Xứ đạo trăm năm bên dãy Thất Sơn

Giáo xứ Tri Tôn của giáo phận Long Xuyên đã hình thành và phát triển gần tròn một thế kỷ. Là nơi có nhiều tôn giáo hiện diện, tình hòa hảo, gắn kết giữa các giáo hữu ngày thêm bền chặt qua những hoạt động bác ái yêu thương.

XỨ VÙNG BIÊN GIỚI

Tri Tôn là huyện miền núi nghèo của tỉnh An Giang, Đông giáp huyện Châu Thành (An Giang), Tây giáp huyện Hòn Đất (Kiên Giang) và Campuchia, Nam giáp ngã ba Tri Tôn - Hòn Đất - Kiên Giang, Bắc giáp huyện Tịnh Biên (An Giang). Trước năm 1975, Tri Tôn là một quận thuộc tỉnh Châu Đốc, rừng thiêng nước độc, dân cư thưa thớt. Giáo dân tại Tri Tôn ngoài 1% bà con dân tộc Khmer, phần lớn người Kinh còn lại đều là dân hồi hương từ Campuchia và nhập cư sau 1975, thuộc diện lao động nghèo, nghề nghiệp không ổn định, trình độ dân trí thấp.

Theo lời kể của bà Mười Rỡ, một người cao niên trong xứ, nhà thờ hình thành trong giai đoạn 1916 - 1917. Đó cũng là năm ông Phủ Mười, ông Biện Mung và một số giáo dân lúc bấy giờ đã xây cất căn nhà nguyện nhỏ dùng làm nơi cầu nguyện theo ước mong của gia đình ông Phủ Mười. Vì giáo dân còn ít, chiến tranh diễn ra triền miên nên điểm truyền giáo này chưa có linh mục coi sóc mà chỉ có các cha ở nơi khác tới lui dâng lễ như cha Mi Kê, cha Phước Nên, cha Tú, cha Nicolas Tri Bửu Nhơn và cha Tanislaô Nguyễn Hữu Trí. Năm 1975, cha Giuse Trương Tiến Định, quản xứ họ đạo Cầu Số 4 tiếp nối công việc đồng hành, hướng dẫn đời sống đức tin cho giáo dân. Năm 1978, chiến tranh biên giới Tây Nam xảy ra, bà con phải sơ tán đi nơi khác.

Gián đoạn một thời gian, từ năm 1981- 1990, giáo xứ Tri Tôn mới được cha Phaolô Vũ Sửu, cha Giuse Bùi Trung Châu và cha Mactino Trần Văn Chệ thuộc họ đạo Châu Đốc đến giúp đỡ về tinh thần. Một năm sau, cha Phêrô Lê Trọng Hải cùng cha Giuse Bùi Trung Châu coi sóc cộng đoàn. Năm 1992, cha Hải chịu trách nhiệm chính trong việc lui tới xứ này, bên cạnh trách vụ quản sở Núi Sam (Châu Đốc). Ngày 21.6.2005, cha chính thức phụ trách họ đạo Tri Tôn cho tới nay.

Hoạt động khám bệnh, phát thuốc dành chung cho mọi người, không phân biệt lương giáo

Từ lúc hình thành, nhà thờ phải tu sửa nhiều lần do xuống cấp, hư hại và được đại tu năm 1997 nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của bổn đạo. Sau nhiều năm, nhà thờ lại trở nên chật chội, nhỏ bé so với số lượng giáo dân ngày một đông. Vì lẽ ấy, ngày 28.10.2007, thánh lễ đặt viên đá đầu tiên xây cất ngôi thánh đường mới, trên khu đất cách nhà thờ cũ khoảng 1km, đã được cử hành. Ngày 28.4.2010, cộng đoàn vui chung niềm hạnh phúc khi công trình hoàn tất tốt đẹp.

Trải qua bề dày trăm tuổi nơi vùng núi gần biên giới, những dấu vết của một xứ đạo cổ gần như không còn. Di vật hiếm hoi còn tồn tại đến hôm nay là quả chuông hiện treo trên tháp chuông cạnh nhà thờ, nặng 350kg, đúc tại Pháp năm 1926 và chuyển về nhà thờ năm 1927. Trên chuông có khắc ảnh Đức Mẹ Mân Côi và tên người dâng tặng là vợ chồng ông Phêrô Lê Văn Bảy và bà Anna Nguyễn Thị Nuồng. Để tỏ lòng tri ân hai ông bà, giáo xứ chọn tước hiệu Đức Mẹ Mân Côi làm bổn mạng, lễ mừng kính vào ngày 7.10 hằng năm.

