Gần đây, người ta ví một bộ phận của thế hệ Gen Z (người sinh ra từ năm 1997 đến 2012, được xem là một thế hệ thông minh, lanh lợi và có thể tiếp cận nhiều điều mới) là “thế hệ bông tuyết”, hàm ý là những người tâm lý yếu, hay tự ái, dễ nổi giận và nản lòng trước nghịch cảnh hoặc lời nói trái ý mình. Trong từ điển Oxford và Collin - hai từ điển tiếng Anh chính thống - nghĩa bóng của từ “bông tuyết” (snowflake) là những người quá nhạy cảm, dễ bị tổn thương khi đối mặt với thử thách và khó có khả năng hồi phục. Nguồn gốc của từ này bắt nguồn từ câu nói trong tiểu thuyết “Fight Club” (1996): “Bạn cũng như bao người khác trên thế giới này. Bạn chẳng phải một bông tuyết kiều diễm hay đẹp xuất sắc. Bạn cũng được sinh ra và lớn lên như mọi sự sống trên trái đất này thôi”.
 |
Bông tuyết có kết cấu hình lục giác đẹp nhưng rất mong manh, chỉ cần rơi xuống tay người là tan ngay. Người bị ví là “bông tuyết” thường tỏ thái độ yếm thế, tiêu cực và tự cho mình là nhân vật chính trong bi kịch cuộc đời. Nếu dùng từ này để vu cho các thanh niên Gen Z là yếu đuối kể cũng oan! Bởi thật ra thời nào, nơi nào, người nào sống trong sự bao bọc, nuông chiều thái quá hoặc bị đặt dưới áp lực tranh đua khủng khiếp đều có thể hóa thành “bông tuyết”. Câu thành ngữ Việt Nam “công chúa dẫm phải gai mồng tơi”, “nhà giàu đứt tay bằng ăn mày đổ ruột” chính là cách so sánh tương tự “bông tuyết” của phương Tây. Gai mồng tơi vốn mềm, chẳng làm đau ai nhưng các cậu ấm, cô chiêu vốn đã quen được cưng như trứng mỏng thì làm sao chịu được trở ngại, khó khăn dù chỉ là cái gai mồng tơi? Mặt khác, một đứa trẻ lớn lên trong gia đình khắc nghiệt, độc đoán, cầu toàn tới mức vô lý, nếu nó không đủ mạnh mẽ sẽ trở thành “bông tuyết” nhạy cảm với mọi thất bại, phê bình, chỉ trích.
Đáng quan ngại hơn, nhiều “bông tuyết” thời nay không chỉ dễ chạm tự ái còn mắc thêm tật “chúng sinh bình đẳng, tao thượng đẳng”. Họ hiếu chiến về quyền lợi của chính mình. Họ thích tùy ý nói lên suy nghĩ của bản thân, cho rằng quan điểm của mình đúng đắn hơn người, mình có quyền đạp lên ý kiến của người khác vì đó là tự do ngôn luận, là thẳng thắn dám nói lên sự thật. Thế nhưng, ai tranh luận thắng họ thì các “bông tuyết” này lại bất bình, tức giận cãi cùn, chửi bậy hoặc im lặng tránh né vấn đề.
Đây có lẽ là lý do lớn nhất khiến nhiều người mất cảm tình với “bông tuyết”. Nhạy cảm, trẻ trung, dám nói lên suy nghĩ bản thân nhưng thiếu đi tấm lòng rộng mở, vị tha và tôn trọng sự khác biệt.
*
Trong một đoạn phim hài ngắn của nước ngoài, có ông khách đang ngồi ngắm cảnh qua cửa sổ máy bay. Bỗng người mẹ ngồi cùng hàng ghế xin ông nhường chỗ cho con gái bà, vì cô bé lần đầu đi máy bay nên rất muốn ngồi gần cửa sổ. Người đàn ông nhã nhặn đáp: “Thưa chị, tôi nghĩ nên để cháu nó học được bài học quý giá thì tốt hơn”. Người mẹ ngạc nhiên hỏi bài học nào, ông khách cười rồi nói: “Đó là trên đời này, không phải cứ muốn gì sẽ được nấy”.
Thiết nghĩ nếu nhiều gia đình không quá mức chiều chuộng, bao bọc hay gây áp lực lớn lên con trẻ, ắt hẳn sẽ bớt đi nhiều “bông tuyết” yếu ớt, mẫn cảm nhưng ích kỷ. Sống ở đời, con người đa số là gặp chuyện không vừa ý. Khi đụng phải nghịch cảnh, ta có quyền lựa chọn giữa từ bỏ hay học hỏi từ thất bại và tiếp tục tiến về phía trước.
Khác với định nghĩa “snowflake” mang nghĩa tiêu cực trong từ điển tiếng Anh, nhân vật chính của bộ truyện tranh “Ám hành ngự sử” (2001-2007) tin rằng: “Tuyết dù rơi trên mặt đất và bị vấy bẩn, bản chất nó vẫn là màu trắng tinh khiết”. Có lẽ đây là con đường mà “thế hệ bông tuyết” nên hướng tới. Dẫu có nhạy cảm và mong manh, bông tuyết vẫn có thể trở nên kiên cường, thực tế, đẹp đẽ theo cách của riêng mình.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận