Thung lũng Những người đã ngã xuống

Hơn 30.000 người đã chết trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha đang được chôn cất tại khu phức hợp của đài tưởng niệm gần Madrid, trong số này có 57 vị chân phước và 15 vị tôi tớ Chúa.

Thung lũng Những người đã ngã xuống (Valle de los Caídos) là một khu tưởng niệm gần Madrid, nơi tưởng nhớ và vinh danh những con người ở hai bên chiến tuyến từng hy sinh trong cuộc nội chiến kinh hoàng kéo dài từ năm 1936 - 1939 tại Tây Ban Nha. Cuộc xung đột vũ trang bùng nổ giữa lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc do tướng Francisco Franco dẫn đầu và phe còn lại là những người Cộng hòa. Hàng ngàn tu sĩ và giáo dân đã tử đạo trong những năm chiến tranh, và tổng cộng 11 vị được tuyên thánh, 1.915 người được tuyên chân phước. Khu phức hợp tượng đài được khánh thành vào năm 1959.

Tự nguyện tử vì đạo

Cha Santiago Cantera, Bề trên của đan viện Thánh Giá (dòng Biển Ðức) thuộc khuôn viên của đài tưởng niệm, gần đây đã tham gia một sự kiện do giáo phận Barbastro-Monzón tổ chức nhằm tưởng nhớ những người đã tử đạo vì bị bách hại trong cuộc chiến. Phát biểu trước các tín hữu, cha Cantera lần lượt nêu lên một số nhân cách chung của những vị tử đạo, dù họ xuất thân từ nhiều tầng lớp khác nhau. Những vị được chôn cất tại Vương Cung Thánh Ðường Thánh Giá, cũng thuộc đài tưởng niệm, là “chứng nhân hoàn hảo nhất cho lòng vị tha và sự hòa giải”. “Họ thuộc về mọi tầng lớp của xã hội, từ giáo dân, linh mục, những người tận hiến, có độ tuổi khác nhau, trong đó phần lớn là thanh niên, như anh Rafael Lluch, thành viên 19 tuổi của phong trào Thanh niên Vinhsơn và Công giáo”, cha Cantera giải thích.

Tất cả các vị tử đạo trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha đều có một điểm chung, đó là họ đều chấp nhận hy sinh vì đức tin. Họ đại diện cho lời chứng tốt đẹp nhất về hòa bình, sự thứ tha và hòa giải của dân tộc Tây Ban Nha, bởi vì đã chấp nhận cái chết mà không mang lòng oán hận đối với những kẻ đã sát hại mình. Chẳng hạn như câu chuyện của chân phước Juan Pedro de San Antonio. Vị linh mục 46 tuổi của dòng Thương khó Chúa Giêsu khi ấy đang ẩn nấp bên trong một nhà trọ cùng với 4 tu sĩ khác. Ngài nói với chủ quán trọ: “Nếu có bất kỳ ai lôi chúng tôi ra ngoài và bắn chết, tôi hy vọng rằng sẽ không có người nào ôm lòng oán hận hoặc thù hằn đối với những kẻ đã làm điều kinh khủng đối với chúng tôi”.

Trước khi chết, một linh mục khác là cha Antonio Martínez Lópe muốn chúc lành cho những kẻ giết mình, nhưng họ đã đánh gẫy tay cha trước khi sát hại vị tu sĩ. “Ðây là những ví dụ cho thấy họ đã chết một cách yên bình, không có sự hận thù, với lòng tha thứ và mong ước mang đến sự hòa giải”, cha Bề trên Cantera kể lại.

Đan viện Thánh Giá của dòng Biển Đức thuộc khuôn viên khu tưởng niệm

Vẻ ngoài thánh khiết

Theo cha Cantera, một điểm chung khác là vẻ ngoài thánh thiện của họ vào thời điểm tử đạo. Những vị tử đạo trong cuộc chiến Tây Ban Nha “hướng đến sự vĩnh hằng, sống trọn vẹn trong tình yêu thương của Chúa và điều này khiến họ noi theo Chúa Giêsu, ngay cả đến phút cuối của cuộc đời, chấp nhận cái chết như thể đó là sự cứu rỗi cho mỗi con người”. Trong những năm diễn ra nạn bách hại tôn giáo ở Tây Ban Nha, câu nói cuối cùng của những vị tử đạo thường là “Cho đến khi (chúng ta hội ngộ tại) Thiên Ðàng”.

