Giải cứu không phải là giải pháp bền vững

Trong những ngày này, ở các địa bàn không thuộc cấp độ 3 - 4 về Covid ở Hà Nội, người ta thấy rất nhiều mít Thái, thanh long, cam, dưa hấu, được bán dọc đường với giá rẻ. Tại cơ quan, đồng nghiệp đã tặng nhau những trái bưởi rất ngon.

Khái niệm “giải cứu” nông sản lại được nhắc tới, nhưng đã quá quen thuộc, nên nhiều người không còn thấy xúc động. Có nghĩa là nông sản của Việt Nam lại một lần nữa không ra khỏi cửa khẩu để xuất khẩu mà chỉ chạy loanh quanh từ vùng sản xuất đến thị trường nội địa, nhất là ở những đô thị lớn. Vì cung đã quá cầu, nên nông sản rất ngon bán rẻ cũng không ai mua. Nhìn hiện tượng này lại nhớ Tết năm trước ở Hải Dương, vì Covid mà nhiều cánh đồng nông sản đã bỏ không thật lãng phí. Hiện tại các cửa khẩu tại Lạng Sơn, hàng nghìn xe hàng nông sản đã bị dồn ứ vì chính sách zero covid của Trung Quốc. Họ đóng cửa biên giới để giữ an toàn dịch bệnh.

Tuy giá rẻ nhưng xem ra người tiêu dùng cũng không mặn mà với việc “giải cứu” hàng nông sản nữa, vì dịch bệnh đã ảnh hưởng không nhỏ tới ngân sách gia đình nên phải thắt lưng buộc bụng. Câu chuyện trên đã đặt ra thách thức lớn cho xuất khẩu nông sản và ngành nông nghiệp Việt Nam. Chúng ta vẫn coi nông nghiệp là một trụ cột của nền kinh tế, nhưng hướng ra cho những nông sản thời vụ vẫn còn là thách thức từ nhiều năm nay bởi thị trường vẫn chưa được mở rộng, ngoại trừ thị trường truyền thống là Trung Quốc.

Chúng ta vẫn hay nói tới công nghệ trong nông nghiệp, tăng năng xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất, nhưng đó chỉ là cách để gia tăng năng suất mà chưa chú trọng nhiều đến chất lượng của nông sản. Cơ hội nông sản Việt đến được châu Âu, Nhật Bản còn phải vượt qua ngưỡng chất lượng an toàn, tiêu chuẩn GAP trong nông nghiệp. Bởi vậy để người nông dân không phải bán rẻ như cho, có lẽ ngành nông nghiệp nên phát triển hơn nữa việc khuyến nông, hướng nông dân tới việc sản xuất nông sản đạt chất lượng cao để đáp ứng các thị trường khó tính hơn là sản xuất ồ ạt và phụ thuộc vào một thị trường.

Việc dồn ứ nông sản cũng đặt ra cho ngành công nghiệp chế biến tìm thêm những giải pháp chế biến hàng nông sản của Việt Nam. Hiện nay các chế phẩm nông sản của ta còn đơn giản và thua xa so với Nhật, Hàn, Thái…

Việt Nam có lợi thế tự nhiên về nông nghiệp, nhưng tại sao người nông dân lại thất thu ngay trên thửa ruộng của mình? Các ngành chức năng nên nghiên cứu sâu sắc về vấn đề này để sớm có giải pháp tháo gỡ, tránh lặp lại kịch bản “giải cứu”. Giải cứu không phải là giải pháp bền vững cho nông nghiệp.

Ngô Quốc Ðông