Đức Hồng y Gioan Baotixita đã hoàn thành sứ vụ trần thế của mình và yên nghỉ tại gian cung thánh nơi nhà nguyện 160 năm tuổi, nơi ngài đã gắn bó từ thuở còn là một thầy đại chủng sinh, cho đến khi hưu dưỡng cuối đời. Trong bầu không khí thinh lặng, man mác buồn cuối Mùa Tím, tang lễ của Đức Hồng y diễn ra giản dị nhưng ấm cúng, và không kém phần trang trọng.
TRONG DÒNG NGƯỜI TIỄN BIỆT
Khuôn viên của Trung tâm Mục vụ cũng như nhà nguyện cổ dường như “không ngủ” suốt những ngày diễn ra tang lễ của vị hồng y đáng kính. Trọn đêm 26.3, ngoài các đoàn thể được cắt cử trực bên linh cữu, vẫn có nhiều giáo dân, linh mục, tu sĩ hiện diện canh thức. Ai cũng muốn ngồi lại cùng vị cha chung của mình trong ít tiếng đồng hồ nữa, trước buổi lễ an táng diễn ra sáng 27.3.2026. Trong ánh nến lung linh, nhiều nhóm nhỏ âm thầm đọc kinh nguyện. Và từ rất sớm sáng ngày 27.3, đoàn người liên tục đổ về lấp dần đầy hầu như mọi khoảng trống đã được chuẩn bị. Nhiều đoàn thể từ các tỉnh xa cũng đã có mặt ở thành phố từ tối hôm trước để chờ đợi. Có hai xe 16 chỗ ngồi là giáo dân giáo xứ Vịnh Chèo - nơi linh mục Máccô Phạm Minh Thủy, em út của Đức cố Hồng y làm chánh xứ - khởi hành từ Hậu Giang lúc 1 giờ sáng… Theo thống kê từ ban tổ chức thì có khoảng hơn 6.000 giáo dân - chưa kể tu sĩ, linh mục, giám mục - đã tham dự thánh lễ tiễn đưa Đức Hồng y Gioan Baotixita. Số ghế hơn 500 dành cho các linh mục cũng được lấp đầy.
Lúc 6g50, Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, thay mặt mọi người, đã nói lời từ biệt Đức Hồng y trước khi quan tài của ngài được đóng nắp lại: “Khuôn mặt dịu hiền, thân thương, nhân ái và nhiều lúc khôi hài nữa, từ nay chúng con sẽ không còn thấy nữa…”. Gần như gần đủ các Đức cha trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, và một số giám mục hưu, đã quây quần chung quanh linh cữu của Đức cố Hồng y Gioan Baotixita. Trong giây phút xúc động đó, Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã đại diện HĐGM nói lời tiễn biệt, nhắc nhớ về những năm “hiện diện đầy sáng suốt, đầy lạc quan” của cố Hồng y, luôn sát cánh cùng HĐGM, giúp “HĐGM có thể chu toàn sứ mạng của mình…”. Khi linh cữu của Đức cố Hồng y di chuyển qua lễ đài, nơi thánh lễ an táng của ngài được cử hành, hàng dài người trang nghiêm đứng lên chào bái biệt. Cảm xúc nghẹn ngào hiện rõ nơi từng khuôn mặt.
Thánh lễ an táng do Đức Tổng Giám mục Tổng giáo phận TPHCM Giuse Nguyễn Năng - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam - chủ tế. Đồng tế có Đức Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, nguyên Tổng Giám mục TGP Hà Nội; Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski, Đại diện Tòa Thánh thường trú tại Việt Nam; các vị Giám mục trong 27 giáo phận, hơn 500 linh mục, hàng ngàn tu sĩ nam nữ và giáo dân, thân nhân. Đức Giám mục Olivier Schmitthaeusler - Phủ doãn Tông tòa PhnomPenh (Campuchia) cũng qua tham dự thánh lễ. Chúng tôi cũng thấy sự hiện diện của đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ, của MTTQVN TPHCM, nhiều cơ quan, đoàn thể và một số Tổng lãnh sự quán các nước tại TPHCM.
