Trong hơn một năm qua, Đức Lêô XIV đã thực hiện nhiều chuyến thăm, cả trong nước Ý, lẫn ở nước ngoài, tiếp tục đến với những “vùng ngoại biên” như Đức Phanxicô, nhưng đồng thời cũng quay về những miền đất truyền thống của Kitô giáo ở châu Âu. Trong những nơi ngài đã ghé qua, chuyến tông du châu Phi hồi tháng 4.2026 đã thể hiện rõ nét niềm mong mỏi và ý định của vị giáo hoàng mang tinh thần truyền giáo, đồng thời lan truyền thông điệp quan trọng cho toàn cầu.
Trong hành trình dài 10 ngày, qua 11 thành phố thuộc 4 quốc gia, Đức Thánh Cha gặp gỡ giới trẻ, lãnh đạo chính trị, tù nhân, các gia đình và đông đảo tín hữu để truyền tải thông điệp Tin Mừng.
Về nguồn
Trong chặng dừng chân đầu tiên, Đức Thánh Cha di chuyển từ Algiers tới Annaba (Hippo cổ đại), để đánh dấu sự trở về với cội nguồn của một vị giáo hoàng xuất thân từ dòng Augustinô. Hippo cổ đại vốn là nơi gắn liền với thánh Augustinô xứ Hippo. Bất chấp trời mưa, Đức Thánh Cha vẫn đi bộ qua các di tích, đặt vòng hoa và dừng lại cầu nguyện với tâm tình đầy xúc động. Cũng tại Algeria, Đức Giáo Hoàng thăm đại giáo đường Hồi giáo Algiers, một trong những đền thờ Hồi giáo lớn nhất thế giới, với tháp cao khoảng 265m. Tại đây, ngài nhấn mạnh ý nghĩa của đối thoại liên tôn: dù khác biệt về đức tin, lối sống, con người vẫn có thể chung sống hòa bình.
Khi đến Cameroon, Đức Thánh Cha thăm trại trẻ mồ côi Ngul Zamba ở Yaoundé. Ngài vui vẻ khi được chào đón bằng lời ca, tiếng hát và vũ điệu, đồng thời khẳng định với những em nhỏ đã phải trải qua mất mát và khó khăn rằng bản thân các em đang “mang theo một lời hứa cho tương lai”. Một khoảnh khắc đáng nhớ khác diễn ra vào cuối thánh lễ chiều ở Bamenda, khi một bé gái bất ngờ chạy tới ôm Đức Thánh Cha, và hình ảnh này đã khiến hàng triệu người xúc động khi được truyền đi khắp thế giới.
Trong lúc thăm Angola, Đức Lêô XIV tham gia buổi đọc kinh Mân Côi tại Đền thờ Đức Bà Mama Muxima. Khi ngài cất lời bằng tiếng bản xứ Kimbundu để xướng câu “Mẹ của trái tim, chúng con đến với Mẹ”, đám đông vỡ òa vì xúc động. Tại Guinea Xích đạo, Đức Thánh Cha đã thăm bệnh viện tâm thần Jean-Pierre Olié, cũng như gặp gỡ tù nhân ở nhà tù Bata. Đây là những khoảnh khắc vô cùng đáng nhớ, khi mà sự chăm sóc nhân danh Chúa mang lại niềm vui và sự khích lệ về một tương lai tốt đẹp hơn, nếu cùng sống trong hòa giải và hy vọng.