Hiện nay, Tri Tôn có trên 1.000 giáo hữu với 8 giáo khu, sống rải rác khắp 13 xã và 2 thị trấn.

NỐI KẾT TÌNH THÂN

Giáo xứ Tri Tôn được bao bọc bởi dãy Thất Sơn hùng vĩ, uốn lượn xa xa. Phía sau nhà thờ là đồng ruộng thanh bình, yên ả. Ngoài ngôi giáo đường Công giáo, quanh vùng còn có các đình, chùa, thánh thất của 6 tôn giáo gồm Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo, Tin Lành, Tứ Ân Hiếu Nghĩa và Hồi giáo. Hiện diện trên cùng một địa bàn, sự gắn kết, hòa hợp giữa các tôn giáo có nhiều ý nghĩa và là một nét son trong vùng. Thế nên đã nhiều năm, những hoạt động lớn nhỏ do nhà thờ tổ chức đều dành chung cho tất cả, không phân biệt lương giáo.

Tiết mục văn nghệ của các em dân tộc tạo thêm sự sinh động vào dịp Giáng Sinh

Sáng Chúa nhật hằng tuần, giáo xứ tổ chức khám bệnh và phát thuốc miễn phí cho bà con sau thánh lễ. Bệnh nhân, thuộc bất cứ tôn giáo nào, đều nhận được sự quan tâm, chăm sóc ân cần. “Bên cạnh số giáo dân tới đo huyết áp, tim, xin thuốc... còn có những ông bà, anh chị Khmer theo đạo Phật hay người Kinh theo đạo khác ghé vào. Đạo nào cũng dạy con người biết yêu thương, làm lành lánh dữ nên những điều tuy đơn sơ, bình thường thế này vẫn là minh chứng cho việc sống và loan báo Tin Mừng”, bác sĩ Phạm Kim Tuyến, giáo dân Tri Tôn chia sẻ.

Mấy năm gần đây, cha quản xứ giúp một số học sinh ở xa lưu trú tại nhà thờ trong thời gian học phổ thông. Giáo xứ tiếp rước cả những em không cùng niềm tin tôn giáo. Mỹ Duyên (lớp 11) vừa giới thiệu căn phòng sinh hoạt của mình vừa nói: “Nhà em ở xã Lương An Trà, cách trường cấp 3 khoảng 15 cây số, từ lúc dọn tới nhà thờ, em đỡ phải di chuyển một quãng đường xa. Được ăn, ở, nghỉ ngơi tại đây, ba mẹ em cũng an tâm hơn. Dạo trước còn có mấy chị khác không có đạo, nay các chị đã tốt nghiệp 12”.

Cũng xuất phát từ tinh thần chan hòa liên tôn, dịp Giáng Sinh hằng năm giờ đây đã trở thành điểm hẹn gặp gỡ của các tín đồ, tín hữu. Theo thông lệ, gần đến ngày đại lễ, giáo xứ sẽ mời trường dân tộc nội trú gần đó tham gia vài tiết mục văn nghệ cho vui, xôm tụ. Những phần trình diễn hát múa của các em với trang phục, cử điệu truyền thống bản địa góp phần tạo sự đa dạng bắt mắt, cuốn hút người xem. Vào đêm hoạt cảnh, bà con lương dân từ các nơi đổ về nhà thờ coi diễn nguyện, ngắm hang đá... Nhà Chúa trở nên ngôi nhà chung chào đón, giao lưu và chia sẻ niềm vui Đêm Thánh với mọi người.

Ngày 7.10.2016, giáo xứ Tri Tôn kỷ niệm 100 năm hiện diện nơi vùng Thất Sơn. Như hạt cải nhỏ bé vào thời điểm hình thành, cộng đoàn đã từng bước phát triển, ổn định, trổ sinh nhiều hoa trái yêu thương...

Quảng Khê