THƯ CHUNG 1980 35 NĂM NHÌN LẠI...

Đó là chủ đề của buổi hội thảo do báo Công giáo và Dân tộc (CGvDT) phối hợp với Viện nghiên cứu Tôn giáo tổ chức vào sáng ngày 26.6.2015.

Trước khi diễn ra hội thảo, trong tâm tình hiệp thông và cầu nguyện, tại hội trường báo CGvDT, Đức TGM Phaolô Bùi Văn Đọc, TGP.TPHCM đã chủ sự thánh lễ đồng tế cùng với Đức cha Giuse Trần Văn Toản, Giám mục phụ tá GP.Long Xuyên và 7 linh mục. Ngỏ lời trong thánh lễ, Đức TGM đã ghi nhận những nỗ lực của báo CGvDT. Ngài khẳng định tòa soạn báo tuy nhỏ bé nhưng có vai trò rất quan trọng; trong 40 năm qua, tờ báo đã miệt mài và tích cực phục vụ Giáo hội và Đất nước. Sau thánh lễ, báo CGvDT đã chúc mừng bổn mạng Đức Tổng Phaolô và cảm ơn sự quan tâm của vị chủ chăn đối với báo CGvDT, cách riêng với cuộc hội thảo mà tòa soạn tổ chức chuẩn bị khai mạc.

Đức TGM Phaolô Bùi Văn Đọc chủ sự thánh lễ đồng tế trước khi diễn ra hội thảo

8 giờ 15, hội thảo bắt đầu với lời khai mạc của Đức cha Giuse Nguyễn Tấn Tước, (Giám mục GP Phú Cường, Chủ tịch Ủy ban Truyền thông – HĐGMVN), cùng sự tham dự của Đức cha Giuse Trần Văn Toản, đông đảo các linh mục, tu sĩ nam nữ, giáo dân, đại diện một số tôn giáo bạn, các chuyên gia đến từ Viện Nghiên cứu Tôn giáo, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc TPHCM, Ban Dân vận, Ban Tuyên giáo thành ủy, Sở Thông tin và Truyền thông TPHCM, Ủy ban Đoàn kết Công giáo TPHCM…

Tinh thần nổi bật của Thư chung

Phát biểu đề dẫn hội thảo, linh mục Phêrô Phan Khắc Từ, Tổng biên tập báo CGvDT đã nhắc lại tinh thần của Thư chung 1980 với tính lan tỏa cao, đã xác định đường hướng xây dựng Hội Thánh của Chúa Giêsu trong lòng dân tộc Việt Nam và mời gọi mọi Kitô hữu sống hòa mình vào xã hội, là men muối, ánh sáng cho đời… 35 năm trôi qua, hoa trái của Thư chung đã nở rộ, với những hình ảnh sống động của giới linh mục, tu sĩ, giáo dân đã và đang dấn thân phục vụ xã hội trong nhiều lĩnh vực.

Linh mục Phêrô Phan Khắc Từ, Tổng Biên tập báo CGvDT đã nhắc lại tinh thần của Thư chung 1980

Trong tham luận “Lời mời gọi của Giáo hội và Thư chung 1980 của HĐGMVN đối với gia đình Công giáo”, nữ tu tiến sĩ M.Thecla Trần Thị Giồng, dòng Đức Bà, một chuyên gia về tâm lý giáo dục đã nhắc lại các Tông huấn, Thông điệp của các vị cố Giáo hoàng, Hồng y nói về tầm quan trọng và vai trò của đời sống gia đình trong viễn cảnh tương lại của Giáo hội, xã hội và nền giáo dục Kitô giáo… Tham luận cũng điểm qua những nét chính yếu của Thư chung 1980 (HĐGMVN), đồng thời cho thấy những thách đố của gia đình Công giáo Việt Nam hôm nay trong việc đáp lời mời gọi của Giáo hội và Thư chung, cuối cùng là một số đề nghị.

