Sơ chế lươn đồng ở xứ đạo Rú Ðất

Long Thành là xã thuần nông, vốn có nghề thả trúm bắt lươn đồng, nay người dân tiến thêm bước nữa là sơ chế lươn đồng tạo thêm thu nhập và việc làm cho nhiều lao động. Nhờ thổ nhưỡng nên lươn đồng từ ruộng lúa Long Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An được ưa thích bởi vị tươi ngọt đặc trưng.

Giáo xứ Rú Đất và các giáo họ Mai Sơn, Quy Thuận, Yên Thái ở giáo phận Vinh, đều thuộc địa bàn xã Long Thành, người dân bao đời gắn bó với nghề nông. Gần đây, bà con có thêm việc thu mua và sơ chế lươn đồng. Tuy chỉ bắt đầu xuất hiện khoảng từ 7 đến 8 năm trở lại, nhưng đem đến nguồn thu nhập ổn định, làm thay đổi cuộc sống xóm làng. Nguồn lươn tự nhiên dồi dào và lại có nơi tiêu thụ là các nhà hàng, quán ăn đã hình thành nên một làng nghề.

Anh Nguyễn Đức Thuyên, một cư dân xứ Rú Đất, cho biết trong xứ có hơn 50 hộ gia đình theo nghề sơ chế lươn đồng để cung cấp cho khắp ba miền. “Xưa chủ yếu chỉ có nghề bắt, thả trúm lươn nhỏ lẻ và bán lươn tươi sống cho các hàng cháo, miến, súp lươn loanh quanh trong tỉnh. Để tạo thêm thu nhập, bà con nghĩ đến việc sơ chế để thịt con lươn đồng có thể được bán ở nơi xa hơn mà vẫn đảm bảo tươi ngon. Từ vài hộ ban đầu, giờ đây rất nhiều người tham gia vào các khâu sơ chế lươn. Công việc có đều quanh năm”, anh Thuyên nói.

Nghề sơ chế lươn giúp hàng trăm lao động có thu nhập ổn định

Nhờ sơ chế lươn mà dân các xóm giáo thuộc xứ Rú Đất trở nên khấm khá trông thấy, nhà cửa khang trang..., tạo được công ăn việc làm cho hàng trăm lao động. Công việc sơ chế không quá vất vả, không phải dầm mưa dãi nắng và đặc biệt vừa sức chị em phụ nữ. Ở đây, các hộ theo nghề thường xây các bể xi măng để giữ cho lươn sống lâu hơn nếu số lươn nhiều mà chưa kịp sơ chế. Con lươn đồng có vóc dáng nho nhỏ, nên việc sơ chế lươn đòi hỏi sự khéo léo và tỉ mỉ. Những đôi tay thoăn thoắt dùng dao nhỏ rọc dọc thân lươn, nhanh lẹ bỏ các phần nội tạng, sau đó là bỏ đầu, đuôi và lách dao thành thục để loại bỏ bộ xương sống. Lúc này, lươn qua sơ chế chỉ còn lại phần thịt dài khoảng 30cm, rộng khoảng độ ngón tay cái.

Gắn bó với nghề được 4 năm, nhà có xưởng nhỏ với gần 10 nhân công, anh Nguyễn Minh Thao, giáo dân xứ Rú Đất, kể: “Để có những mẻ thịt lươn ngon, tôi phải thu mua lươn đồng còn sống. Lươn được rửa sạch nhớt, rồi được luộc. Nồi nước luộc lươn có muối, bột nghệ để thịt lươn vừa săn chắc, vừa có màu vàng. Khi lươn vừa chín tới, được vớt ra rửa lại, sau đó là công đoạn sơ chế. Trung bình 1kg lươn tươi cho ra khoảng 0,7kg lươn thành phẩm”. Theo anh Thao, những ngày cao điểm, mỗi hộ có thể xuất bán vài tạ thịt lươn. Trung bình một người miệt mài có thể sơ chế hàng chục ký lươn tươi mỗi ngày với mức tiền công vào khoảng trên dưới 200.000 đồng, tùy thời điểm. Vì nguồn cung dồi dào, đầu ra phong phú lại không đòi hỏi quá nhiều vốn, nên ngày càng có nhiều hộ vào nghề.

Lươn đồng sau khi được làm sạch, rút xương có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon

Bắt đầu gắn bó với nghề mấy năm nay, chị Phan Yến lại chia sẻ về cách chế biến giản đơn: “Gia vị chế biến chỉ là muối và nghệ tươi giã nhỏ hoặc bột nghệ nguyên chất để cho lươn sạch nhớt, bớt mùi tanh bùn, thịt không bị nứt, lại có màu vàng đẹp. Làm sạch sẽ xong thì đóng túi và bảo quản lạnh liền để thịt tươi ngon”.

Dù có quanh năm ở các ruộng lúa tại Yên Thành, nhưng lươn đồng nhiều và ngon nhất là sau mùa gặt lúa. Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, con lươn đồng béo nhất vào thời điểm từ cuối tháng 3 đến tháng 4, khi cây lúa xuân có đòng và trổ bông; và mùa thu lươn rộn rã nhất là từ tháng 8 đến tháng 10.

Sản phẩm sơ chế được đóng gói

Ngoài thị phần là nhà hàng, quán ăn, nhiều hộ cũng bắt đầu tìm cách cho sản phẩm có mặt ở các siêu thị nhỏ. Cơ sở của anh Nguyễn Minh Thao khoảng 2 năm trở lại đây đã dành một số lươn thành phẩm chuyển đến một số siêu thị. Nhờ cách sơ chế lươn đồng khéo léo cũng như nguồn lươn tự nhiên, sản phẩm lươn đồng xứ Nghệ đã có mặt ở rất nhiều nhà hàng, quán ăn trên khắp cả nước. Làng nghề sơ chế lươn ở đất Long Thành hay cụ thể hơn là xóm giáo Rú Đất đã tạo nên thương hiệu Lươn đồng xứ Nghệ, có chỗ đứng trong những món ngon dân dã từ đồng ruộng.

Minh Minh