Vị tử đạo trẻ tuổi nhất được chôn cất ở Vương Cung Thánh Ðường Thánh Giá - Rafael Lluch - đã bị bắt trong lúc mang theo người tấm ảnh Ðức Mẹ Ðồng Trinh và một thành viên hội đoàn Ðức Mẹ Ban Ơn. Chàng thanh niên đã nói lời vĩnh biệt với mẹ mình: “Mẹ ơi đừng đau lòng. Con sẽ hiến dâng đời mình cho Thiên Chúa, con sẽ đợi mẹ nơi Thiên Ðàng”. “Ðức Kitô Vĩnh Hằng” cũng là câu nói cuối cùng của nhiều vị tử đạo, chẳng hạn như chân phước Florencio López Egea, người đã bị những kẻ hành hình dùng gai đâm vào mắt buộc ngài thốt lên lời báng bổ. Thế nhưng, câu duy nhất mà ngài đáp lại chính là “Ðức Kitô Vĩnh Hằng”.

Cùng chia sẻ vẻ ngoài thánh khiết còn có 23 nữ tu của dòng Tôn kính Thánh Thể. Bảy vị trong số họ được chôn cất tại Vương Cung Thánh Ðường Thánh Giá. Khi các nữ tu được chở bằng xe tải đến nơi xử bắn, “họ đều quỳ xuống để lãnh nhận Thánh Thể được giấu bên trong một vỏ đồng hồ”, cha Cantera nhớ lại. Tài xế lái xe kể lại với vợ rằng ông thật sự ngưỡng mộ họ: “Tôi chứng kiến cái chết của họ, đa số các nữ tu đều còn trẻ, với nụ cười trên khuôn mặt và môi như thể vẫn thốt lên lời ca ngợi Chúa. Họ thật sự là những con người đáng tôn kính”.

Khu phức hợp nhìn từ trên cao

Ðời sống thánh hiến

Các vị linh mục, tu sĩ tử đạo luôn hết mình với đời sống thánh hiến mà mình đã chọn, như trường hợp của chân phước Enrique López Ruiz. Một lễ sinh mô tả chân phước Ruiz “thật sự là tông đồ của Chúa Giêsu”. Các tay súng muốn ngài ngừng dâng thánh lễ, nhưng cha từ chối rời khỏi giáo xứ và các tín hữu. “Sự tự nguyện tử đạo, thông qua hành động hy sinh bản thân cho sự cứu rỗi của Tây Ban Nha” cũng là điểm chung của nhiều người đã ngã xuống trong cuộc nội chiến thảm khốc. Chân phước Josefa María, một nữ tu của dòng Don Bosco, từ chối lời đề nghị lẩn trốn trong nhà của một người thân. Sơ nói: “Nếu Tây Ban Nha buộc phải được cứu rỗi bằng máu của chúng tôi, chúng tôi mong cầu Chúa hãy làm điều đó càng nhanh càng tốt”. Hay chân phước Florencio López, người trên đường đến pháp trường đã ngân nga bài hát tự sáng tác, cầu xin Ðức Mẹ “cứu lấy người dân Tây Ban Nha”.

Cha Cantera cũng nhắc đến sự tàn nhẫn mà những vị tử đạo phải gánh chịu trong khi đáp lại tình yêu đối với Ðức Chúa Trời và hiến dâng đời mình cho Tây Ban Nha. Cha Domingo Campoy (giáo xứ Almería) đã bị tra tấn trên một con tàu bị biến thành nhà tù. Vị linh mục là cha tuyên úy trong quân đội, và bị bắt do trả tự do cho một người lính, và sau đó người lính này nằm trong đội hành quyết. Các vị tử đạo trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha đều dành nhiều thời gian làm việc bác ái, như các nữ tu dòng Tôn kính Thánh Thể vẫn luôn giúp đỡ những phụ nữ trẻ thoát khỏi nguy cơ rơi vào con đường mại dâm.

Cha Cantera cũng muốn người đời sau biết được Thung lũng Những người đã ngã xuống là nơi thực sự mang đến hòa bình và sự hòa giải, dưới bóng của cây Thánh Giá Cứu Chuộc, một biểu tượng nhắc nhở cho chúng ta về sự cứu độ của Chúa Giêsu, từ đó mang đến cơ hội hòa giải và hòa bình cho tất cả những con người đang sống trên hành tinh này.

GIANG VÔ YÊN