Giữa trời Sài Gòn tháng 3 có phần nắng gắt, ban tổ chức đã chuẩn bị khá chu đáo cho thánh lễ, từ rạp dựng, mái che, quạt, ghế, nước uống…, trong khuôn viên nhiều cây xanh của Trung tâm Mục vụ, giúp hàng ngàn người không cảm thấy ngột ngạt. Một chiếc xe cấp cứu của Trung tâm 115 cũng được sắp xếp chờ sẵn đề phòng trường hợp có sự cố về sức khỏe. Các giáo lý viên trong TGP được huy động làm hàng rào đón tiếp; đội ngũ Hướng đạo sinh tham gia giữ trật tự, hướng dẫn xe cùng với lực lượng trật tự do địa phương hỗ trợ.
MỘT THÁNH LỄ AN TÁNG TRANG NGHIÊM, ẤM ÁP
Trước lễ, cha Chưởng ấn Tòa Tổng Giám mục TGP TPHCM Phaolô Vũ Đỗ Anh Khoa đã đọc điện thư chia buồn của Đức Thánh Cha về sự ra đi của Đức Hồng y. Trong thư, Đức Thánh Cha bày tỏ niềm tri ân vì sự dấn thân phục vụ của Đức Hồng y cho cộng đoàn Dân Chúa: “Hiệp ý với Đức Tổng Giám mục trong việc phó dâng linh hồn cao quý của Đức Hồng y cho lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa, Cha chúng ta ở trên trời, tôi tưởng nhớ với lòng biết ơn sâu xa những năm tháng dài Đức cố Hồng y đã tận tụy phục vụ trong sứ vụ linh mục và giám mục tại các Giáo hội địa phương là GP Mỹ Tho và TGP Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như những đóng góp của ngài cho Giáo hội tại Việt Nam và cho Tòa Thánh”. Đức Thánh Cha cũng ghi nhận Đức cố Hồng y đã “dấn thân sâu sắc cho việc chăm sóc mục vụ và trách nhiệm xã hội, kiên trì cổ võ đối thoại và hiệp nhất trong Giáo hội, và là chứng tá của một đời sống đơn sơ và khiêm nhường theo tinh thần Tin Mừng”.
Kế đến, Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski, Đại diện Tòa Thánh tại Việt Nam có lời phân ưu: “Kính thưa Đức Tổng Giuse Nguyễn Năng, Tổng Giám mục TPHCM, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam; kính thưa Đức Hồng y Phêrô, nguyên Tổng Giám mục TGP Hà Nội; thưa quý Đức Tổng, quý Đức cha, quý tu sĩ, kính thưa quý vị đại diện chính quyền các cấp, quý thân quyến Đức cố Hồng y và anh chị em rất thân mến trong Đức Kitô; hôm nay chúng ta quy tụ nơi đây trong niềm tiếc thương nhưng với tâm hồn chan chứa niềm hy vọng khi tưởng nhớ và phó dâng linh hồn Đức Hồng y G.B. Phạm Minh Mẫn cho Thiên Chúa. Suốt cuộc đời của mình, ngài là một mục tử hiến thân cho đoàn chiên, một người tôi tớ kiên trung của Giáo hội và là chứng nhân khiêm tốn của Tin Mừng; với sức mạnh kiên cường và lòng tận hiến kiên trung, ngài đã hướng dẫn các tín hữu được trao phó cho ngài chăm sóc luôn nỗ lực xây dựng sự hiệp nhất, củng cố đức tin và mang ánh sáng Đức Kitô đến cho mọi người. Lòng trung thành của ngài đối với Giáo hội và sự hiệp thông bền chặt với Đức Thánh Cha là chứng tá sống động cho tình yêu sâu xa của ngài đối với Giáo hội hoàn vũ. Trong những thời điểm khó khăn và nhiều đổi thay, ngài vẫn vững vàng trong đức tin dịu hiền của tâm hồn và kiên trung trong niềm hy vọng. Hôm nay chúng ta tạ ơn vì những năm tháng phục vụ của ngài, vì mẫu gương kiên trung của ngài, vì di sản đức tin mà ngài đã để lại. Thưa anh chị em, Chúa nhật vừa qua, chúng ta đã nghe những lời đầy quyền năng của Đức Giêsu Kitô “Ta là sự sống lại và là sự sống”, nên dù thương tiếc trước sự ra đi của Đức Hồng y Gioan Baotixita, chúng ta vẫn đặt trọn niềm tín thác vào lời hứa Phục Sinh với niềm xác tín rằng: Đấng mà ngài trung thành phụng sự giờ đây sẽ đón nhận ngài vào chốn bình an muôn đời. Nguyện cho linh hồn ngài được nghỉ yên trong lòng thương xót của Thiên Chúa, và ước gì cuộc đời ngài tiếp tục thúc đẩy chúng ta bước đi trên con đường của Đức Kitô”.
Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên, Tổng Giám mục Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam đã đại diện HĐGM chia buồn cùng cộng đoàn Dân Chúa TGP TPHCM và thân nhân Đức Hồng y. Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, Giám mục giáo phận Mỹ Tho, một trong ba vị Giám mục được Đức Hồng y đặt tay truyền chức (hai vị còn lại là Đức cố TGM Phaolô Bùi Văn Đọc và Đức cố Giám mục Giuse Vũ Duy Thống), cũng là học trò ưu tú của ngài - giảng lễ, đã chia sẻ về mẫu gương người mục tử hiền lành, khiêm nhường với nhiều dấn thân, đóng góp phục vụ cho Giáo hội và xã hội. Ngài mời gọi cộng đoàn cùng cầu nguyện cho linh hồn Đức Hồng y.
Thánh lễ diễn ra trong bầu khí trang nghiêm, sốt mến, nhiều người không giấu được niềm xúc động. Trước khi di quan Đức cố Hồng y về an táng tại nhà nguyện cổ, Đức Giám mục phụ tá TGP TPHCM Giuse Bùi Công Trác đã thay mặt gia đình Tổng giáo phận gởi lời cảm ơn tất cả mọi thành phần Dân Chúa, các giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân khắp nơi; cũng như các đoàn thể, các cơ quan chính quyền, các tôn giáo bạn… đã đến kính viếng, chia buồn và góp phần để những ngày tang lễ diễn ra trang nghiêm, tốt đẹp. Đức cha Tổng Thư ký HĐGM Giuse Đỗ Mạnh Hùng đã chủ sự nghi thức tiễn biệt, di quan, làm phép huyệt và hạ huyệt tại nhà nguyện cổ. Đức Hồng y đã yên nghỉ bên cạnh mộ phần Đức cố TGM Phaolô Nguyễn Văn Bình, Đức cố TGM Phaolô Bùi Văn Đọc và Đức cố GM Phụ tá TGP Aloisio Phạm Văn Nẫm. Dòng người vẫn lặng lẽ dõi theo từng nghi thức cuối, mỗi người được trao một nhành hoa lan trắng để thả xuống huyệt mộ, gởi gắm lời cầu nguyện và niềm tiếc thương.
Trong thánh lễ tiễn đưa cuối cùng, người ta không chỉ nhớ đến một vị hồng y với phẩm phục đỏ thắm, mà còn nhớ đến một người cha nhân hậu, một mục tử có trái tim rộng mở. Nhiều người từng gặp ngài vẫn nhắc lại nụ cười đôn hậu và sự giản dị rất đỗi đời thường, một sự đơn giản khiến người khác cảm thấy được lắng nghe và được tôn trọng. Giờ đây, khi linh cữu ngài được tiễn đưa trong lời kinh trầm buồn, có lẽ điều khiến nhiều người tiếc thương nhất không chỉ là sự ra đi của một con người, mà là sự vắng bóng của một tấm gương sống đức tin âm thầm nhưng bền bỉ. Sự ra đi của Đức Hồng y đã để lại khoảng lặng trong lòng nhiều người. Đó là khoảng lặng của lòng biết ơn, của những kỷ niệm, và của niềm hy vọng rằng di sản ngài để lại sẽ tiếp tục được gìn giữ, triển nở. Sau 92 năm hành trình dương thế, với hơn sáu thập niên linh mục và nhiều năm phục vụ trong cương vị chủ chăn Tổng giáo phận, Đức Hồng y Gioan Baotixita đã khép lại cuộc đời trong sự bình an, để lại phía sau biết bao tình cảm yêu mến của nhiều linh mục, tu sĩ và cộng đoàn dân Chúa trên toàn cõi Việt Nam.