Không chỉ chu toàn trách nhiệm với gia đình riêng, người Công giáo phải hướng ra xã hội, phải có trách nhiệm với tha nhân, với quê hương, đất nước. Đó là những yêu cầu căn bản của Thư chung. Khai triển khía cạnh này và dưới góc độ một nhà khoa học xã hội, tiến sĩ Nguyễn Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện nghiên cứu Tôn giáo thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã mở đầu tham luận của mình với một trích đoạn ấn tượng từ Thư chung: “…Đất nước này là lòng mẹ cưu mang chúng ta trong quá trình thực hiện ơn gọi làm con Thiên Chúa, dân tộc này là cộng đồng mà Chúa trao cho chúng ta để phục vụ với tính cách vừa là công dân vừa là thành phần dân Chúa…”.Từ đó, ông diễn giải sự thành công của người Công giáo trong lĩnh vực trợ giúp xã hội qua khái niệm “trách nhiệm xã hội”. Chính trách nhiệm ấy đã tạo ra một khuôn khổ đạo đức, đem các giá trị Công giáo vào xã hội để xã hội được thừa hưởng những điều đẹp đẽ. Tiến sĩ Tuấn cũng đồng ý với những khuyến nghị về giáo dục gia đình mà nữ tu Trần Thị Giồng đã trình bày.

PGS.TS Nguyễn Hồng Dương, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, đã trở về với những nét chính của bản Huấn thị 1659 và đường hướng của Công đồng Vaticanô II tác động đến việc người Công giáo Việt Nam xây dựng trong Hội Thánh một nếp sống và một lối diễn tả đức tin phù hợp với truyền thống dân tộc. Ông dẫn ra những kết quả đạt được lớn nhất của Giáo hội Công giáo Việt Nam từ sau Công đồng Vatican II, đặc biệt sau Thư chung 1980 của HĐGMVN, là vấn đề hội nhập văn hóa.

Cha Phêrô Phan Khắc Tử, Tổng Biên tập báo CGvDT tặng hoa chúc mừng quan thầy Đức Tổng

Cũng liên quan đến chuyện hội nhập, linh mục Giuse Nguyễn Hưng Lợi (CSsR), Đại diện giáo phận Đà Lạt, đã kể về cơ duyên đưa ngài đến với người dân tộc thiểu số, tìm hiểu niềm tin và tập tục truyền thống của họ, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm về việc vận dụng văn hóa địa phương vào mục vụ và diễn tả đức tin.

Loan báo Tin Mừng trong thời đại hôm nay

Loan báo Tin Mừng là nhiệm vụ của mỗi tín hữu trong mọi thời đại và điều này cũng đã được nhắc nhở rất nhiều trong Thư chung 1980. Tuy nhiên, mỗi thời điểm phải có những phương cách giới thiệu gương mặt Đức Giêsu cho phù hợp. Với chủ đề “Loan báo Tin mừng trong thời đại hôm nay, những vùng ngoại biên đang chờ chúng ta vượt ranh”, Đức Giám mục Giuse Trần Văn Toản đã đề cập đến những ranh giới của sứ vụ loan báo Tin Mừng và linh đạo cho sứ vụ “vượt ranh”. Ngài nhấn mạnh: “Vị thừa sai phải có tinh thần đối thoại, phục vụ và sống chan hòa với nhiều sáng kiến, nhiệt tâm mới có thể dấn thân vượt ranh”.Từ kinh nghiệm thực tế của hơn một năm thi hành tác vụ giám mục tại một giáo phận vùng đồng bằng sông Cửu Long, Đức cha cũng liệt kê ra những ranh giới cần vượt qua để thi hành sứ vụ loan báo Tin mừng và đúc kết: “Để có thể vượt ranh nhằm đối thoại tại những vùng ngoại biên hiện sinh, người tông đồ phải biết hội nhập văn hóa, có tinh thần đại kết và ưu tiên chọn lựa phục vụ người nghèo, đồng thời người thừa sai đóng vai trò của chiếc cầu xây dựng tình liên đới, xây dựng một xã hội thấm nhuần tinh thần tám mối phúc thật. Sự đối thoại đúng nghĩa đòi hỏi đối thoại trên nền tảng của chân lý, tình yêu và sự tự do nội tâm”.Ở phần“Linh đạo cho sứ vụ vượt ranh”, ngài phân tích các đặc tính về cách sống hiện diện, hòa giải qua mầu nhiệm nhập thể; cách sống tự hủy qua mầu nhiệm khổ nạn và sống hiệp thông qua mầu nhiệm phục sinh.

