Khi Nhà Chúa chật, giáo xứ xoay sở thế nào?

Do nằm ở mặt tiền đường hoặc trong khu dân cư đông đúc nên một số giáo xứ ở TGP. TPHCM có khuôn viên hơi chật hẹp. Dù vậy, các xứ vẫn xoay xở được trên phần diện tích khiêm tốn ấy để tổ chức những sinh hoạt đạo.

Giáo xứ Tân Châu đã tổ chức nhiều sinh hoạt bên trong ngôi nhà thờ tân dụng tối đa chiều cao

Hạn chế về diện tích, nhiều giáo xứ lựa chọn phương án tận dụng chiều cao. Tại Nam Thái (hạt Chí Hòa), khu nhà xứ được xây dựng thành 4 tầng, mỗi tầng gồm 3, 4 phòng vừa làm văn phòng giáo xứ, vừa là lớp học giáo lý. Hiện tại, nơi đây cũng có một hội trường nho nhỏ để các bạn trẻ, thiếu nhi quy tụ về trong những buổi sinh hoạt chung. Ngoài ra, lối đi hai bên hông nhà thờ đôi khi cũng được trưng dụng làm sân cho các trò chơi vận động tập thể. Còn ở giáo xứ Hòa Hưng (hạt Phú Thọ), ngoài mặt bằng chính của thánh đường, giáo dân còn có tầng lửng phía bên trên để thêm chỗ tham dự thánh lễ. Dù công trình nhà thờ nằm trong một khuôn viên khá hẹp, nhưng nhờ thiết kế này nên cảm giác bức bối do thiếu không gian đã giảm bớt đáng kể. Giống với hai giáo xứ kể trên, xứ Antôn (hạt Chí Hòa) cũng có tầng lửng phía bên trên dùng làm nhà học giáo lý cho các em thiếu nhi. Tuy chỉ có hai phòng học và sức chứa mỗi bên khoảng hơn chục em nhưng cũng phần nào đáp ứng đủ cho nhu cầu của một xứ đạo nhỏ. Linh mục Phaolô Nguyễn Thực - chánh xứ Antôn cho hay: “Một chút thiết kế, bố trí cũng có thể tạo sự thoáng đãng cho nhà thờ. Phía bên trong thánh đường, tôi cho làm một cánh cửa sập, ban ngày mở để thông với khoảng sân nhỏ ra phòng cha xứ. Khi giáo dân đến tham dự thánh lễ, có ánh sáng và gió bên ngoài thì không khí cũng mát mẻ và đỡ bí bách hơn nhiều”.

Giáo xứ Vườn Xoài tân dụng khoảng khuôn viên chật hẹp để tổ chức bữa ăn cho người khó khăn

Bên cạnh việc khai thác chiều cao, các linh mục, ban điều hành các xứ cũng đã biết cách tận dụng tối đa từng khoảng không nhà thờ cho nhiều sinh hoạt khác nhau. Tại giáo xứ Vườn Xoài (hạt Tân Định), khuôn viên nhà thờ không gọi là nhỏ nhưng so với số giáo dân khoảng 2.000 người và sự sôi nổi, đa dạng trong các hoạt động thì diện tích này vẫn không đáp ứng đủ. Bởi thế, khu vực nào, ngóc ngách nào của xứ cũng có nhiều chức năng. Chẳng hạn, gian hầm bên dưới thánh đường vừa dành một góc làm nhà hài cốt, vừa là chỗ để xe khi lễ quá đông, lại vừa là kho chứa quà cho những chuyến thiện nguyện. Nhiều ngày trong tuần, đây còn là nơi để ban Caritas nấu những bữa cơm cho người nghèo. Khi linh mục Giuse Trần Thanh Công về quản nhiệm Vườn Xoài, ngài nhận thấy phần nền cao tại đài Đức Mẹ có thể dùng làm sân khấu nhỏ. Thế là từ đó, giáo xứ lại có thêm nơi tổ chức sinh hoạt văn nghệ và vui chơi cho người trẻ. Cũng là một xứ đạo nằm kề trục đường lớn, xứ Tân Châu (hạt Tân Sơn Nhì) gặp không ít khó khăn trong việc tổ chức các sinh hoạt đạo nhưng kiến trúc xây dựng nhà thờ đã tạo ra những khoảng không có thể dùng trong nhiều việc. Giống với Vườn Xoài, giáo xứ Tân Châu cũng có một tầng hầm vừa dùng làm nơi để xe, vừa là hội trường sinh hoạt chung, đôi khi lại biến thành chỗ cho các buổi liên hoan. Dù diện tích nhỏ nhưng nhà thờ cũng chia đầy đủ khu vực, để các sinh hoạt được diễn ra thuận lợi. Linh mục Giuse Dương Vũ, chánh xứ Tân Châu chia sẻ: “Tân Châu hiện tại lọt thỏm trong khu dân cư, gồm 36 hộ dân bao quanh. Hơn nữa, nhà thờ còn nằm gần kề đường nên không gian để sinh hoạt không nhiều. Thế nhưng bao nhiêu năm nay, chúng tôi vẫn gói ghém tổ chức được và anh em trong xứ vẫn nói với nhau nhờ vị linh mục tiền nhiệm là cha Giuse Têrêsa Trần Anh Thụ (linh mục cho xây dựng thánh đường Tân Châu hiện nay) đã biết cách tận dụng từng centimet vuông diện tích nhà thờ”.

Nhà thờ Hòa Hưng hạn chế về diện tích nhưng nhờ cách thiết kế khéo léo, cảm giác bức bối đã giảm bớt đáng kể

Những giới hạn về không gian nhà thờ khiến các giáo xứ buộc phải tìm đến nhiều điểm lân cận khi có việc cần. Như ở xứ đạo Đức Bà Hòa Bình (hạt Sài Gòn - Chợ Quán), bà con giáo dân hay gởi xe ở chung cư kế bên khi đến tham dự thánh lễ bởi sân nhà thờ quá chật. Giáo dân Phạm Thị Kiều Huê bày tỏ: “Gởi xe ngoài dù hơi bất tiện nhưng khuôn viên giáo xứ cũng chỉ có bao nhiêu đó thôi nên đành chịu. Mỗi khi có thánh lễ, bà con cũng tranh thủ đến sớm một tí để trừ hao thời gian sắp xếp xe cộ, nhà ai gần thì chịu khó đi bộ tới”. Cùng nỗi băn khoăn về vấn đề nhà thờ chật, giáo xứ Vườn Chuối đã xoay xở bằng cách mua một căn nhà nhỏ gần bên (đặt tên là nhà Nhân Tâm) dành để quy tụ giáo dân trong các sinh hoạt tập thể. Nếu nhà nào lân cận cần nơi tổ chức tang lễ thì giáo xứ đều sẵn lòng cho mượn không gian ấy.

Thiên Lý