Dẫn vào
Khi đọc thật kỹ bài viết “Hiệp hành là lối sống của Hội Thánh” của Ðức TGM Giuse Nguyễn Năng, chúng ta có thể khám phá ra rất nhiều chỉ dẫn thiết thực về mục vụ hiệp hành; đặc biệt, ý nghĩa mục vụ càng thêm sống động hơn khi nghe ngài trình bày trong kênh YouTube của tổng giáo phận nhà.1 Theo đó, cả bài viết lẫn bài nói đều có lời nhắc nhở rõ ràng và rất cần thiết: “Ðể đi đúng hướng và đạt kết quả như Ðức Thánh Cha Phanxicô mong đợi, cần xác định những điều thiết yếu, kẻo chúng ta lạc đường vì loay hoay với chữ nghĩa, lý thuyết, hay kỹ thuật thực hiện, hoặc bị chi phối bởi những bận tâm thái quá”.2
Thật vậy, không kể những hướng dẫn rất tinh tế trong từng phần, những nét chính sau đây cần được tất cả chúng ta chung lòng lắng nghe, đón nhận, hiệp lời cầu nguyện, rồi phân định theo thánh ý Chúa và sau đó dốc lòng đem vào thực tiễn, đem ra thi hành: (1) Hiệp hành là một lối sống; (2) Lối sống hiệp hành trong Hội Thánh: Hiệp thông - Tham gia - Sứ vụ (với ba việc cần làm): (2.1) Gặp gỡ trực tiếp, (2.2) Lắng nghe, (2.3) Phân định; (3) Tâm thế để thực hiện lối sống hiệp hành: (3.1) Cảm thức Hội Thánh (sensus Ecclesiae), (3.2) Tinh thần rộng mở và bao gồm, (3.3) Sự thật trong đức ái.
 |
| Con Thiên Chúa đã hiệp hành, thực sự trở nên một con người, đi trên cùng một con đường với nhân loại |
Cần xác định những điều thiết yếu
Khi khẳng định “Hiệp hành là một lối sống”, bài viết cũng chỉ rõ: “hiệp hànhbiểu lộ bản chất của Hội Thánh, là cách thức, lối sống và sứ mạng của Hội Thánh”. Nghĩa là, cách thức, lối sống của các thành viên trong Hội Thánh phải làm hiển lộ sứ mạng của Hội Thánh, sao cho người khác nhận ra được bản chất của Hội Thánh. Ðó hãy là “hiệp thông - tham gia - sứ vụ”. Thật vậy, “Khi tới thời viên mãn, Con Thiên Chúa đã hiệp hành, thực sự trở nên một con người, đi trên cùng một con đường với nhân loại, nói tiếng nói của con người, mang lấy những yếu đuối khổ đau như con người, thậm chí chết đau thương hơn cả con người”.3 Vâng đúng vậy và hơn vậy, Thầy Giêsu đã từng và mãi mãi hiệp hành với nhân loại: “Hài nhi Giêsu một nhân vật lịch sử / Người là Thánh Tử Con Thiên Chúa làm người / Thiên Chúa-Con Người mầu nhiệm “Hai Trong Một” / Xin được dựa cột... lặng… thưa thốt… kính chiêm”.4
