Một tối Mùa Vọng, tôi ghé qua giáo xứ An Nhơn (hạt Xóm Mới - TGP TPHCM). Ngoài khung cảnh thường thấy trong những ngày áp đại lễ như hang đá đang được dựng, dây đèn đang được gắn, cây thông đang được trang trí…, tôi chú ý tới một người đang mải mê hướng dẫn “diễn viên” điều chỉnh… chiếc độn bụng Ðức Mẹ, trong phân cảnh tìm quán trọ ở Bêlem trước giờ Chúa sinh ra đời.
Đó là Nguyễn Trung Nghĩa, 32 tuổi, đã có 15 mùa gắn bó với các buổi diễn nguyện Giáng Sinh của giáo xứ này, dù không phải là một diễn viên. Công việc của anh là làm đạo cụ, giúp vở kịch chỉn chu, có phần nhìn đẹp mắt hơn. Nghĩa kể ban đầu chỉ phụ bưng bê, tô màu vài tấm mút, gắn bông gắn lá…, sau quen dần thì được trao nhiều trách nhiệm hơn, và đến nay thì gần như làm “chủ xị” phần “bếp núc, thau đĩa”, như cách anh hóm hỉnh ví von. Nghĩa làm cùng một nhóm, quy trình là sau khi được giao kịch bản sẽ bắt đầu lên ý tưởng thiết kế sân khấu ngay, đi tìm vật tư, chuẩn bị âm thanh, điện đèn, bày trí không gian…
“Dù có khi chỉ xuất hiện chớp nhoáng trên sân khấu vài phút, nhưng một đạo cụ có khi mất cả ngày để hoàn hiện, thậm chí là vài ngày. Chúng tôi phải cẩn thận từng chi tiết nhỏ nhất để không xảy ra sự cố. Đã từng có lần Trái Cấm chưa kịp hái đã rụng, Đức Mẹ chưa hạ sinh Chúa Giêsu thì… cái bụng rơi xuống, dù không sao nhưng sẽ gây “chia trí” cho người tham dự, bởi diễn nguyện là một cách cầu nguyện qua những biến cố Kinh Thánh. Chưa kể không ít lần các diễn viên nhí “quá cháy” trên sân khấu, nên thiên thần nhỏ chưa hát đã mẻ cánh, muông thú chưa diễn đã sứt tai...”, anh Nghĩa tóm tắt về công việc của mình khá ngắn gọn. Dầu vậy, chúng tôi hiểu, những người đứng phía sau sân khấu như anh luôn áp lực vì phải cố gắng chu đáo mọi khâu để có được một buổi diễn nguyện tốt nhất trong khả năng. “Khi đã vào việc, chuyện “ăn dầm nằm dề” trên nhà thờ là thường xuyên. Lúc đó không có khái niệm làm xong thì nghỉ, mà là thấy mệt mới nghỉ, hết mệt rồi làm tiếp. Những ngày gần Giáng Sinh, dù ở nhà thờ nhiều hơn ở nhà, nhưng trong nhóm ai cũng vui, vì biết rằng mình đang đóng góp vào sự thành công của đêm hoạt cảnh được giáo dân trông chờ hằng năm”, Nghĩa cho biết.
Nghĩa nói làm đạo cụ ngày nay có phần nhàn hơn trước, vì đồ diễn dễ kiếm, phụ kiện thường là dùng lại từ những năm trước, không cần mỗi năm mỗi “chế” như trong ngày cũ, những chi tiết “hoa hòe” thì nhờ bên ngoài thực hiện, in ấn, không phải tô vẽ như xưa. Tất nhiên, “lớn thuyền thì lớn sóng”, xưa giáo xứ còn khó khăn, đêm diễn nguyện của chục năm đổ về trước rất đơn giản, thường chỉ hát múa vài bài; các nhân vật được hóa trang đơn sơ, thường chỉ lấy tấm vải trùm đầu cho giống dân Do Thái cổ đại…, nên làm đạo cụ cũng nhẹ nhàng, có năm có phân cảnh cánh đồng, Nghĩa đã trồng lúa thật ngay trên sân thượng nhà giáo lý rồi lấy dùng. Dần dà, khi giáo xứ có nhà giáo lý mới, cha chánh xứ lúc bấy giờ cho phép đầu tư các thiết bị như máy phun khói, dàn ánh sáng, các loại pháo giấy, pháo kim tuyến, pháo tam giác... Cả nhóm phấn khởi thấy rõ, bày vẽ đủ kiểu, ý tưởng muốn thế nào cũng được hỗ trợ hết mình để hiện thực hóa…, nhưng công việc thì nhiều hơn gấp bội, do có nhiều hình thái, kỹ xảo, mảng miếng... “Cực nhưng đã lắm, khoái lắm, do sự sáng tạo không bị bó lại bởi điều kiện khiêm tốn như trước”, Nghĩa hào hứng nhớ lại.
*
Những người làm đạo cụ không bao giờ có mặt trước công chúng, họ chỉ bước lên sân khấu trước ngày công diễn - để chu toàn mọi sự, hay lúc đèn đã tắt - để chuyển cảnh, hoặc khi đêm khuya, lúc người tham dự đã về - để thu dọn, nhưng vai trò thì lại rất lớn, và luôn cần thiết. Hiểu được điều này, Nghĩa tiết lộ với bề dày kinh nghiệm và trải nghiệm của bản thân, anh hiện không chỉ trực tiếp tham gia mà còn đang giúp một số bạn trẻ từng bước kế thừa. Ngoài kỹ thuật phải học bài bản, một trong những điều anh hướng dẫn các em là sự đam mê hết mình, tính tỉ mẩn và khả năng hình dung những tình huống có thể xảy ra trên sân khấu, từ đó đưa ra phương án ứng phó kịp thời.
Không còn nghi ngờ gì nữa, có thể gọi những người như Nghĩa là các tác giả thứ hai của đêm diễn nguyện Giáng Sinh, sau tác giả kịch bản.
ĐĂNG KHOA
Bình luận