Yêu thương tha nhân

Để có thể loan báo Tin Mừng, các Kitô hữu phải đối xử với mọi người như anh chị em, và nếu bị coi như kẻ thù, thì vẫn phải yêu thương họ. Chúa Giêsu đã nhắc nhở điều đó: “Các con hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn cho những kẻ ghét mình, hãy chúc phúc cho những kẻ nguyền rủa mình, hãy cầu nguyện cho những kẻ vu khống mình” (Lc 6,27-28). Nhưng đây là việc rất khó thực hiện theo lẽ tự nhiên. Vì thế, ta nên tìm hiểu lòng thù hận bắt nguồn từ đâu và làm thế nào để hóa giải nó?

Lòng thù hận bắt nguồn từ đâu?

Lòng thù hận bắt nguồn từ tâm trí con người, khi họ cắt đứt mối hiệp thông với Thiên Chúa. Đó là lòng căm hận sâu sắc đối với kẻ đã từng gây hại lớn cho mình hay cho người thân yêu của mình, và người bị hại luôn nung nấu ý muốn bắt kẻ gây hại phải chịu tai họa tương xứng.

Lòng thù hận thường bắt nguồn từ sự ghen tương hay tranh chấp quyền lợi ngay trong gia đình, giữa anh em như Cain và Abel (x. St 4,1-16), Giacob và Esau (x. St 27-29 ), giữa hai người phụ nữ như Agar và Sara (x. St 16,1-7), giữa vua Saulê và David (x.1Sam 26,2-23). Và nó có thể vượt qua ranh giới cá nhân, tác động đến cả dân tộc nếu gây ra thiệt hại lớn lao.

Trong lịch sử, có những cuộc xung đột, hận thù bắt nguồn từ lý do tôn giáo, pha trộn với các yếu tố khác như kinh tế, chính trị… Ví dụ dân tộc Israel loại trừ các dân tộc khác như Ai Cập (x. Xh 1,8-11), Eđôm (x. Ds 20,18), Canaan (x. Gs 11,1-5), Syria (x. Thp 3,8)… vì họ tôn thờ các ngẫu tượng. Các cuộc chiến tranh giữa người Hồi giáo và Công giáo từ thế kỷ XI đến thế kỷ XV, giữa người Công giáo và dân bản địa ở châu Mỹ, châu Phi, châu Á cũng nằm trong chiều hướng này.

Ngày nay, một trong những nguyên nhân sâu xa của thù hận chính là việc không nhận ra phẩm giá cao quý của mỗi con người. Người ta ghét bỏ, loại trừ nhau chỉ vì màu da, giai cấp xã hội khác nhau. Hiến Chương Liên Hiệp Quốc đã giúp cho các dân tộc nhìn nhận lại phẩm giá và nhân quyền của mỗi người, để xóa bỏ ách nô lệ và giải phóng các dân tộc yếu kém.

Cuối cùng, vì là con người có tinh thần, nên ta không thể chối bỏ ảnh hưởng của các loại tinh thần khác tác động đến lòng thù hận. Đó là quỷ dữ, tà ma. Sau khi cắt đứt mối hiệp thông với Thiên Chúa là tình yêu, chúng chỉ còn biết thù hận và thực hiện lòng hận thù bằng mọi hành động tiêu cực như dối trá, tàn phá, hủy diệt và chết chóc. Chúng cám dỗ tất cả những ai nuôi dưỡng lòng tham và ham muốn bất chính, khiến họ đi vào con đường hận thù.

 Làm thế nào để hóa giải lòng thù hận?

Để đạt được sự an vui và hạnh phúc, cả cá nhân lẫn tập thể đều phải trải qua một hành trình gồm nhiều giai đoạn, từ dễ đến khó. Trong hành trình ấy, “yêu thương kẻ thù” là một khái niệm đầy thách thức. Khi nói đến “yêu thương kẻ thù”, ta cần phải phân biệt rõ ràng giữa con người và hành động của họ. Kẻ thù cũng là một con người cần được đón nhận, tha thứ, giáo dục và yêu thương. Tuy nhiên, ta cũng phải loại bỏ những hành động xấu xa, ngăn chặn tội ác và đề phòng những hậu quả mà chúng có thể gây ra. Nguyên tắc cần nhớ: “Ta yêu tội nhân nhưng ghét tội lỗi” (x. GLCG, số 1825, 1933, 1968, 2262, 2647, 2844).

Việc đầu tiên để hóa giải lòng thù hận là các bên liên quan phải đón nhận nhau, chấp nhận sự tồn tại của nhau, thay vì muốn loại bỏ hay tiêu diệt lẫn nhau. Muốn đạt được điều này, con người cần phải được dạy dỗ, qua các trường lớp, qua các mạng truyền thông xã hội, để biết rõ mình thật sự là ai và phẩm giá vô cùng cao quý của mỗi người, bất kể những khác biệt về màu da, chủng tộc, ngôn ngữ, tôn giáo, hệ tư tưởng và giai cấp xã hội. Để hóa giải lòng hận thù, điều quan trọng tiếp theo là giúp mỗi người nhận thức được rằng chính tinh thần định hình cho vật chất. Tất cả những sở hữu vật chất, dù là đất đai hay vàng bạc, con người đều phải bỏ lại khi đối mặt với kẻ thù cuối cùng là sự chết (x. 1Cr 15,26; GLCG, số 1008) để đi vào cõi vĩnh hằng với tinh thần của mình.

Vì thế, Đức Giêsu mới nói với ta: “Các con hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn và cho vay mượn mà không trông báo đền. Phần thưởng của các con bấy giờ sẽ lớn lao, và các con sẽ là con cái Đấng Tối Cao, vì Người nhân hậu với những kẻ bội bạc và những kẻ gian ác” (Lc 6,35) và vì “chúng ta mang hình ảnh của người thiên quốc là Đức Giêsu Kitô” (x. 1Cr 15,49).

 Lm Antôn Nguyễn Ngọc Sơn