Báo cáo mới đã phơi bày một hiện thực đáng sợ: con người không còn có thể uống nước mưa ở bất kỳ nơi nào của thế giới, bao gồm Nam Cực, vì sự tồn tại của hóa chất vĩnh viễn trong nước mưa.
 |
Khi còn bé, ắt hẳn ai cũng từng tắm mưa và ngửa mặt lên trời, thích thú nếm thử những giọt nước mưa rơi xuống. Giờ đây điều này không còn an toàn nữa, bởi vì hành động đó có thể khiến một người hấp thu quá nhiều hạt PFAS (tiếng Anh là Per- and poly-fluoroalkyl substances). PFAS là họ các hóa chất nhân tạo và độc hại, không xuất hiện trong tự nhiên. Chúng được biết đến với cái tên “hóa chất vĩnh viễn” vì chúng không phân hủy trong môi trường. PFAS mang đến những đặc tính như chống dính, chống gỉ thường thấy trong các vật dụng nhà bếp, bao bì thực phẩm, thiết bị điện tử và mỹ phẩm.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu của Đại học Stockholm (Thụy Điển) vừa tìm thấy những dạng hóa chất này trong nước mưa ở gần như mọi nơi trên địa cầu, bao gồm Nam Cực. Hiện chẳng còn nơi nào an toàn và thoát được nỗi lo ngại đến từ PFAS.
 |
| Hiện chẳng còn nước mưa ở nơi nào an toàn và thoát được nỗi lo ngại đến từ PFAS |
Báo động nước mưa
Tác giả báo cáo Ian Cousins, giáo sư Đại học Stockholm cho biết, dựa trên những hướng dẫn mới nhất của Mỹ về PFAS trong nước uống, nước mưa ở khắp toàn cầu không còn an toàn để uống. Dù trong thời đại công nghiệp, con người không còn thường xuyên uống nước mưa như trước, nhiều người vẫn cho rằng nước mưa có thể uống một cách an toàn. Và nước mưa là nguồn cung cấp chính cho nước uống ở nhiều nơi.
Kể từ khi con người tạo ra nhựa siêu bền cách đây 120 năm, đến nay có hàng ngàn hóa chất PFAS khác nhau đang trôi nổi khắp nơi. Báo cáo của Thụy Điển tiến hành so sánh mức độ an toàn của 4 nhóm chính, bao gồm PFOS, PFOA, PFHxS và PFNA bên trong nhiều nguồn khác nhau: nước mưa, đất, những nguồn nước trên bề mặt như suối, hồ và đại dương. Họ phát hiện hàm lượng của ít nhất hai dạng PFAS (cụ thể là PFOA và PFOS) trong nước mưa “thường vượt quá mức” so với độ an toàn cho phép theo hướng dẫn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA). Thậm chí hàm lượng những hóa chất trên trong nước mưa cũng vượt cao hơn ngưỡng an toàn theo tiêu chuẩn của các cơ quan bảo vệ môi trường trên thế giới.
Các nhà nghiên cứu kết luận Trái đất chính thức vượt qua ngưỡng an toàn liên quan đến ô nhiễm nhựa. Báo cáo đăng trên chuyên san Environmental Science and Technology ghi rõ “ranh giới của PFAS đã bị phá vỡ”. PFAS không chỉ gây hại cho sức khỏc con người mà còn đe dọa môi trường tự nhiên.
 |
Nguy hiểm đến mức nào
Dựa trên loại PFAS, hàm lượng an toàn tối đa theo khuyến cáo của EPA dao động từ 0.004 phần nghìn tỉ (ppt) cho PFOA đến 2.000 ppt cho PFBS (một dạng khác của PFAS). Khi hấp thụ lượng hóa chất vượt quá ngưỡng an toàn, cơ thể người có thể xảy ra những tác động tiêu cực trên diện rộng, gây ảnh hưởng hệ miễn dịch, hệ tuần hoàn, năng lực sinh sản và đe dọa quá trình phát triển ở trẻ. Chúng còn có thể áp chế sự đáp ứng của trẻ đối với vắc xin, làm suy yếu hiệu lực phòng vệ đến từ vắc xin. EPA cũng dẫn các chứng cứ cho thấy PFOA có thể gây ung thư ở người.
Báo cáo cho thấy PFAS liên tục tuần hoàn từ biển vào không khí, trước khi xâm nhập vào các đám mây ngưng tụ thành mưa và quay lại bề mặt Trái đất. Hạt vi nhựa, đến từ các sản phẩm nhựa và rác công nghiệp, là một nguồn PFAS, và chúng xâm nhập các đại dương của địa cầu, gây tác động không nhỏ cho đời sống hoang dã. Trong khi nhựa ở các bãi rác mất hàng ngàn năm để hoàn toàn phân hủy, chúng tạo thành những hạt vi nhựa có chiều dài nhỏ hơn 5 mm. Kích thước này cho phép chúng len lỏi khắp nơi, thậm chí trong máu người.
Việc quay lại mức độ an toàn PFAS cho môi trường là điều không thể xảy ra nếu không đầu tư mạnh vào khâu lọc nước uống trong các nhà máy nước. Điều này đồng nghĩa với việc đa số nguồn nước ngọt trên hành tinh của chúng ta đều sẽ có mức PFAS vượt ngưỡng an toàn. Sau khi báo cáo được công bố, bà Jane Muncke, Giám đốc điều hành Tổ chức Diễn đàn Bao bì Thực phẩm ở Zurich (Thụy Sĩ), cho rằng đã đến lúc phải hành động mạnh mẽ và đồng loạt để thay đổi thực trạng báo động như hiện nay.
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận