Chiều kích tâm linh

Tháng bảy âm lịch là tháng đầy ý nghĩa vì có lễ Vu Lan báo hiếu tổ tiên, cha mẹ. Những hoạt động như cầu siêu, thả hoa đăng, ăn chay, làm từ thiện, cúng bái diễn ra dày đặc. Từ vài năm trước, nhiều chùa đã nói không với việc hóa vàng tại nơi thờ tự, nhưng xem ra nhu cầu này trong dân vào dịp rằm tháng bảy vẫn rất lớn. Nếu người dân không hóa vàng mã ở chùa, họ sẽ thực hiện tại nhà, hay những nơi công cộng như dưới các tòa chung cư. Điều này phản ánh một thực tế là cái gì đã ăn sâu vào nếp sống con người như một nét văn hóa và tâm linh thì thật không dễ dàng xóa bỏ, nhất là khi vận động xóa bỏ chỉ bằng những văn bản có tính chất khuyên nhủ nhắc nhở.

Các đồ mã cũng phản ánh một thực trạng đa dạng của đời sống. Nghĩa là đời thực có gì thì đồ mã sẽ có cái đó. Ngoài ngựa, voi, mũ áo như vẫn thấy xưa nay, còn có cả xe máy, xe hơi, điện thoại di động, ngoại tệ..., những thứ mà thời tổ tiên ta chưa hề xuất hiện, và chắc các cụ cũng chưa hề để tâm. Những vật phẩm này xuất hiện cũng là do nhu cầu mà thành, chứ nhà sản xuất không dại gì tung ra mặt hàng khó bán. Việc xuất hiện những mẫu vàng mã hiện đại trong một dịp lễ có tính chất truyền thống cho thấy tư duy về tâm linh cũng đã ít nhiều biến đổi, trở lên hiện đại và có tính thực dụng hơn. Tâm niệm của một số người hóa vàng mã là càng gởi nhiều đồ sang, đồ đắt cho các cụ, càng chứng tỏ lòng thành của con cháu hiếu thảo với tiền nhân, tổ tiên và họ mong được phù hộ làm tốt hơn, xứng với lòng thành đó(?).

Vu Lan là dịp báo hiếu, thường được thể hiện qua các nghi thức cúng bái, hóa vàng, cầu siêu, thả nến, phóng sinh..., nghĩa là hướng nhiều đến phần tâm linh hơn hiện thực. Có ai tự hỏi, sao phải đến ngày Vu Lan chúng ta mới báo hiếu? Tại sao chúng ta không ứng xử với cha mẹ, ông bà trong đời thực giống như chúng ta đã làm vào lễ Vu Lan? Có phải những việc hóa vàng tốn kém và các nghi thức cầu cúng rườm rà trong dịp này ngoài ý nghĩa tri ân, báo hiếu còn phản ánh một sự bất an của con người trước nhiều trắc trở của đời sống hiện thực, nên họ vẫn phải nương tựa vào chiều kích tâm linh để tìm lại sự bình an trong tâm hồn mình ?

Ngô Quốc Ðông