Đến với hội thảo, GS.TS Đỗ Quang Hưng, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo, đã nói về những đóng góp của báo CGvDT trong chặng đường 40 năm và trong tương quan với tinh thần Thư chung 1980. Là một nhà nghiên cứu tôn giáo và là người đã đọc CGvDT ngay từ những số đầu tiên đến nay, ông đã chỉ ra những điểm nổi bật và ấn tượng cho thấy đây là một tờ báo Công giáo đã ở độ tuổi cao nhất trong làng báo Công giáo Việt Nam xưa nay, là chứng từ Công giáo, là tờ báo đã“vượt lên tính đặc thù của báo chí tôn giáo” trong môi trường xã hội thế tục.

Đức cha Giuse Trần Văn Toản Giám mục phụ tá GP. Long Xuyên

Tinh thần và hướng dẫn của Thư chung 1980 cho tới giờ vẫn còn nguyên tính thời sự dù những vấn đề và đòi hỏi của từng thời là khác nhau và có những cách chọn lựa thực hiện riêng. Nhà nghiên cứu Nguyễn Nghị lưu ý một số điểm theo tinh thần Thư chung trong thời hiện tại. Ông nhấn mạnh, cuộc sống của người tín hữu là thực thi nghề nghiệp của mình với lòng tin vào các giá trị Tin Mừng được rao giảng. “Chẳng hạn, trong trách nhiệm xã hội mà Thư chung 1980 đề cập, ngày nay có nhiều cách thể hiện, ví dụ người Công giáo làm nghề trồng rau là người cung cấp cho xã hội những mớ rau lành mạnh, ngon lành hay như người ta nói hiện nay, an toàn và sạch…”.Theo ông, một khi tạo ra thương hiệu “rau an toàn” cũng là một cách người Công giáo rao giảng Tin Mừng bởi qua đó đã chứng minh rằng “lòng tin đã biến đổi chúng ta thành con người mới”.

Chia sẻ cảm nhận khi tham dự hội thảo, Đức cha Giuse Nguyễn Tấn Tước cho rằng đây là cuộc hội thảo khoa học nhưng cũng gợi được nhiều đường hướng mục vu trong thời đại mới. Các bài tham luận đến từ những góc nhìn, suy tư, kinh nghiệm khác nhau, không chỉ dưới lăng kính khoa học mà còn trong ánh sáng đức tin, cùng góp phần phục vụ cho dân tộc, cho sự phát triển của Giáo hội và Xã hội. Ngài nói: “Hội thảo là cơ hội để nhìn lại, khám phá, cảm nghiệm hồng ân của Thiên Chúa cũng như kinh nghiệm sống trong ân sủng giữa lòng dân tộc, tất cả vì hạnh phúc của con người. Những điều này cũng nhằm như một nỗ lực để chúng ta vươn tới trong hy vọng, lạc quan và yêu mến, chung lòng chung sức xây dựng cho dân tộc, cho tổ quốc mình ngày một tốt hơn…”.

Trong khuôn khổ của cuộc hội thảo, các tham dự viên cũng đã có được cái nhìn khái quát về chặng đường 40 năm của báo CGvDT gắn với Thư chung 1980, qua nội dung một số tham luân, cũng như qua hình ảnh tư liệu và những số báo trải dài từ những ngày đầu ra mắt bạn đọc đến nay được trưng bày theo trình tự thời gian và chủ đề trong hội trường của Tòa soạn.

LIÊN GIANG