Xã hội phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, rồi đô thị hóa nhanh, bên cạnh các tiện ích, mặt tốt nâng cao chất lượng sống, còn có những mặt bất cập, trong đó có sự mai một những kỹ năng sống của con người vốn tích lũy hình thành trong môi trường cũ của đời sống nông nghiệp.
 |
Xứ sở thuần nông lâu đời, biết bao thế hệ thành thạo bơi lội, leo trèo, đi bộ, khuân vác nặng… cứ như bẩm sinh, chẳng cần huấn luyện đào tạo chi cũng thuần thục. Những câu chuyện kể lại có mốc thời gian chưa quá xa, chừng cuối thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX, ở Nam Bộ, chuyện chèo xuồng vùng này sang vùng khác trăm cây số không có chi lạ, làng này sang làng kia bằng... cuốc bộ, hầu hết mọi thứ trong sinh hoạt và mưu sinh đều thủ công. Đây chính là buổi thịnh của cơ bắp; bệnh tật do béo phì, nguyên nhân ít vận động…là xa lạ. Ngay tuổi thiếu niên đã bơi lội giỏi, sống thoải mái trong môi trường chằng chịt kênh rạch và đồng nước, biển và duyên hải. Bây giờ, công nghiệp hóa, điện khí hóa, đô thị hóa len vào các vùng xa xôi nhất, ô tô xe máy phủ mọi nơi, sự lười vận động là phổ biến cho dù chỉ trong khoảng cách vài trăm mét cũng “tựa” vào xe cộ. Trẻ con cũng ngồi nhiều trên xe, ngán ngại đi lại, nhiều kỹ năng thua hẳn các thế hệ trước như bơi lội, leo trèo, chạy… Tai nạn đuối nước cao cũng từ mai một kỹ năng bơi ở con trẻ do người lớn thiếu quan tâm huấn luyện sớm. Bây giờ nhìn hoạt động số nhiều các cơ sở dạy bơi, võ thuật, thể thao cho trẻ em mới thấm đó chính là sự bù đắp một phần và chỉ mới một phần sự thiếu hụt kỹ năng nơi con trẻ, chuyện các thế hệ trước “học” trên ruộng đồng sông rạch cách tự nhiên.
Cho dù xã hội có phát triển đến đâu, các kỹ năng sinh tồn vốn có từ nghìn năm luôn cần cho các thế hệ, trước nhất là trẻ em, để sống một cách thích nghi thoải mái và an toàn trong môi trường tự nhiên, tăng trưởng sức khỏe, trí tuệ - điều kiện của hạnh phúc. Hội chứng từng được báo động từ lâu về thế hệ “gà công nghiệp” thiếu kỹ năng, bối rối xoay sở đời sống ngay trên xứ sở mình, là có, khi quá tùy thuộc vào các tiện ích công nghiệp.
Nhìn con trẻ gần đây gắn bó hơn với xe đạp, trải nghiệm đồng quê, trong các phong trào võ thuật, thể thao, thực đáng mừng: các em đang bổ sung cho những thiếu hụt để có đời sống tốt hơn. Hy vọng xu hướng ấy phát triển nhiều hơn trong tương lai để chúng ta được nhìn thế hệ trẻ năng động, mạnh khỏe với các tố chất vốn có, cùng các mặt tích cực của đời sống mới trong môi trường hiện đại.
HẰNG SINH
Bình luận