Mới đây, các cơ quan quản lý đã có những nhắc nhở về chuẩn mực văn hóa, cảnh báo mạnh mẽ trách nhiệm xã hội của người làm nghệ thuật. Đã có danh sách liệt kê một số tác phẩm và nghệ sĩ bị nêu vì ca từ phản cảm hoặc biểu hiện lệch chuẩn, cho thấy mối quan ngại không chỉ nằm ở một cá nhân mà là một xu hướng ngôn từ lệch chuẩn văn hóa đang được phổ biến không nhỏ. Trước mắt là sẽ không mời nghệ sĩ có sáng tác, hành vi, lời nói trái thuần phong mỹ tục hay cổ xúy lối sống buông thả tham gia các chương trình công cộng. Một số đơn vị sản xuất cũng đang khảo sát về “scandal” của nghệ sĩ, như là động thái lọc lại thị trường. Không chờ đến khi bị nhắc nhở, nhiều nhà sản xuất và đơn vị tổ chức biểu diễn đã chủ động rà soát lại đội ngũ nghệ sĩ hợp tác, cân nhắc yếu tố chuẩn mực, coi yếu tố văn hóa, đạo đức nghề nghiệp là tiêu chí quan trọng không kém năng lực chuyên môn. Dễ hiểu, vì hiện đã có sự thay đổi trong tâm lý khán giả, không ai muốn mang tiếng cổ xúy lệch chuẩn.
Sáng tạo trong nghệ thuật cần phải tự do nhưng tự do không vô giới hạn. Ranh giới đạo đức nghề nghiệp và nghệ thuật chân chính còn nằm ở trách nhiệm với người nghe, đặc biệt là người trẻ. Khi một nghệ sĩ sáng tác và trình diễn tác phẩm của mình là thể hiện thái độ sống, lối tư duy của chính họ, chứ không chỉ đơn thuần là câu từ hay giai điệu. Điều cần hơn hết là để giữ sự lành mạnh cho ca từ âm nhạc, phải có ý thức tự thân. Vì nhiều sản phẩm được đăng thẳng lên nền tảng, không qua thẩm định nội dung, nên khi đã bị gỡ xuống hay xóa bỏ cũng đã kịp lan truyền với tốc độ chóng mặt. Đây là một thực tế khách quan của thời đại công nghệ.
Vì vậy, chính yếu là tác động đến người sản xuất nội dung, nghệ sĩ cần cân nhắc nền tảng văn hóa và nhận thức về trách nhiệm xã hội trong nghệ thuật. Tiếp đến, cần xây dựng hệ thống thẩm định, đăng ký khi phát trực tuyến, áp dụng công nghệ và AI để phát hiện vi phạm và giảm tải cho cơ quan quản lý. Điều này giúp tạo sự minh bạch, công bằng, thuận lợi cho nghệ sĩ, đặc biệt là những người hoạt động độc lập. Và tiếp đến, cũng nên lưu ý là người nghe nếu chấp nhận dễ dãi, liên tục chia sẻ trước một nội dung lệch lạc, tiêu cực, thì sẽ lại có người tạo ra sản phẩm gây sốc. Khi người nghe tắt đi sản phẩm lệch chuẩn, tin chắc rằng thị trường sẽ tự điều chỉnh lại xu hướng. Cuối cùng là trách nhiệm của các nền tảng phát hành. Cần có cơ chế hợp tác, trong đó yêu cầu thêm những biện pháp tối thiểu đối với các sản phẩm âm nhạc trên mạng, như gắn cảnh báo độ tuổi khi ca từ có yếu tố nhạy cảm, hạ cấp hiển thị với nội dung bị cộng đồng báo cáo, gỡ nhanh khi xác định vi phạm, chặn tái đăng, mở cổng tiếp nhận yêu cầu từ cơ quan chuyên trách và nhà tổ chức… Làm được tất cả, cơ chế tự lọc đã dần hình thành, và đó là một tín hiệu tích cực.
PHONG DIỆP
Bình luận