Thừa chữ số nhưng thiếu hơi ấm ?

Thăm bạn ở tòa cao ốc văn phòng nội ô thành phố Hồ Chí Minh, tôi choáng vì ngỡ lạc vào “tô giới” châu Âu: mấy chục tầng lầu kín mít, di chuyển 100% bằng thang máy, các phòng làm việc như tổ ong nhận diện nhân viên qua vân tay được đăng ký, có hầm để xe, đủ phòng chức năng để làm việc lẫn vui chơi giải trí... Nhân viên tất bật đi như chạy, váy áo đồng phục của nữ và vét tông nam nhịp nhàng trong một dây chuyền. Bạn tôi bắt tay vội vàng, dắt ra hành lang uống cà phê nóng từ bình đặt đều các góc cố định, câu chuyện đầy tính thủ tục qua thật nhanh, bạn tiễn tôi “xuống đất”... ra về! Sống vậy, hèn gì thân nhân ở nước ngoài than thiếu thốn tình cảm gia đình, cái gì cũng vội vàng gấp gáp. Dân quê lên thành phố gặp cảnh như mô tả dễ bị sốc.

Dịp đi Hà Nội, lọt vào chung cư hiện đại, nhịp sống công nghiệp còn “hiện đại” hơn: mấy chục tầng lầu xếp thành từng khối đánh ký tự A, B, C... để phân biệt. Ở đâu cũng gặp chữ và số cùng bê tông khô khốc. Một hộ có mấy phòng tách bạch: thư viện, phòng ăn, phòng khách, phòng ngủ... Trong chung cư thiết kế đủ “đồ chơi”: hồ bơi, phòng thể dục, cà phê văn phòng... Sáng sáng cư dân đánh xe hơi hay xe gắn máy lần lượt rời chung cư đi làm, các thang máy làm việc liên tục, cô cậu tuổi teen thủng thỉnh dắt chó cảnh đi chơi lòng vòng, mấy cụ già đẩy xe nôi em bé dạo quanh các hành lang. Tôi ở một phòng nhỏ trong tổ ong ấy và thấm thía thế nào là cuộc sống “hiện đại”. Tất cả như lập trình, một cái gật đầu nhẹ và vẫy tay khi gặp nhau là nhiều, nói chung như trong phim Tây vậy.

Bạn tôi, một sếp doanh nghiệp, than:“Khổ lắm anh à, mẹ em lên chơi mấy ngày tù túng đã đòi về, bà nói “cứ như ở tù!”…”.Vợ chồng cho dù ở chung nhưng giờ giấc trái khoáy, đủ đầy vật chất song thiếu một cái gì đó không rõ. Bạn cứ nằng nặc kêu hãy thiết kế một chuyến đi miền Tây để sống trong không khí “lạc hậu” đậm đà tình cảm, hít thở không khí sông nước miệt vườn, nhậu rượu đế với mắm sống... Nhưng bạn không biết rằng ở dưới miệt ấy bây giờ cũng có thay đổi cho dù chưa nhiều như đô thị lớn. Cái tình, sự gắn kết trong gia đình và chòm xóm đã có nhiều thay đổi, lạnh lùng hơn xưa. Thanh niên, đặc biệt là thiếu nữ quê không gả đi Đài Loan, Hàn Quốc hay xuất khẩu lao động thì lên các khu công nghiệp khắp đất nước, hoặc đi học xa... Nhiều vùng nông nghiệp ở quê giờ thiếu lao động. Ở ruộng mà cái gì cũng mua. Cái thời Sơn Nam và Đoàn Giỏi mô tả dường như qua lâu rồi. Bây giờ ngay việc gửi tin nhắn hay email thăm nhau người ta còn ngán, nói chi viết thư hay đi thăm viếng.

Ở đời được cái này thì mất cái kia, đâu dễ vẹn toàn, nhưng nếu biết “khắc chế” cũng tạo được hơi ấm của những mối quan hệ vốn ăn sâu trong máu thịt người Việt. Nhiều nơi xuất hiện trào lưu “quay về” qua các buổi họp lớp, họp đại gia đình, xây các nhà thờ họ, duy trì hoạt động các ban liên lạc... Tất cả những cố gắng “quay về” ấy ít nhiều mang lại hơi ấm tình thân ái, giảm bớt “nếp” lạnh lùng của đời sống công nghiệp, giúp cuộc sống cân bằng hơn, bớt chông chênh.

Như thế cũng hay...

Nguyễn Thành Công