Theo đó, Lời Chúa sẽ “… hướng dẫn Thượng Hội đồng, ngăn không cho nó trở thành một hội nghị của Hội Thánh, một cuộc nghiên cứu học hỏi hay một hội nghị chính trị, một quốc hội, nhưng đúng hơn là một sự kiện đầy ân sủng, một tiến trình chữa lành được hướng dẫn bởi Chúa Thánh Thần”.5 Vì thế, để mọi thành phần Dân Chúa có thể thực hiện lối sống hiệp hành, các sinh hoạt hướng đến Thượng Hội đồng về hiệp hành tính (the Synod on Synodality) không chỉ là hội nghị bàn về chủ đề hiệp hành, nhưng tiên vàn hãy làbài tập thực hành... sao cho ba nội dung “hiệp thông, tham gia và sứ vụ” được thể hiện tốt nhất.6
Thật vậy, khi kêu gọi thực hiện lối sống hiệp hành, Ðức Giáo hoàng Phanxicô cũng đã nhấn mạnh đến “hiệp thông, tham gia và sứ vụ” với ánh sáng soi dẫn từ các văn kiện của Giáo hội,7 nhưng đặc biệt nhất vẫn là Thánh kinh. Sau đây là một số trích dẫn rất sống động để chúng ta có thể tham khảo:
- Thầy Giê-su với hai môn đệ trên đường Emmau8
- Có nhiều đặc sủng khác nhau, nhưng chỉ có một Thần Khí. Có nhiều việc phục vụ khác nhau, nhưng chỉ có một Chúa. Có nhiều hoạt động khác nhau, nhưng vẫn chỉ có một Thiên Chúa làm mọi sự trong mọi người.9
- Người thì được Thần Khí ban cho ơn khôn ngoan để giảng dạy, người thì được Thần Khí ban cho ơn hiểu biết để trình bày. Kẻ thì được Thần Khí ban cho lòng tin; kẻ thì cũng được chính Thần Khí duy nhất ấy ban cho những đặc sủng để chữa bệnh. Người thì được ơn làm phép lạ, người thì được ơn nói tiên tri; kẻ thì được ơn phân định thần khí; kẻ khác thì được ơn nói các thứ tiếng lạ; kẻ khác nữa lại được ơn giải thích các tiếng lạ.10
- … ví như thân thể người ta chỉ là một, nhưng lại có nhiều bộ phận, mà các bộ phận của thân thể tuy nhiều, nhưng vẫn là một thân thể, thì Ðức Kitô cũng vậy. Thật thế, tất cả chúng ta, dầu là Do-thái hay Hy-lạp, nô lệ hay tự do, chúng ta đều đã chịu phép rửa trong cùng một Thần Khí để trở nên một thân thể. Tất cả chúng ta đã được đầy tràn một Thần Khí duy nhất.11
- Giả như tai có nói: “Tôi không phải là mắt, vậy tôi không thuộc về thân thể”, thì cũng chẳng vì thế mà nó không thuộc về thân thể. Giả như toàn thân chỉ là mắt, thì lấy gì mà nghe? Giả như toàn thân chỉ là tai, thì lấy gì mà ngửi?12
Theo hướng dẫn của bài viết “Hiệp hành là một lối sống của Hội Thánh”, chúng ta luôn phải giữ hai điều sau đây để có sự hiệp thông đích thực: “tôn trọng sự khác biệt và duy trì hợp nhất. Sự hiệp thông là phẩm tính thiết yếu và là tiêu chuẩn hàng đầu để đánh giá mọi sinh hoạt trong Hội Thánh”. Chính trong bài giảng khai mạc Thượng Hội đồng ngày 10-10-2021 vừa qua, Ðức Giáo hoàng Phanxicô cũng đã chỉ ra ba công việc cần thực hiện: (1) Gặp gỡ trực tiếp, (2) Lắng nghe, (3) Phân định.
