Tranh cãi về lợi ích từ sữa

Sữa, cụ thể sữa bò, là thực phẩm dường như không thể thiếu được trong mỗi gia đình, nhưng đối với nhiều người, sữa tươi có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Trong thời gian gần đây, sữa là đề tài tranh cãi trong các gia đình. Đa số người tiêu dùng đều ủng hộ sữa vì nhiều lợi ích thiết thực đã được chứng minh, nhưng cũng có không ít cá nhân phản đối. Vấn đề được đặt ra ở đây là liệu thực sự sữa có nguy hiểm hay không, và trong trường hợp có, người tiêu dùng nên lựa chọn loại thực phẩm thay thế nào cho phù hợp?

Uống sữa được lợi gì?

Không thể nào bàn cãi về ích lợi của sữa bò, nguồn cung cấp dồi dào protein và canxi. Đa số các báo cáo đều chứng tỏ con người cần sữa nếu muốn răng và xương chắc chắn. Canxi cũng quan trọng cho tim mạch và được hấp thụ tốt nhất trong môi trường có vitamin D. Kali trong sữa có thể hỗ trợ duy trì huyết áp ở mức cân bằng, và giúp ngăn chặn nguy cơ đột quỵ cũng như bệnh liên quan đến tim mạch. Đặc biệt, ít người biết sữa chứa chất chống oxy hóa gọi là glutathione, cần thiết cho sự khỏe mạnh của não bộ trong quá trình lão hóa. Có chứng cứ cho thấy sữa còn giúp con người giữ được cơ bắp theo thời gian. Thậm chí một số báo cáo ủng hộ quan điểm cho rằng uống sữa thường xuyên sẽ hỗ trợ giảm cân vì được cung cấp nguồn protein tốt, giúp kéo dài trạng thái no nên hạn chế ăn vặt.

Uống sữa “nguy hiểm” như thế nào?

Sữa có thể nguy hiểm trong trường hợp người bị dị ứng sữa, cụ thể là kháng đường lactose. Điều này có nghĩa là đối với một số người, uống sữa trong trường hợp tệ nhất có thể đồng nghĩa với khả năng nhập viện. Theo giới chuyên gia, tình trạng dị ứng nhẹ hoặc kháng sữa có thể gây tổn hại chức năng của hệ miễn dịch, và đối với một số người, sữa thậm chí còn dẫn đến những triệu chứng hết sức mơ hồ. Những triệu chứng này có thể bao gồm tiêu chảy, ói mửa, hoặc trong trường hợp nghiêm trọng sẽ xuất hiện những phản ứng phòng vệ như khiến bệnh nhân khó thở. Đối với đàn ông, sữa có thể đi kèm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, theo một số chứng cứ ban đầu nhưng vẫn chưa có kết luận rõ ràng. Nguy cơ ung thư buồng trứng cũng được đề cập, trong trường hợp phụ nữ uống từ 4 phần sữa trở lên/ngày, dù chưa có gì chắc chắn.

Sữa nguyên kem còn bị đồn là có thể làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu, dẫn đến nguy cơ tim mạch, đột quỵ. Do vậy, nhiều tổ chức y tế khuyên nên gạn bỏ chất béo trong sữa và những sản phẩm bơ sữa khác. Tuy nhiên, trang aarp.org dẫn nghiên cứu mới của Mỹ đã bác bỏ quan điểm này. Mặt khác, những lời đồn đãi về sự tiêu cực của sữa một phần đến từ các quan ngại về sữa ở những trang trại vận hành bằng dây chuyền công nghiệp hóa, với hóc môn tăng trưởng và chất kháng sinh thường xuyên cho bò ăn, nguy cơ ô nhiễm môi trường do chất thải...

Những sự lựa chọn khác

Trong những vấn đề liên quan đến sữa, nghiêm trọng nhất vẫn là dị ứng đường lactose. Về vấn đề này, nhóm đối tượng không thể uống sữa bò cũng có thể cân nhắc nhiều loại sữa khác có trên thị trường hoặc làm tại nhà, có nguồn gốc thực vật. Loại sữa phổ biến nhất sau sữa bò chính là sữa đậu nành, kế đến là loại đắt tiền hơn như sữa hạnh nhân. Cũng như sữa bò, các loại sữa bổ sung cũng có những vấn đề riêng.

Đầu tiên là sữa đậu nành. Kết quả phân tích cho thấy đậu nành là nguồn cung cấp chất canxi, kha khá protein, và quan trọng hơn hết là không gây kháng lactose.“Sữa đậu nành là sữa có nguồn gốc thực vật duy nhất chứa protein hoàn chỉnh và là nguồn protein dồi dào nhất trong số các loại sữa dạng này”, theo chuyên gia dinh dưỡng Jennifer McDaniel, phát ngôn viên của Viện Hàn lâm Dinh dưỡng Mỹ. Nó cũng là loại sữa duy nhất có chứa nhiều kali như sữa bò. Tất nhiên một số người tỏ ra lo lắng về các báo cáo cho thấy sự ảnh hưởng của chất như hóc môn estrogen trong đậu nành, nhưng Tổ chức Ung thư Mỹ dẫn các cuộc nghiên cứu cho thấy “uống sữa hoặc hấp thu thực phẩm làm từ đậu nành ở mức độ vừa phải dường như đều an toàn cho người bình thường, kể cả những bệnh nhân đã được chữa ung thư vú”.

Về phần sữa hạnh nhân, đây là loại sữa đặc biệt được dân Tây phương ưa chuộng vì hạnh nhân được xem là siêu thực phẩm. Thế nhưng, theo chuyên gia dinh dưỡng McDaniel, trong khi hạt hạnh nhân nhiều protein, một phần sữa làm từ loại quả này hầu như chẳng chứa bất cứ hàm lượng protein nào, 1g so với 8g ở sữa bò, do thành phần chủ yếu của sữa hạnh nhân là nước. Bên cạnh đó, những loại sữa ngoài sữa bò đều chứa ít canxi, nên cần phải lắc kỹ trước khi uống.

HỒNG HOANG