Theo báo cáo của Chính phủ, kinh tế nông nghiệp nước ta 6 tháng đầu năm 2016 đang trong đà suy giảm nghiêm trọng và tăng trưởng âm. Một ngành chiếm tới 20% tỷ trọng GDP và thu hút khoảng 70% lao động cả nước rơi vào tình trạng như vậy quả thực đã đến ngưỡng báo động. Nguyên nhân được đưa ra chủ yếu là do thiên tai, tức yếu tố khách quan, ngoại cảnh. Vậy thì cơ chế quản lý có trách nhiệm gì trong hiện trạng này?
Có lẽ cũng cần minh bạch và dám nhìn vào sự thật, bởi quan sát những hiện tượng như dùng chất cấm trong chăn nuôi, thương lái ép giá nông dân và gần đây nhất là vụ việc cấp khống giấy tờ để cho lưu hành các sản phẩm của một trung tâm tại Tổng cục Thủy sản..., rõ ràng phần trách nhiệm của con người rất lớn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nông nghiệp.
 |
Nhìn lại vụ việc cấp khống giấy tờ để đưa các sản phẩm thủy sản không qua kiểm định vào lưu hành trong môi trường nuôi trồng, mới thấy những kẽ hở trong khâu quản lý. Dễ thấy cơ chế “xin cho” dẫn đến việc chạy, mua giấy phép. Theo nguyên tắc của Bộ NN và PTNN, các sản phẩm đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu, thức ăn nuôi trồng thủy sản và các chất cải tạo môi trường nuôi trồng đều được quản lý theo danh mục. Muốn đưa một mặt hàng vào danh mục phải kiểm định, đánh giá để xin cấp phép. Đây chính là kẽ hở để các doanh nghiệp kinh doanh lợi dụng mua giấy phép và đưa các sản phẩm không rõ nguồn gốc vào chăn nuôi, gây thiệt hại cho người dân. Đã đến lúc phải tính tới một cách thức quản lý hiệu quả và an toàn hơn, đem lại niềm tin cho người tiêu dùng.
Theo các thông tin hiện nay, có 72 doanh nghiệp kinh doanh hơn 800 loại sản phẩm liên quan đến nuôi trồng thủy sản được cấp phép khống. Vấn đề được dư luận quan tâm là danh tính các doanh nghiệp cùng hơn 800 sản phẩm ấy là gì? Có cần công khai để người dân biết không? Và những thiệt hại phải được xử lý thế nào nhằm trả lại công bằng cho người dân?
Một vấn đề khác cũng được đặt ra là làm sao để quản lý tốt nhất đầu vào ngành nông nghiệp và chấm dứt những hành vi gian lận tương tự? Có lẽ chúng ta phải trở lại bối cảnh của sự việc. Báo chí cho biết Trung tâm Khảo nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm định nuôi trồng thủy sản hiện là đơn vị “độc quyền” trong lĩnh vực này. Khi độc quyền trong kiểm định thì cũng có nghĩa là không có cơ chế kiểm tra chéo hoặc đối chiếu, đối chứng. Và như thế, sai phạm nghiêm trọng xảy ra cũng là điều dễ hiểu!
Có lẽ để chấm dứt tình trạng tương tự có thể xảy ra, phải có một cơ chế phá bỏ độc quyền, tức cần dân chủ hơn, công bằng hơn qua việc cho các tổ chức tư nhân đủ uy tín và điều kiện để tham gia vào quá trình kiểm định sản phẩm nuôi trồng thủy sản trước khi đưa ra lưu hành. Có như vậy tình trạng xin cho, lạm quyền, hay làm giả sản phẩm mới mong chấm dứt.
Ngô Quốc Đông
Bình luận