Từ câu chuyện giá rau tăng vào dịp Tết

Ngô Quốc Đông

Dịp Tết vừa rồi, nông dân Bắc rất vui vì kiếm được món tiền tiêu Tết nhờ trồng rau. Chúng tôi về quê ăn Tết, đâu đâu cũng thấy bà con nói chuyện, chia sẻ vì có người kiếm được tới cả chục triệu đồng nhờ bán rau vào mấy ngày cận Tết. Đúng vậy, có lẽ chưa bao giờ các loại rau củ lại đắt như năm nay. Còn nhớ tại Nam Định, một củ su hào nhỏ mà có giá tới 20 nghìn vào hôm 27 tháng Chạp, tương tự một cây bắp cải có giá từ 25-30 nghìn. Tại Quảng Ninh, theo thống kê của ngành chức năng, giá rau củ tăng tới 50% trong dịp Tết. Còn riêng những ngày sau Tết thì tại các chợ đầu mối của Hà Nội như Hà Đông, Hoàng Mai..., giá rau củ vẫn tăng mạnh trong khi giá thịt cá thậm chí giảm. Dễ thấy dân Việt ta sau khi bia rượu thịt triền miên trong Tết mãi thành ra cũng chán mới chợt nhớ đến rau xanh, ăn cho đỡ xót ruột. Nhiều gia đình do không biết cách cân bằng thực phẩm đã mắc “hội chứng thèm rau xanh sau Tết”. Hội chứng này góp phần đẩy nhu cầu tiêu thụ rau trong dân.

Nhưng ngẫm lại, niềm vui của người trồng rau miền Bắc nhờ hưởng lợi từ tăng giá thực chất không mang tính bền vững, do yếu tố khách quan là thời tiết. Dịp rét kỷ lục kéo dài trước đó đã làm khá nhiều mẻ rau bị chết hoặc chậm phát triển, lại thêm rét đậm dịp cận Tết không có người thu mua, thành thử mặt hàng thông thường trở nên khan hiếm, đẩy giá lên cao và những người trồng rau nào thu hoạch vào đúng dịp này thì đương nhiên được lợi. Điều này cho thấy dù nền nông nghiệp nước ta đã có nhiều tiến bộ nhưng vẫn lệ thuộc rất chặt vào thiên nhiên và con người luôn bị động trước sự biến đổi đó. Điều này dẫn đến cảnh niềm vui của người này có khi lại là nỗi buồn của người khác. Đợt rét đậm trước đó đã làm nhiều gia súc, gia cầm cũng như diện tích trồng rau của vùng núi phía Bắc bị thiệt hại, khiến nguồn cung bị giảm đi rất nhiều, và đó cũng là nguyên nhân khiến một số nông dân vùng Bắc Bộ được hưởng lợi từ việc bán rau trong dịp Tết.

Nhìn rộng ra toàn ngành nông nghiệp mới thấy tính bị động của người nông dân không chỉ có việc trồng rau. Các mặt hàng hoa quả khác như dưa hấu, vải, xoài, thanh long đều lâm vào cảnh được mùa rớt giá. Tính bị động này phần nhiều do chủ quan của con người. Nông dân thì canh tác tự phát, nghe nói có lợi là trồng, khi được mùa thì thương lái ép giá, còn thị trường nước ngoài khó tính trong khi các điều kiện an toàn thực phẩm không bảo đảm, chưa kể đến việc thông quan bị ách tắc, không xây dựng được thương hiệu... Trở lại câu chuyện người trồng rau xanh Bắc Bộ được lợi dịp Tết vừa qua, giá như niềm vui của họ xuất phát từ một chiến lược tổng thể của tư duy và chính sách, hay được nhân lên từ một thương hiệu đã khẳng định trong lòng người tiêu dùng, thì chắc chắn nó có tính bền vững hơn là sự ăn may nhờ sự biến đổi của thời tiết.

Câu chuyện giá rau tăng vào dịp Tết cho chúng ta thấy rằng cái gì đã thành một nhu cầu thiết yếu thật không dễ dàng vứt bỏ. Rau củ quen thuộc đến nỗi bình thường như bị lãng quên trong dòng chảy hiện đại, nhưng có ai biết đâu khi thói quen đó bất chợt quay về, con người mới thấy giá trị. Dịp Tết, người ta bỏ ra gấp 3- 4 lần tiền để mua một củ su hào, hay một mớ bắp cải không phải chỉ vì giá trị dinh dưỡng, mà có lẽ chúng ta đang trả phí cho những sinh hoạt văn hóa mà đôi khi chúng ta đã lãng quên, không biết trân trọng.

Ngô Quốc Đông