 |
|
“...Trong đức ái chân thành, với niềm tin vào một Thiên Chúa là Cha nhân từ, mọi người là anh chị em của nhau, người làm lớn phải là “nhà lãnh đạo tôi tớ” (servant leader), như gương sống của các thánh, các mục tử nhân lành theo gương Thầy Giêsu..” |
Kẻo chúng ta lạc đường
Tác giả bài viết “Hiệp hành là một lối sống của Hội Thánh” cũng cho biết: “Trong diễn văn với 4 ngàn đại biểu của giáo phận Roma ngày 18/9/2021, Ðức Thánh Cha giải thích hiệp hành là lối sống và hành động của Hội Thánh”.13 Theo đó, chúng ta càng phải thêm phần ý thức: “Ðề tài hiệp hành, synodalità, không phải là một chương trong khảo luận Giáo hội học, và càng không phải là một kiểu thời trang, một khẩu hiệu hay một từ ngữ mới cần sử dụng hoặc lèo lái trong các cuộc gặp gỡ của chúng ta...”.14 Vì thế, cần một tâm thế thích hợp để thực hiện lối sống hiệp hành, trong mọi nẻo thăng trầm của cuộc sống, nhưng đặc biệt hơn… vẫn là khi… phải (hoặc được) uống chén đắng:
“Chén Thầy sắp uống… các anh sẽ được uống
Thăng trầm lên xuống… các anh được hiệp hành
Cuộc đời mong manh đau khổ là chắc chắn
Chẳng ai may mắn chưa từng khóc trong đời
Mấy ai hiểu Lời là Ngôi Hai Thiên Chúa
Làm người đã thua... bị đóng đinh thập hình”.15
Rất cần một cảm thức đúng và sốt sắng về Hội Thánh: “Những người giữ nhiệm vụ điều hành các cộng đoàn, đặc biệt các linh mục, bề trên, trưởng nhóm…, có bổn phận thúc đẩy mọi người tham gia tiến trình hiệp hành; và ngược lại, các thành viên hãy nhiệt tình hưởng ứng”.16 Thật vậy, Ðức TGM Giuse vẫn thường căn dặn rằng: “Không thể cứ mãi an phận với thứ ‘mục vụ bảo tồn’ lâu đời mà không dám “hoán cải mục vụ”…”.17
Vâng, “Giao hòa tha thứ… sau thống hối... thú tội...
Nghĩa là nhận lỗi… để hoán cải cuộc đời
Ðón nhận Ngôi Lời vượt qua đời thù hận
Nhựa sống rần rần... chảy huyền nhiệm cây nho”.18
Theo Ðức Tổng, nếu không hoán cải, nếu không chuyển sang lối sống hiệp hành, Hội Thánh sẽ ngày càng suy giảm uy tín, “Hội Thánh sẽ không còn đáng tin nữa”.19 Bởi đó là ơn gọi rõ ràng dành cho những ai nghe lời Thầy Giê-su khuyên dạy và đem ra thực hành:
“Này Phêrô ơi… làm người là sống với
Chìa khóa Nước Trời Thầy sẽ trao cho anh
Yêu mến hiệp hành nghe lời Thầy khuyên dạy
Trên Tảng Ðá này xây Hội Thánh của Thầy”.20
Cần một tinh thần biết rộng mở, đón nhận và tôn trọng sự khác biệt, không co cụm, không loại trừ, không đóng khung trong định kiến, không bài giáo sĩ, chẳng bài giáo dân…. Ðó sẽ là “sự thật trong đức ái”: “Nếu chỉ dừng lại ở sự thật, cuộc gặp gỡ sẽ biến thành tòa án. Nếu chỉ có bao dung thương xót, sẽ không thể canh tân Hội Thánh”.21 Nghĩa là, trong đức ái chân thành, với niềm tin vào một Thiên Chúa là Cha nhân từ, mọi người là anh chị em của nhau, người làm lớn phải là “nhà lãnh đạo tôi tớ” (servant leader), như gương sống của các thánh, các mục tử nhân lành theo gương Thầy Giêsu. Chẳng vậy mà các Ðức Giáo hoàng vẫn luôn ý thức và thường xưng mình là “tôi tớ của các tôi tớ của Thiên Chúa (servus servorum Dei)”.22 Rất đặc biệt, “Cuộc gặp gỡ hiệp hành không nhằm đưa ra câu trả lời để giải quyết các vấn đề ngay trong chốc lát, nhưng là để Chúa soi chiếu và lay động tâm hồn mỗi người”.23
Ðể kết
Vâng, “sự thật trong đức ái”. Trước hết đó chính là đức ái của Vị Mục Tử Nhân Lành Giêsu, Người là biểu hiện tuyệt vời nhất, hoàn hảo nhất của lòng thương xót của Thiên Chúa Cha, Người sẽ đưa chúng ta vào con đường chân lý, sự thật tuyệt đối, sự sống vĩnh cửu.24 Con đường ấy, sự thật ấy, sự sống ấy... sẽ dẫn lối vào thực tại bác ái của sự “rộng mở và bao gồm”. Theo đó, hiệp hành là một lối sống của Hội Thánh, và lòng thương xót của Thiên Chúa chính là dung môi nuôi dưỡng, là định hướng cho lối sống hiệp hành.
