Châu Phi sẽ không còn băng trong 2 thập niên nữa

Các sông băng trên núi của châu Phi đang bốc hơi với tốc độ quá nhanh, và có thể biến mất hoàn toàn vào thập niên 2040, đẩy 118 triệu người vào cảnh hạn hán, lũ lụt và bất ổn về lương thực nghiêm trọng.

Bất chấp khí hậu xích đạo, Ðông Phi vẫn đang sở hữu sông băng trên những ngọn núi cao nhất. Sông băng châu Phi có niên đại cách đây 10.000 đến 15.000 năm. Tuy nhiên, chúng đang tan chảy với tốc độ nhanh chóng và châu lục này đối mặt viễn cảnh không còn băng trong 2 thập niên tới. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) - cơ quan khí hậu của LHQ, ước tính biến đối khí hậu còn có thể thổi bay 3% GDP/năm của toàn châu Phi vào giữa thế kỷ 21, theo Reuters.

Gia súc thiệt mạng vì hạn hán ở Đông Phi

Các sông băng hiếm hoi

Theo trang Brilliant Uganda, sông băng ở châu Phi hiện diện ở các núi Rwenzori, Kilimanjaro và Kenya. Tổng diện tích sông băng ở châu lục này hiện vào khoảng 10 km². Tuy nhiên, hơn 1 thế kỷ trước, cụ thể vào năm 1906, 43 sông băng của châu Phi nằm tản mát khắp 6 đỉnh thuộc dãy Rwenzori và bao phủ diện tích khoảng 7,5km². Chỉ tính riêng các sông băng của dãy núi này đã chiếm phân nửa tổng diện tích sông băng của châu Phi lúc đó. Ðến năm 2005, 3 sông băng ở đây đã biến mất, và phần còn lại chỉ có diện tích vỏn vẹn 1,5 km².

Nạn châu chấu

Số quốc gia sở hữu sông băng trên núi tại châu Phi có thể đếm được trên đầu ngón tay. Dãy Rwenzori nằm trên biên giới giữa Uganda và CHDC Congo. Trong đó, đỉnh Margherita của dãy này đạt độ cao 5.109 m. Còn đỉnh Kenya nằm ở miền trung Kenya. Với độ cao 5.199 m, núi Kenya cao thứ hai châu Phi. Ðỉnh cao nhất thuộc về núi Kilimanjaro ở miền bắc Tanzania, độ cao 5.855 m. Như vậy, tại lục địa này, tổng cộng chỉ 4 quốc gia có sông băng.

Các sông băng lớn nhất nằm trên sườn núi đỉnh Kilimanjaro, bao gồm sông băng Credner và Furtwängler. Từ đầu thập niên 2000, sông băng Credner đã thu nhỏ kích thước nhanh chóng và ước tính nó có thể biến mất vào năm 2030.

Không lối thoát

WMO vừa công bố báo cáo mới nhất về tình hình khí hậu châu Phi. Với sự hỗ trợ của các cơ quan thuộc Liên minh châu Phi, các nhà khoa học đã mang đến bức tranh đầy thảm khốc, làm rõ năng lực thực sự của lục địa trước áp lực không ngừng từ tình trạng biến đổi khí hậu trên toàn cầu.

Theo một bộ dữ liệu, 2020 là năm nóng thứ 3 trong lịch sử châu Phi. Trong vòng 3 thập niên đến năm 2010, nhiệt độ trung bình của châu lục tăng 0,86 độ C. Tỷ lệ tăng nhiệt ở khu vực này chậm hơn so với khu vực khí hậu ôn đới, nhưng mức độ ảnh hưởng vẫn vô cùng khốc liệt, chuyên san Nature dẫn báo cáo nhấn mạnh.

“Sự sụt giảm diện tích nhanh chóng của những sông băng còn lại ở miền Ðông Phi, vốn dự kiến sẽ biến mất hoàn toàn trong tương lai gần, cho thấy mối đe dọa đến từ sự thay đổi không thể đảo ngược đối với các hệ thống khí hậu của Trái đất”, Tổng thư ký WMO Petteri Taalas cảnh báo. Cơ quan khí hậu LHQ dự báo, với tốc độ tan chảy như hiện tại, toàn bộ 3 sông băng của châu Phi, lần lượt là ở núi Kilimanjaro của Tanzania, ở núi Kenya của Kenya và ở dãy Rwenzoris của Uganda, sẽ bốc hơi sạch vào thập niên 2040.

Bên cạnh đó, năm 2030, ước tính đến 118 triệu người thuộc diện nghèo nhất thế giới (thu nhập không đến 1,9 USD - 43.000 đồng/ngày) sẽ phải đối mặt tình trạng hạn hán, lũ lụt và cái nóng không tưởng, theo Cao ủy Nông nghiệp Josefa Sacko của Liên minh châu Phi. Ðiều nghịch lý là châu lục này chiếm không đầy 4% trong tổng số khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính của thế giới. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực lâu nay vẫn hứng chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng biến đổi khí hậu. Các khu vực khai thác nông nghiệp đối mặt nạn hạn hán, và cảnh nghèo đói lan rộng khiến con người càng khó thích nghi hơn.

Đỉnh Kilimanjaro 2010 và 2018

Ngoài hạn hán, tình trạng lũ lụt nghiêm trọng cũng được ghi nhận ở Ðông và Tây Phi trong năm 2020, theo báo cáo của WMO. Nạn châu chấu phá hoại mùa màng tiếp tục gây cảnh lầm than tại khu vực. Ước tính khu vực hạ Sahara cần phải chi từ 30 đến 50 tỉ USD, tương đương 2-3% GDP/năm, cho nỗ lực thích nghi nếu muốn ngăn chặn hậu quả tàn khốc. Năm 2020, khoảng 1,2 triệu người đã bị ảnh hưởng bởi bão và lụt lội, nhiều gấp 2,5 lần so với số người phải chạy nạn vì xung đột cùng năm.

HỒNG HOANG