Một mục tử lên đường
Sáng 13.4, ngay trong cuộc gặp đầu tiên với báo chí trên chuyến bay tới Algiers (thủ đô Algeria), Đức Thánh Cha nhấn mạnh, châu Phi “lẽ ra phải là điểm đến đầu tiên trong triều đại của tôi”. “Ngay từ tháng 5 năm ngoái, tôi đã nói trong chuyến đi đầu tiên rằng mình muốn đến châu Phi”, ngài nhắc lại. Niềm mong muốn ấy không thể thực hiện vì lý do hậu cần, nhưng nói lên rất nhiều điều về cách vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ thấu hiểu sứ vụ của ngài. Trên hết, một khía cạnh không được lãng quên trong tiểu sử của Đức Hồng y Robert Francis Prevost là ngài xuất thân từ một dòng truyền giáo. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trải qua nhiều năm trên vai trò nhà truyền giáo và linh mục ở Peru, trước khi quay về đây làm giám mục, khi được Đức Phanxicô bổ nhiệm làm Giám mục Chiclayo vào năm 2015. Chính từ bối cảnh này, có thể hiểu được mong muốn của ngài trong chuyến tông du đầu tiên đến châu Phi, và những gì chúng ta chứng kiến trong 10 ngày ngài đến với châu lục này, đó là Lời Chúa được loan truyền một cách sống động và tự nhiên nhất. Tự nhiên khi Đức Thánh Cha mỉm cười, thoải mái hòa mình vào những bài hát và các vũ điệu truyền thống trong các thánh lễ; sống động lúc ngài dốc lòng trong những cuộc gặp mặt và mở rộng vòng tay với trẻ em; hay khi ngài dành nhiều thời gian bắt tay, chào hỏi mọi người. Và đặc biệt là lúc ngài nói về những khía cạnh của Tin Mừng khi tiếp xúc với những nền văn hóa và các dân tộc, là động lực cho hòa bình và thay đổi xã hội.
Điều đó cũng thể hiện rõ tại Bamenda (Cameroon), nơi Đức Giám mục thành Rome đến để cổ vũ cho nỗ lực kiến tạo hòa bình và chung sống trong bối cảnh nội chiến kéo dài. Hoặc khi phát biểu trước giới học thuật tại Yaoundé, một thành phố khác của Cameroon, Đức Giáo Hoàng nói đến tầm quan trọng của sự hình thành những lương tâm “tự do và được thúc đẩy bởi sự thao thức thánh thiện”, vốn là “điều kiện cần thiết để đức tin Kitô giáo được nhìn nhận như một đề xuất trọn vẹn xuất phát từ con người. Chính đức tin này có khả năng thay đổi đời sống cá nhân và xã hội, gợi mở những thay đổi mang tinh thần ngôn sứ, hướng tới công lý và sự thật trước những bi kịch và hình thức nghèo đói của thời đại chúng ta”.
Không phải ngẫu nhiên khi Đức Lêô XIV đề cập nỗ lực làm sâu sắc hơn Tông huấn Evangelii gaudium - Niềm vui của Tin Mừng của Đức Phanxicô. Văn kiện nền tảng này của vị giáo hoàng người Argentina một lần nữa được nhấn mạnh một năm sau ngày Đức Phanxicô về với Chúa, vì đưa ra lời diễn đạt rõ ràng nhất về bản chất của sứ vụ truyền giáo, với diện mạo của một Giáo hội biết cách gần gũi với người đau khổ, chia sẻ những bi kịch của nhân loại; và cam kết thay đổi xã hội theo hướng nhân văn, công bằng hơn. Vì thế, những phát biểu gây sự chú ý với cả thế giới của Đức Lêô XIV trong những ngày tông du châu Phi, từ việc nhấn mạnh về hòa bình, về sự cấp thiết quay lại bàn đàm phán, và tôn trọng luật pháp quốc tế, cần được đặt trong chính bối cảnh này. Điều đó một lần nữa giúp làm rõ bản chất sứ vụ của Giáo hội, và đặc biệt là của đấng kế vị thánh Phêrô, người không hề hành động như một chính khách mà là một mục tử. Ngài là một mục tử lên đường, đến châu Phi là đến với đoàn chiên.
Và vai trò một mục tử chính là chăm lo cho hòa bình, công lý, đối thoại, gặp gỡ, xây dựng những xã hội công bằng hơn, gần gũi với những người bị bách hại hoặc bị phân biệt đối xử, tình liên đới với các nạn nhân vô tội của chiến tranh, đặc biệt là trong những “giờ phút đầy bi kịch của lịch sử”, khi xung đột vẫn còn hoành hành ở nhiều nơi.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận