Các tấm thảm thêu của Raphael quay về nhà nguyện Sistine

Bộ sưu tập gồm 10 tấm thảm thêu mô tả cuộc đời của các thánh tông đồ Phêrô và Phaolô đã quay lại ngôi nhà xưa là nhà nguyện Sistine nhân 500 năm ngày mất của Raphael.

Cứ thử hình dung cảnh tượng nhiều người bước vào nhà nguyện Sistine không chỉ ngước nhìn những bức bích họa của Michelangelo mô tả các cảnh tượng trong Sách Sáng Thế trên trần như thường thấy, hoặc thưởng lãm tuyệt tác ca ngợi Thiên Chúa tạo dựng con người trong tác phẩm để đời “The Creation of Adam” (Tạo nên Ađam) giống mọi khi. Ðó là điều đã diễn ra trong tuần lễ Các viện bảo tàng Vatican trao trả lại những tấm thảm thêu các câu chuyện về thánh Phêrô và Phaolô trong Sách Tông đồ Công vụ đã được hoàn thành dựa trên thiết kế của Raphael vào cuối năm 1514 hoặc 1515.

Sự trở lại như mơ

Cảnh tượng hớp hồn từ những tấm thảm thêu ở nhà nguyện Sistine không kéo dài quá lâu, chỉ trưng bày từ ngày 17 - 23.2.2020, nhằm tưởng nhớ 500 năm ngày mất của Raphael tại Rome vào năm 1520. Ðây là lần đầu tiên toàn bộ 10 tấm thảm thêu được hoàn tất vào năm 1521 cùng xuất hiện tại nhà nguyện Sistine kể từ thế kỷ 16.

Raphael, tên đầy đủ Raffaello Sanzio da Urbino, là họa sĩ và kiến trúc sư nổi tiếng người Ý. Cùng với Michelangelo và Lêônardo da Vinci, Raphael là bộ ba bậc thầy vĩ đại thời Phục Hưng. Những tấm thảm trên thường được luân phiên trưng bày tại “Phòng Raphael”, hay còn gọi là Stanza della Segnatura, thuộc Bảo tàng Vatican. Tuy nhiên, trong tuần lễ gần cuối tháng 2.2020, chúng được đưa về ngôi nhà xưa là ngôi nhà nguyện nổi tiếng. “Chúng tôi muốn tưởng niệm 500 năm ngày mất của họa sĩ Raphael bằng cách mang đến cơ hội chia sẻ thưởng thức tuyệt tác của ông tại nhà nguyện Sistine”, theo bà Barbara Jatta, Giám đốc các viện bảo tàng Vatican.

Các tấm thảm thêu trên là món quà lớn lao của Ðức Giáo Hoàng Lêô X dành cho nơi được mệnh danh là “Cappella Magna” - “nhà nguyện của Giáo Hoàng” - thuộc Ðiện Tông Tòa. Ðức Lêô X đã yêu cầu Raphael thiết kế số thảm thêu trên vào năm 1515.

Dệt bằng sợi vàng sợi bạc

Vào thời điểm đó, Michelangelo vừa hoàn tất tác phẩm lộng lẫy trên trần nhà và Ðức Thánh Cha muốn bảo đảm rằng những bức tường bên dưới không quá trống trải. Thế là Raphael vẽ một loạt 10 bức tranh đầy sống động, mô tả lại cuộc đời của hai vị tông đồ Phêrô và Phaolô.

Hiến tế ở Lystra - ảnh: Vatican Museums

Sau khi Raphael vẽ xong, số tranh được chuyển sang xưởng thêu của bậc thầy Pieter van Aelst ở Brussels (Bỉ) để dệt thành thảm. Tại xưởng của Aelst, các bức tranh được cắt thành những dải theo chiều dọc, có bề ngang 90 cm để những người thợ có thể đặt chúng vào khung cửi và tái tạo hình ảnh trên vải. Họ đã sử dụng những sợi bạc và vàng cũng như len đủ màu sắc và tơ lụa, để tạo nên những tuyệt tác trên nền vải.

Những tấm thảm thêu đầu tiên được đưa đến nhà nguyện vào cuối tháng 12.1519. Thế nhưng, không may Raphael qua đời vài tháng sau đó và không kịp chờ đến lúc tất cả các bức thảm được hoàn tất và sắp xếp cùng nhau. Sau khi Ðức Giáo Hoàng Lêô X qua đời vào năm 1521, toàn bộ các tấm thảm đã bị đánh cắp. Lúc đó, các đội quân đánh thuê của hoàng đế Charles V của đế quốc La Mã quyết định cướp bóc thành Rome vì không được trả lương theo thỏa thuận sau thời gian tham gia các cuộc nội chiến Ý. Các bức thảm bị bán trao tay vài lần, trước khi quay về với Ðức Giáo Hoàng Giuliô vào năm 1554.

Chúa Giêsu trao chìa khóa thiên đường cho thánh Phêrô

Ðến thế kỷ 19, trong giai đoạn Napoleon chiếm đóng Ý, các tấm thảm của Raphael một lần nữa bị tước đoạt. Chúng được trả về cho Vatican vào năm 1808, và được Các viện bảo tàng Vatican chịu trách nhiệm bảo tồn từ thập niên 1930.