Giáo dục Công giáo hướng vào nội tâm

Giáo phận Saint-Denis, Pháp đã lồng việc khơi dậy đời sống nội tâm vào dự án giáo dục của mình.

Từ mười năm nay, các trường học của Dòng Tên ở giáo phận này đã áp dụng một nền giáo dục được cảm hứng từ phương pháp linh thao của Thánh Ignace de Loyola.

Cô Rachel Groussin giải thích cách chị hằng ngày đánh thức đời sống nội tâm của các em học sinh lớp 3 của trường Francoise-Cabrini tại thị trấn Noisy-le-Grand (Seine-Saint-Denis): “Tôi rất thích câu nói của thánh Loyola: Không phải cần nhiều kiến thức làm no thỏa tâm hồn, nhưng cần cảm nghiệm và nếm hưởng mọi sự trong nội tâm”. Cô Groussin là một trong các giáo viên của 5 trường mẫu giáo và tiểu học Công giáo ở Seine-Saint-Denis, được đào tạo nhằm bắt đầu nhiều hoạt động để khơi dậy đời sống nội tâm cho các học trò nhỏ kể từ tháng 9.2016. Sau giai đoạn thử nghiệm với 5 trường, mọi trường học Công giáo trong giáo phận cũng sẽ thực hiện dự án này.

Thể hiện cảm xúc

Tại lớp, cô Groussin đề xuất các bài tập kết hợp cơ thể (thư giãn, hít thở…) với tinh thần. Chẳng hạn, đầu ngày, cô có thể đề nghị học sinh: “Hãy nghĩ đến điều gì đó gây ấn tượng mạnh sáng nay, khiến ta luôn để ý. Các con hãy nghĩ đến điều ấy rồi hít vào thở ra…”. Nếu muốn, các em nhỏ có thể diễn đạt bằng lời nói hay chữ viết các cảm xúc tích cực hay tiêu cực hiện lên trong ý thức của chúng. Đây cũng có thể là một cuộc đối thoại trong khi thưởng thức một khúc nhạc hay chiêm ngưỡng một tác phẩm nghệ thuật. Mỗi em đều lắng nghe và nhìn. Sau đó thinh lặng. Em nào muốn, có thể tự giãi bày.

Việc đánh thức đời sống nội tâm được lồng vào dự án giáo dục Công giáo của giáo phận Saint-Denis từ năm 2015. Dự án này xuất phát từ quan điểm của hiệu trưởng các trường theo hai hướng. Ông Pierrick Chatellier, Phó giám đốc cơ quan Giáo dục Công giáo của giáo phận Saint-Denis giải thích: “Một mặt, là tính đặc thù của người dân địa phương. Đây là tỉnh non trẻ nhất của Pháp, lại quy tụ cộng đồng dân cư có gốc gác từ 130 quốc gia khác nhau. Sự đa dạng sắc tộc có thể là nguyên nhân tạo nên sự loại trừ lẫn nhau hay đoàn kết. Mặt khác, đó là các vấn đề được đặt ra do hoàn cảnh đầy cám dỗ, giới trẻ cũng như người trưởng thành phát triển trong một xã hội đang trong tình trạng khẩn cấp”.

Cha Xavier Nucci, Dòng Tên, đã đồng hành với suy tư này và đề xuất giải pháp giáo dục nội tâm. Đây là con đường ngài mở ra từ 2005, cùng Trung tâm nghiên cứu giáo dục Thánh Loyola (CEP), và vận dụng trong các trường học của Dòng. Cha nhận xét: “Giới trẻ càng ngày càng khó tập trung tư tưởng và giữ sự tĩnh lặng. Bởi lẽ, họ không có cơ hội đi vào nội tâm. Mọi người đều có đời sống nội tâm, đừng nhầm lẫn với đời sống tâm linh. Tuy thế, chúng ta có thể không biết đến nó, kể cả khi đã ở tuổi trưởng thành”.

Tại thành phố Toulouse

Bà Danièle Granry, hiệu trưởng trường Dòng Tên Le Caousou ở Toulouse, đã cùng cha Nucci và các hiệu trưởng khác thiết lập một chương trình giáo dục mà từ mười năm nay bà đang áp dụng và đã đạt nhiều kết quả. Người tiên phong của chương trình cho biết: “Trong trường có một tinh thần đặc biệt và một bầu khí thoải mái”. Thật thế, việc khơi dậy đời sống nội tâm được áp dụng không những trẻ em và các thầy cô, mà còn mời gọi cả tập thể nhân viên. Bà nói thêm: “Quan điểm sư phạm của Thánh Loyoka giả định rằng chúng ta phải tự mình cảm nghiệm những gì ta đề nghị trẻ nhỏ sống”.

Học sinh tiểu học tại Seine-Saint-Denis

Thực sự, mọi người được hướng dẫn tạm “quên đi” vị trí là giáo viên, học sinh hay nhân viên. Theo Hiệu trưởng trường Le Caousou: “Khi trong nhóm, một người nào đó bày tỏ cảm nhận mình buồn chán, thất vọng hay cần an ủi, tất nhiên điều ấy làm thay đổi các mối quan hệ”. Nhờ tham gia vào phong trào chung này, mà một thư ký của trường đã thay đổi quan điểm: “công việc vốn chỉ là cơm áo gạo tiền” đã trở nên một nơi để vui sống.

Từ nhiều năm nay, bà Danièle Granry đi khắp nước Pháp để tổ chức các khóa đào tạo sống nội tâm. Sau khi đã dạy tại các trường Dòng Tên, bà đã ngưng để tham gia dự án của giáo phận Saint-Denis, và cả tại các thành phố Angers lẫn Villeurbanne. Phương pháp sư phạm này tỏ ra hiệu quả với các lớp mẫu giáo, tiểu học, nhưng vẫn đang tìm cách để có thể “tiếp cận” học sinh trung học. Giờ đây, vấn đề đời sống nội tâm đang hợp với xu thế của thời đại, được chứng minh qua sự thành công của các loại sách về “cửa sổ tâm hồn” và các khóa học suy niệm. Dầu vậy, bà Danièle Granry: vẫn nêu lên rằng : “Phương pháp thực hành của chúng tôi lại càng hướng về mối tương quan và hợp tác, xuyên qua việc diễn đạt các cảm xúc bằng lời hay chữ viết”. Đây là một nền tảng có thể được vận dụng sau đó vào ngành tuyên úy để phát triển đời sống tâm linh.

THIÊN LÂM (theo La Croix)