“Rác công nghệ”

Ngày nay, chúng ta sống trong thời đại của cuộc cách mạng 4.0, với nhiều hoạt động mà những sinh hoạt theo cách thức truyền thống không có. Và những tiến bộ vượt bậc về khoa học công nghệ cũng kèm theo những loại rác thải đặc thù. Chẳng hạn đồ điện tử phế thải, vật liệu nhựa, khói, bụi công nghiệp... Những rác thải thời công nghệ dẫn đến nhiều hệ quả về sức khỏe và môi sinh mà con người hiện đại đang gánh chịu như ô nhiễm nguồn nước, không khí, tiếng ồn, từ đó phát sinh nhiều bệnh về da liễu, hô hấp, ung thư...

Ứng xử với rác công nghệ như thế nào? Chúng ta đang lúng túng, bởi quy trình vẫn thuộc loại hình truyền thống như thu gom tập kết, đốt, phun hóa chất, chờ phân hủy... Do quy trình truyền thống nên đã khiến nhiều cư dân phải khổ sở vì sống ngay gần những bãi tập kết rác. Từ đây nhiều vụ kiện cáo, chặn xe rác, mâu thuẫn giữa công ty quản lý rác, giữa chính quyền đô thị với người dân vẫn rất nan giải, chưa có hồi kết. Rõ ràng là chưa thích ứng với những thay đổi của rác của thời đại mới, cũng chưa theo kịp với các phương cách xử lý nên chúng ta đôi khi bị vấp, bị kẹt bởi yếu tố rác.

Chưa kể rác công nghệ với những điện thoại, máy tính hết thời bị vất bỏ chứa đầy những chất độc hại bên trong mà còn cần tính thêm thông tin rác, thư rác, tin nhắn rác... Ứng xử của người dân với loại “rác” công nghệ này vẫn đang là một nan đề, bởi do nhận thức mỗi nơi khác nhau, do chưa có giáo dục toàn diện, do thiếu ý thức. Chẳng hạn, khi một thông tin trên mạng xã hội có tính chất nghi ngờ một ai đó về hành vi luân lý của anh ta mà chưa được xác minh rõ ràng, người ta lao vào “ném đá”, “phán xử” cứ như đúng rồi, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự cá nhân người khác. Khi sự việc được tường minh, mọi người mới vỡ lẽ hóa ra đó là thông tin rác, và nhiều người trong họ đã lạc lối tư duy vì rác.

Chúng ta đang sống trong thời đại thông tin, mức độ lan truyền cao, băng thông dữ liệu lớn. Trong vô vàn dữ liệu vẫn đọc hằng ngày, không khéo lại nhập tin rác vào đầu gây mệt mỏi mất thời gian và bị cuốn theo các sự kiện rác. Chẳng ai dạy cho ta các kỹ năng nhặt rác một cách triệt để trong những tình huống này. Bởi vậy, cần cẩn trọng và chọn lựa cho mình những thông tin chính thống bên ngoài những thông tin rác. Xưa kia, trong phương cách truyền thống, người ta đã biết phân loại rác, thì ngày nay, với sự đa dạng của các loại rác công nghệ mà đôi khi chúng ta không nhìn thấy, sờ thấy…, lại càng phải được ý thức phân loại hơn bao giờ hết, bởi mức độ nguy hiểm và ô nhiễm của nó có thể gây tổn hại tới đầu óc và tinh thần con người.

Ngô Quốc Ðông