LỜI TRI ÂN SAU TANG LỄ
Sau lễ an táng trọn vẹn, đẹp ý, đẹp lòng dành cho Đức Hồng y Gioan Baotixita, ngày 28.3, Đức Tổng Giám mục Tổng giáo phận TPHCM Giuse Nguyễn Năng đã có thư gởi đến toàn thể gia đình Tổng giáo phận. Đức Tổng viết: “Tôi muốn dùng tên gọi “gia đình” là hình ảnh mà Đức Hồng y Gioan Baotixita thường nói khi thi hành sứ vụ giám mục. Với trái tim “Như Thầy yêu thương”, ngài ước mong truyền lửa yêu thương để mọi thành phần chung lòng chung sức xây dựng Tổng giáo phận thành gia đình của Thiên Chúa (x. Hiến chế tín lý về Giáo hội, số 6). Sau 16 năm hoạt động mục vụ và 12 năm cầu nguyện trong âm thầm, Đức Hồng y đã để lại cho Tổng giáo phận một di sản tinh thần to lớn: tổ chức đời sống và hoạt động trong Hội Thánh để mọi người nhiệt thành sống đức tin và đức bác ái, biến các cộng đoàn giáo xứ thành “giếng nước đầu làng”, là nơi mọi người đến gặp gỡ, trò chuyện, cảm thông và chia sẻ. Ngài đã thông truyền cho chúng ta trái tim giàu lòng thương xót để chăm sóc anh chị em di dân, người nghèo khổ, bệnh nhân HIV. Hôm nay, Người Cha Chung của chúng ta đã hoàn thành sứ mạng trên trần gian và về với Chúa. Các gia đình giáo xứ và dòng tu đã trương bảng “thương nhớ Đức Hồng Y Gioan Baotixita”, đã biểu lộ lòng hiếu thảo và biết ơn qua việc kính viếng, cầu nguyện, dâng lễ và tham gia phục vụ trong những ngày tổ chức tang lễ. Các linh mục, tu sĩ, chủng sinh, các ban mục vụ, các giới và đoàn thể cũng như nhiều cá nhân đã canh thức, túc trực bên linh cữu, và nhiệt tình phục vụ không quản ngại hy sinh.
Tôi không muốn chỉ nói lời cảm ơn suông, nhưng thực lòng tôi muốn biểu dương tấm lòng hiếu thảo của anh chị em đối với vị Cha Chung. Đó là hoa trái của tình nghĩa gia đình mà Đức Hồng y đã gieo và dày công nuôi dưỡng. Ước gì chúng ta tiếp tục phát huy di sản tinh thần của Đức Hồng y Gioan Baotixita. Trong gia đình, tất cả là tình yêu. Quyền bính, thứ bậc là để nuôi dưỡng tình yêu; chăm lo cho nhau, phục vụ không nề quản, cho đi không tính toán, cũng chỉ vì yêu thương nhau. Trong gia đình không còn kỷ luật gò bó, nhưng chỉ có một luật duy nhất là tình yêu; không còn “gà công nghiệp” như Đức Hồng y thường nói, nhưng sẽ có tự do để phát triển toàn diện trong yêu thương. Chúng ta tiếp tục cầu nguyện cho vị Cha Chung kính mến, và chúng ta cũng tin rằng trên thiên quốc, ngài vẫn cầu nguyện cho gia đình mà ngài đã hết lòng yêu thương và phục vụ. Kính chúc toàn thể gia đình Tổng giáo phận cử hành Tuần Thánh và Phục Sinh sốt sắng, đầy tràn tình yêu và sức sống thần linh của Đấng đã chiến thắng tội lỗi, đau khổ và sự chết”.
Nhóm phóng viên thực hiện
.jpg)
Bình luận