Các vị hồng y lên tiếng về chiến tranh “không vì chính nghĩa” ở Iran

Nhiều vị hồng y, đặc biệt là Đức Tổng Giám mục TGP Washington, đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về cuộc chiến mà Mỹ - Israel nhằm vào Iran.

Báo National Catholic Register đưa tin nhiều mục tử đã lên tiếng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước cuộc chiến tranh đang bùng phát ở Trung Đông. Trong đó, Đức Hồng y Robert McElroy của TGP Washington cho rằng, việc Mỹ quyết định phát động cuộc tấn công trước đã khiến cuộc chiến không còn mang tính chính nghĩa. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã đồng thời ra lệnh tấn công Iran vào ngày 28.2, trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran chuẩn bị công bố kết quả cuối cùng. Iran đáp trả bằng cách tấn công các căn cứ và nơi quân đội Mỹ đóng quân, cũng như các mục tiêu trên lãnh thổ Israel và những nước ở Vùng Vịnh.

“Vào chính thời khắc này, quyết định của Mỹ mở màn cuộc chiến chống Iran hoàn toàn không đạt được ‘ngưỡng’ của một cuộc chiến chính đáng theo khía cạnh đạo đức, dựa trên ít nhất 3 tiêu chí của học thuyết về chiến tranh chính nghĩa”, ĐHY McElroy nhận định khi trả lời phỏng vấn từ chuyên san của Tổng Giáo phận Washington. Cụ thể, một “cuộc chiến vì chính nghĩa” bao gồm 6 điều kiện. Thứ nhất, phải do một chính quyền hợp pháp phát động. Thứ hai, phải có lý do chính đáng. Thứ ba, phải có ý định đúng đắn. Thứ tư, phải có khả năng thành công một cách hợp lý. Thứ năm, phải là biện pháp cuối cùng có thể đưa ra. Và thứ sáu là những thiệt hại do chiến tranh gây ra không được lớn hơn điều nguy hại muốn loại trừ.

Đức Hồng y McElroy chỉ ra cuộc chiến do Mỹ tiến hành không dựa trên lý do chính đáng, vì nước Mỹ không phải đang đáp trả một cuộc tấn công hiện hữu hoặc sắp xảy ra từ Iran, và cũng không có bằng chứng khách quan xác nhận điều đó. Ngay trước vụ tấn công, Ngoại trưởng Badr al-Busaidi của Oman, quốc gia làm trung gian cho các cuộc đàm phán Mỹ - Iran, nói với Đài CBS rằng Tehran đang chuẩn bị đưa ra những sự nhượng bộ lớn, bao gồm giảm ngưỡng làm giàu uranium, giảm kho uranium đã làm giàu và chấp nhận các thanh sát viên quốc tế.

Tiêu chí “ý định đúng đắn” cũng không được đáp ứng. “Một trong những điều đáng lo ngại nhất trong những ngày đầu của cuộc chiến ở Iran là các mục tiêu và ý định của Mỹ hoàn toàn không rõ ràng, dao động từ việc phá hủy tiềm lực vũ khí thông thường và hạt nhân của Iran, đến lật đổ chế độ, dựng nên chính quyền dân chủ, và việc buộc Tehran đầu hàng vô điều kiện”, vị chủ chăn của Tổng Giáo phận Washington phân tích. Có lúc ông Trump để ngỏ khả năng hợp tác với các lãnh đạo mới của Tehran, nhưng đồng thời lại kêu gọi người dân Iran lật đổ chính quyền. Lãnh tụ tối cao của Iran Ali Khamenei đã tử vong trong cuộc không kích của Mỹ và con trai ông Mojtaba Khamenei đã lên thay. Đến nay, nước này không tỏ ra muốn quay lại bàn đàm phán hoặc đưa ra thêm nhượng bộ.

Các vị hồng y từ nhiều nơi cũng công khai bày tỏ sự quan ngại về cuộc chiến ở Trung Đông, bao gồm Đức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin. Ngài nói với Vatican News rằng “sự xói mòn của luật quốc tế thật sự đáng lo ngại; công lý đã mất chỗ về tay sức mạnh; sức mạnh của luật pháp bị thay thế bởi luật của kẻ mạnh”; và nhắc lại lập trường của Tòa Thánh là phải sử dụng mọi công cụ cần thiết đến từ ngoại giao để giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia.

Đức Hồng y Blase Cupich, Tổng Giám mục Chicago (Mỹ), chỉ trích cách chính quyền nước này mô tả cuộc chiến, đặc biệt là bài đăng trên tài khoản mạng xã hội X. của Nhà Trắng với những hình ảnh về chiến dịch không kích của Mỹ được thể hiện như trò chơi điện tử, kèm dòng chữ: “Công lý theo kiểu Mỹ”. Trong tuyên bố, ĐHY Cupich nhắc lại đã có hơn 1.000 người Iran tử vong sau nhiều ngày bị oanh kích, trong đó có hàng trăm học sinh - báo The New York Times dẫn nguồn tin từ Lầu Năm Góc cho biết điều tra ban đầu xác nhận chính tên lửa của Mỹ đã đánh vào trường nữ sinh Shajare Tayyebeh ở Minab, Iran làm ít nhất 175 người thiệt mạng trong đó đa số là trẻ em từ 7 đến 12 tuổi. “Đây là cuộc chiến thật sự với những cái chết và nỗi đau thật, nhưng lại bị xem chẳng khác nào một trò chơi điện tử. Điều đó thật sự đáng ghê tởm”, ngài bày tỏ. Vị chủ chăn của TGP Chicago cáo buộc chính quyền Washington đang biến nỗi đau của người dân Iran thành phông nền để phục vụ giải trí, như thể đó chỉ là một nội dung để lướt xem trong lúc chờ thanh toán ở cửa hàng mua rau thịt. “Đến cuối cùng, chúng ta sẽ đánh mất nhân tính khi cảm thấy hứng thú trước sức mạnh hủy diệt của quân đội Mỹ”, ngài cảnh báo.

Đức Hồng y Pablo Virgilio David, Phó Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục châu Á (FABC), cũng bày tỏ những lo ngại tương tự, nhất là việc công nghệ đang thay đổi cách chiến tranh được tiến hành. “Từ những trung tâm chỉ huy ở xa, những sĩ quan điều khiển nhìn vào màn hình nơi các bản đồ, tín hiệu radar và mục tiêu do thuật toán tạo ra di chuyển như những biểu tượng trong trò chơi máy tính”, ngài nói với Vatican News. Người điều khiển chỉ cần di chuyển con trỏ, chọn tọa độ, nhấp chuột là đã khai hỏa xong một tên lửa. Khi được hỏi ai là bên hưởng lợi từ chiến tranh, ngài chỉ về các nhà thầu sản xuất vũ khí.

Ở Ý, Đức Hồng y Domenico Battaglia, Tổng Giám mục Naples, đã viết một bài thơ phê phán chiến tranh, gởi cho “những kẻ buôn trên xác người”. Ngài kêu gọi những người đang tiếp tay cho chiến tranh “hãy dừng lại”, “hãy hoán cải”, và lắng nghe lời của Chúa Giêsu Kitô. “Phúc thay ai xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa” (Mt 5,9).

GIANG VÔ YÊN