Thế cũng có nghĩa là tình yêu xót thương của Chúa vốn luôn hiện hữu trong Hội Thánh cần được mọi thành viên trong Hội Thánh hiệp hành đón nhận, làm hiển lộ ra trong lối sống “hiệp thông - tham gia - sứ vụ”; nghĩa là, lối sống của Hội Thánh cũng sẽ luôn đầy ắp tình yêu thương xót của Thiên Chúa. Chẳng vậy mà, như để nhấn thật mạnh, thật rõ nét cho chủ để “Hiệp hành là lối sống của Hội Thánh”, Ðức TGM Giuse Nguyễn Năng có cơ sở để tin tưởng rằng: “Hai năm sắp tới là thời gian của ân sủng để Hội Thánh thực tập sống hiệp hành”.25 Với Tin-Cậy-Mến trong đời sống ân sủng từ các bí tích lãnh nhận, chúng ta hãy khiêm tốn góp phần làm sáng tỏ ơn gọi “Hiệp hành là một lối sống của Hội Thánh”, để cho lòng thương xót của Thiên Chúa nuôi dưỡng và dẫn bước cho lối sống hiệp hành. Tóm lại, với đức tin kiên định rằng Thiên Chúa là Ðấng Toàn Năng, là Cha giàu lòng thương xót, “hiệp hành” trong thời đại chúng ta đang trải qua, chính là cùng nhau hướng đến một Hội Thánh “Hiệp thông, Tham gia, và Sứ vụ”; cùng nhau “đồng hành” và cùng nhau “hành động” theo chính gương sống của Thầy Giêsu và trong ơn soi dẫn của Chúa Thánh Thần.26
Lm Giuse TẠ HUY HOÀNG
__________________________________________________________________
1. “Hiệp hành là lối sống của Hội Thánh” (https://www.youtube.com/watch...) (10-01-2022).
2. Nguyễn Năng, Hiệp hành là lối sống của Hội Thánh (https://tgpsaigon.net/bai-viet/hiep-hanh...) (06-01-2022).
3. Ibid.
4. BHvNB, Sỏi đá vẫn cần có nhau, T4, số 33.
5. Phanxicô, Trích dẫn trong thánh lễ khai mạc Thượng Hội đồng tại Rôma, ngày 10-10-2021.
6. X. Bao la lòng Chúa xót thương, 02 Thuật ngữ “tính hiệp hành” (2), audio visual clip, ngày 08-12-2021)
7. X. LG, số 32; Ðức Kitô đang sống, ss. 236-237; Niềm vui Tin Mừng, ss. 25- 27.
8. X. Lc 24,13-35; Mc 16,12-13; Ep 4,15.
9. 1 Cr 12,4-6.
10. 1 Cr 12,8-10.
11. 1 Cr 12,12-13.
12. 1 Cr 12,16-17.
13. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
14. Ibid.
15. BHvNB, Sỏi đá…, T2, số 40.
16. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
17. Ibid.
18. BHvNB, Sỏi đá…, T3, số 33.
19. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
20. BHvNB, Sỏi đá…, T5, số 96.
21. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
22. X. Gabriel Adeleye, Kofi Acquah-Dadzie, Thomas J. Sienkewicz, World Dictionary of Foreign Expressions: a Resource for Readers (1999), 361. “Servant of the servants of God is one of thetitlesof thepopeand is used at the beginning ofpapal bulls”.
23. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
24. X. Ga 14,6.
25. Nguyễn Năng, Hiệp hành… (06-01-2022).
26. X. Bao la lòng Chúa xót thương, 13 Cùng nhau... Cùng đi, đồng hành, hiệp hành (7), audio visual clip, ngày 12-01-2022)
Bình luận