trong sự nghiệp hội họa của bà, không thể đếm được hết bao nhiêu bức tranh đã từng vẽ cũng như bao nhiêu cuộc triển lãm cá nhân hay nhóm trong và ngoài nước. Nhưng khi nói đến các bộ sưu tập trọng yếu, bên cạnh những bức tranh được trưng bày tại các bảo tàng mỹ thuật Hà Nội, Sài Gòn, phố cổ Hội An hay ở các nước Mỹ, Pháp, Ðức..., có một sự đặc biệt hơn, là một người Công giáo làm nghệ thuật, họa sĩ Nguyễn Thị Tâm không khỏi tự hào khi có 3 tác phẩm hội họa được vinh dự trưng bày tại bảo tàng truyền giáo Vatican. Ðó là các bức “Trong ánh hào quang của Chúa”, “Dưới chân thập giá”, “Ðức Mẹ non sông Việt Nam”. Trong số này, theo nữ họa sĩ thì bức “Trong ánh hào quang của Chúa” là bức tranh chủ đạo. Nhớ lại cơ duyên vẽ tác phẩm này, bà hồi tưởng: “Ðó là vào năm 1988, trong một lần đi lễ nhà thờ Ðức Bà Sài Gòn, tôi được nghe linh mục chủ tế thông tin về sự kiện Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II sắp sửa phong thánh cho 117 vị tử đạo Việt Nam, vừa nghe qua, tôi ấn tượng và tự hỏi không biết các vị đã hy sinh thế nào để được nên thánh... Trong dòng suy nghĩ miên man, nhìn lên cây thánh giá, tôi chợt thấy ánh hào quang của cây thánh giá rực lên, thấy như có một sự linh thiêng lạ lùng, cảm xúc đến thật nhanh, tôi rút giấy bút ra ghi lại ý tưởng vừa lóe lên...”. Và ý tưởng ấy, theo nữ họa sĩ thì chính từ ánh hào quang của thánh giá Chúa chiếu rọi, đã soi sáng để các bậc tiền nhân dám tử vì đạo. Họ không đứng ngang hàng với Chúa nhưng nhờ ánh hào quang của Ngài mà các vị đã can trường hy sinh, đi theo gót chân Chúa, cũng nhờ ánh hào quang đó mà họ được nên thánh. Chính nguồn cảm hứng này đã cho bà bắt tay vào vẽ và hoàn thành bức tranh trên. “Sau khi vẽ xong, tôi trình cho linh mục linh hướng của mình xem, đó là cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn. Cha thấy rất hay. Vốn là người gốc giáo phận Xuân Lộc, cha khoe với Ðức Giám mục giáo phận này (khi đó là Ðức cha Phaolô Maria Nguyễn Minh Nhật) và Ðức cha ngỏ ý muốn mua lại một số tranh của tôi để làm quà tặng Ðức Giáo Hoàng nhân dịp lễ phong thánh 117 vị tử đạo Việt Nam. Lúc ấy, tôi đã tặng ngài 3 bức chứ không bán vì cảm nhận món quà này có ý nghĩa tinh thần lớn lao...”, họa sĩ Nguyễn Thị Tâm kể. Từ cơ duyên này, 3 bức tranh của bà đã được trao đến Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, ngài đón nhận và cho trưng bày tại bảo tàng truyền giáo Vatican.

Một trong 3 bức tranh được trưng bày tại bảo tàng truyền giáo Vatican với tên gọi “Trong ánh hào quang của Chúa”

Trong tâm thế của một họa sĩ Công giáo

Là một họa sĩ, một nhà giáo (từng là giảng viên trường Cao đẳng Mỹ thuật Gia Ðịnh Sài Gòn, Ðại học Mỹ thuật TPHCM và dạy vẽ tại các lớp hội họa riêng), ở cương vị nào, bà cũng là một người nhiệt thành, yêu đời, yêu nghề, không ngừng sáng tạo.

Trò chuyện với bà một ngày cuối năm, giọng của nữ họa sĩ U90 vẫn sang sảng, bên cạnh câu chuyện nghề, còn là tâm tư của bà trong vai trò một họa sĩ Công giáo. Bà nói, một Kitô hữu theo con đường hội họa, ngoài chức năng bình thường là dùng chuyên môn vẽ tranh làm đẹp cho đời, thì còn phải chuyển tải thông điệp về tình yêu thương của Thiên Chúa đối với con người, góp phần vào việc truyền giáo qua tranh vẽ. Nhiều năm trước, nữ họa sĩ từng có thời gian tham gia dạy hội họa cho lớp mỹ thuật Công giáo, mở tại Tòa Tổng Giám mục mà học trò phần lớn là các tu sĩ. Linh mục Antôn Nguyễn Ngọc Sơn, người từng đứng ra tổ chức các lớp học này theo lời gợi mở của Ðức Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình khi ấy - đã có lời nhận xét: “Họa sĩ Nguyễn Thị Tâm đóng góp cho nền mỹ thuật Công giáo khá nhiều, cô đã từng rất nhiệt tình trong việc giảng dạy một thời, góp phần đào tạo các tu sĩ để phục vụ cho những hoạt động về mỹ thuật của giáo phận. Có những học viên nay cũng đã thành danh…”.

Là một họa sĩ lão thành, bà cũng không ngần ngại hòa mình vào sân chơi với các cây cọ thuộc đủ thành phần trong những cuộc triển tranh do Ban mỹ thuật Ða Minh (Dominiart) tổ chức… Và mới tháng 4 năm 2021 đây thôi, bà còn cùng với nhóm các họa sĩ ở câu lạc bộ “Cùng Sánh Bước” lên tận Gia Lai, vào các làng phong để làm từ thiện. Trước đó, nhóm cũng đã có những chuyến đi về miền Tây như đến Cồn Én, Cù Lao Giêng hay lên những vùng xa của miền cao nguyên… Kinh phí dành cho việc bác ái này do thành viên trong nhóm tự quyên góp từ thân hữu và cả bán tranh để gây quỹ. Không chỉ giúp các hoàn cảnh khó nghèo những phần quà là gạo và nhu yếu phẩm, nhóm còn chú ý nhắm tới các nhà trẻ qua việc đến từng nơi để vẽ tranh trên tường cho nhà trẻ được vui, có thêm sinh khí; cũng có khi sắm đồ dùng cho trẻ em hay tặng các bé một tủ sách thiếu nhi… Với họa sĩ Nguyễn Thị Tâm, tham gia hoạt động này cũng là một cách bà mang thông điệp yêu thương đến cho tha nhân.

Sống đời sống của một Kitô hữu dấn thân, tận dụng khả năng nghệ thuật làm đẹp cuộc đời và chuyển trao yêu thương luôn là tâm nguyện của nữ họa sĩ lão thành này.

LIÊN GIANG