Chuyện gì đang xảy ra cho châu Âu?

So với các châu lục khác, châu Âu hiện là châu lục ấm lên nhanh nhất và nhiệt độ đang gia tăng gấp đôi so với trung bình toàn cầu, dẫn đến nhiều hậu quả đối với sức khỏe con người cùng các hoạt động kinh tế.

Tổ chức Khí tượng Thế giới của LHQ (WMO) và cơ quan khí hậu EU là Copernicus công bố báo cáo mới nhất cho thấy nhiệt độ ở châu Âu đang tăng 2,3⁰ C so với thời tiền công nghiệp và cao hơn 1,3⁰ C so với mức tăng trên toàn cầu.

“Cảnh báo đỏ” cho châu Âu

Báo cáo mới đóng vai trò bổ sung cho báo cáo chính về khí hậu toàn cầu của WMO, vốn được phát hành mỗi năm trong suốt 3 thập niên qua. Năm nay, WMO và Copernicus công bố báo cáo đi kèm với “cảnh báo đỏ”, rằng thế giới chưa làm hết sức mình để chống chọi trước những hậu quả đến từ tình trạng ấm lên toàn cầu. Chia sẻ với The Daily Beast, ông Carlo Buontempo, Giám đốc cơ quan biến đổi khí hậu của Copernicus, nhắc lại năm 2023, châu lục này đã chứng kiến nạn cháy rừng lớn nhất trong lịch sử được ghi chép, một trong những năm ẩm ướt nhất, những đợt sốc nhiệt nghiêm trọng trong môi trường biển và nạn lũ lụt chết chóc trên diện rộng. “Nhiệt độ tiếp tục tăng, và vì thế dữ liệu của chúng tôi đang ngày càng quan trọng hơn nhằm phục vụ cho công tác chuẩn bị ứng phó những hậu quả của biến đổi khí hậu”, theo ông Buontempo.

Còn Euronews dẫn lời bà Elisabeth Hamdouch, phó đại diện của Copernicus tại Ủy ban châu Âu cảnh báo châu lục đang chứng kiến thêm một năm nhiệt độ tăng cao và tình trạng thời tiết cực đoan càng thêm nghiêm trọng hơn, bao gồm những đợt sốc nhiệt với nhiệt độ cao kỷ lục, nạn cháy rừng, các đợt nóng, sông băng tan và lượng tuyết rơi ít đi. Theo Copernicus, tháng 3 năm nay đánh dấu 10 tháng liên tiếp nhiệt độ đạt mức cao kỷ lục cho châu lục. Nhiệt độ trung bình của mặt biển khắp châu Âu cũng tăng lên mức cao nhất thường niên trong năm 2023, với các phần của Địa Trung Hải và Đại Tây Dương bị ảnh hưởng.

Số người chết gia tăng

Báo cáo về châu Âu năm nay tập trung vào tác động của nhiệt độ cao đối với sức khỏe con người, lưu ý rằng các ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao đang gia tăng khắp châu lục. Copernicus thống kê được hơn 150 người tử vong trong năm ngoái có liên quan trực tiếp đến các sự kiện thời tiết cực đoan, như bão tố, lũ lụt và cháy rừng. Theo cơ sở dữ liệu về thảm họa quốc tế, lũ lụt gây ảnh hưởng cho khoảng 1,6 triệu người trên khắp châu Âu, khiến ít nhất 40 người thiệt mạng. Bão đã cướp đi sinh mạng của 63 người, và có 44 nạn nhân tử vong vì cháy rừng. Còn theo WMO, các ca tử vong liên quan đến tình trạng thời tiết quá nóng ước tính tăng ở 94% trong số các khu vực tại châu Âu được theo dõi.

Tổn thất kinh tế liên quan đến khí hậu và thời tiết trong năm 2023 là hơn 13,4 tỷ euro, hơn 80% liên quan đến lũ lụt. Ông Buontempo cho biết năm 2023, châu Âu xảy ra những sự kiện thời tiết cực đoan gây tổn thất lớn ở tầm lục địa, với ước tính ít nhất hàng chục tỷ euro bị mất trắng. Bên cạnh các đợt nắng nóng, cháy rừng, hạn hán và lũ lụt, nhiệt độ cao còn gây ra tổn thất khó vãn hồi cho các sông băng châu Âu, bao gồm dãy Alps hao hụt khoảng 10% lượng sông băng còn lại trong 2 năm qua.

Báo cáo được công bố khoảng 2 tuần sau khi tòa án về nhân quyền châu Âu phán quyết Thụy Điển áp dụng chính sách khí hậu yếu kém, dẫn đến xâm phạm quyền con người của nhóm phụ nữ cao tuổi, vốn là các đối tượng có nguy cơ tử vong cao nhất vì sốc nhiệt. Phán quyết trên đã mở đường cho các vụ kiện mới trên khắp châu lục. Toàn bộ các chính phủ ở châu Âu đều có thể bị kiện ra tòa, gây áp lực buộc giới lãnh đạo phải thi hành các chính sách hướng đến ngăn chặn nhiệt độ tăng vượt ngưỡng 1,5⁰ C vào cuối thế kỷ XXI so với thời tiền công nghiệp.

BẠCH LINH