Các nhà khảo cổ học đã tìm được một cổ vật mang tính đột phá trong ngôi mộ La Mã hồi thế kỷ thứ ba gần Frankfurt (Đức), mang đến bằng chứng lâu đời nhất về Kitô giáo ở phía bắc dãy Alps.
Cổ vật được tìm thấy dưới dạng một cuộn lá bằng bạc được gọi là “Văn bản khắc bạc Frankfurt”, có niên đại vào khoảng năm 230-270 và sớm hơn những hiện vật Kitô giáo được tìm thấy trước đó gần nửa thế kỷ.
Phát hiện bất ngờ
Cuộn lá bằng bạc được tìm thấy trong quá trình khai quật vào năm 2017-2018 tại một nghĩa trang La Mã thuộc Heilmannstraße, nơi vẫn còn tàn tích của cổ thành La Mã là Nida. Khu nghĩa trang có tổng cộng 127 mộ phần, vì thế gây chú ý vì tập trung một số lượng lớn ngôi mộ so với các nghĩa trang cổ xưa khác của người La Mã ở Frankfurt. Trong số này, một ngôi mộ thu hút sự quan tâm đặc biệt, là nơi an nghỉ của một người đàn ông tuổi từ 35-45 vào thời điểm qua đời.
Bên cạnh những đồ vật bình thường khác được chôn cất theo người chết như lư hương và đồ gốm, các nhà khoa học bất ngờ khi phát hiện một cuộn lá bạc nhỏ được đặt dưới cằm của hài cốt. Cuộn lá bạc nhiều khả năng được đeo quanh cổ bằng dây. Hiện vật này được thiết kế nhằm chứa đồ vật được tin rằng có thể bảo trợ người đeo. Nhờ vào sự phát triển của kỹ nghệ hiện đại, dòng chữ khắc trên lá bạc đã được giải mã thành công bằng phương pháp chụp cắt lớp vi tính, thực hiện tại Trung tâm Khảo cổ học Leibniz (LEIZA) ở Mainz. Phương pháp chụp cắt lớp không xâm lấn này cho phép các nhà nghiên cứu có thể “mở” cuộn lá bạc bằng kỹ thuật số mà không cần chạm vào, giảm thiểu nguy cơ gây hư hại cho cổ vật.
Quá trình quét hình ảnh đã làm lộ ra một văn bản tiếng Latinh gồm 18 dòng với nội dung hoàn toàn liên quan đến Kitô giáo, điều hiếm thấy ở thời kỳ này. Đoạn văn bản mở đầu bằng lời nhắc đến thánh Titô, một môn đệ của thánh tông đồ Phaolô, và bao gồm những lời cầu nguyện như “Thánh! Thánh! Thánh!” và “Nhân danh Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa”. Nội dung cũng có những câu liên quan đến phụng vụ Kitô giáo, trong đó có đoạn gần như trích nguyên văn từ Thư của Thánh tông đồ Phaolô gởi cho tín hữu Philipphê.
Giáo sư - Tiến sĩ Markus Scholz của Đại học Goethe (Đức), người dẫn đầu quy trình giải mã, nhận định rằng mức độ phức tạp của văn bản cho thấy đây là nội dung được một người có trình độ biên soạn. Bên cạnh đó, việc nội dung hoàn toàn mang tính Kitô giáo là điều vô cùng hiếm gặp trong giai đoạn này của dòng lịch sử, khi mà hiện tượng dung hợp tôn giáo còn phổ biến.
Thông thường, các phẩm vật “hộ mệnh” trong giai đoạn này thường được pha trộn bởi các yếu tố Kitô giáo, Do Thái giáo và ngoại giáo. Tuy nhiên, nội dung của cuộn lá bạc ở Nida lại hoàn toàn không xen lẫn các yếu tố của những tôn giáo khác. Sự độc nhất vô nhị này không chỉ làm nổi bật lòng sùng đạo của người đeo, mà còn nêu lên những câu hỏi mới về vai trò của Kitô giáo ở Nida, cổ thành từng là trung tâm văn hóa và hành chính của tỉnh Germania thuộc La Mã.
Cánh cửa nhìn vào Kitô giáo đời đầu
Khám phá mới có ý nghĩa to lớn trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, từ khảo cổ học, thần học đến lịch sử La Mã. Cổ vật đã đẩy mốc thời gian tìm được bằng chứng Kitô giáo tại khu vực này sớm hơn gần nửa thế kỷ. Trước đây, các ghi chép lịch sử chỉ gợi ý rằng những cộng đồng Kitô giáo có thể đã hiện diện ở xứ Gaul và vùng Thượng Germania từ cuối thế kỷ thứ hai. Thế nhưng, giới khoa học chỉ nắm được bằng chứng khảo cổ cụ thể ở phía bắc dãy Alps từ thế kỷ thứ tư.
Cụ thể hơn, việc phát hiện “Văn bản khắc bạc Frankfurt” đã cung cấp bằng chứng khảo cổ học lâu đời nhất về cộng đồng Kitô giáo ở phía bắc dãy Alps, đồng thời nhấn mạnh mức độ kết nối rộng khắp của đế quốc La Mã thời xưa. Nida, tọa lạc ở đằng sau vùng Upper Germanic Limes, không chỉ là một tiền đồn ở ngoại vi đế quốc, mà còn là một trung tâm văn hóa và hành chính sôi động, chịu ảnh hưởng bởi nhiều luồng văn hóa và tôn giáo khác nhau.
Phát hiện mới đã mở ra hướng nghiên cứu kế tiếp để tìm ra lời giải cho sự trỗi dậy của Kitô giáo tại khu vực, cũng như quá trình phát triển của đạo trong một môi trường đa dạng như Nida hồi thế kỷ thứ ba.
LING LANG
Bình luận