Kỷ nguyên mới của thám hiểm sao Hỏa

Tàu thăm dò Perseverance của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) vừa tiến thêm một bước trong cuộc hành trình của nhân loại nhằm tìm hiểu vũ trụ và vị trí của chúng ta trong không gian bao la đó.

Vào rạng sáng 19.2 (giờ VN), một giai đoạn mới của kỷ nguyên thám hiểm không gian đã trải ra trước mắt con người: tàu thăm dò Perseverance đã hạ cánh an toàn xuống bề mặt sao Hỏa. Perseverance là một phần của chương trình thám hiểm sao Hỏa kéo dài nhiều thập niên, với mục tiêu nghiên cứu sự hình thành, tiến hóa và cấu trúc của hành tinh thứ tư tính từ Mặt trời.

7 phút kinh hoàng

Ðể đạt được cột mốc này, con tàu đã trải qua cuộc hành trình kéo dài 6 tháng rưỡi, bắt đầu từ thời điểm rời bệ phóng ở Mũi Canaveral (bang Florida của Mỹ) vào ngày 30.7.2020. Perseverance trải qua 203 ngày để vượt qua khoảng cách 471 triệu km từ Trái đất đến sao Hỏa (hơn 6 tháng rưỡi).

Khi tiếp cận khí quyển sao Hỏa, tàu thăm dò tiếp tục bước vào cuộc thử thách khác của sứ mệnh: hạ cánh xuống bề mặt hành tinh đỏ. Giai đoạn này kéo dài 7 phút, theo đó Perseverance phải lao qua khí quyển mỏng manh của sao Hỏa với vận tốc 19.500 km/giờ. Con tàu được trang bị lá chắn nhiệt, có tác dụng bảo vệ Perseverance vào những phút đầu tiên của quá trình tiến nhập khí quyển, và sau đó giúp giảm vận tốc con tàu.

Khi đến độ cao 11.000m cách mặt đất, tàu thăm dò bung dù (bề ngang 21,5m, cũng là dù có kích thước lớn nhất từng được sử dụng trên một hành tinh khác). Ngay sau đó, lá chắn nhiệt tách khỏi và tàu thăm dò của NASA cũng lần đầu tiên tiếp xúc với khí quyển sao Hỏa. Kế đến, hệ thống tự lái được khởi động, đưa con tàu xuống điểm đáp an toàn trên bề mặt hành tinh vốn lởm chởm các mũi đá.

Bước ngoặt của thám hiểm sao Hỏa

Tất nhiên, đây không phải lần đầu tiên tàu thăm dò của con người đáp xuống sao Hỏa. Năm 1971, tàu thăm dò Mars 3 của Liên Xô trở thành phi thuyền đầu tiên hạ cánh an toàn xuống hành tinh Ðỏ. Từ đó đến nay, một số quốc gia tham gia nỗ lực chạy đua đến nơi này, bao gồm phóng tàu quỹ đạo và tàu thăm dò bề mặt.

Ðiều tạo nên sự khác biệt trong sứ mệnh sao Hỏa mới nhất của NASA chính là quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch. Ðầu tiên, Perseverance có kích thước gần bằng ô tô SUV (xe thể thao đa dụng), chiều dài 2,9m, đường kính 2,7m, cao 2,2m và nặng hơn 1 tấn. Dù bề ngoài của cỗ máy vận hành trên 6 bánh xe khiến người ta dễ liên tưởng đến một mô hình Lego, nó được trang bị kỹ thuật và công nghệ vượt trội. Nhờ vào hệ thống năng lượng từ plutonium dioxide, Perseverance vận hành những hệ thống di chuyển, liên lạc, hình ảnh, thiết bị khoa học vô cùng phức tạp.

Có thể nói tàu thăm dò của NSA là một phòng thí nghiệm di động thực thụ. Perseverance mang theo các thiết bị đo đạc môi trường, như nhiệt độ, tốc độ gió, chụp ảnh độ phân giải cao các vật liệu bề mặt để phân tích… Ðặc biệt, nó còn mang theo thiết bị gọi là SHERLOC - tìm kiếm manh mối của sự sống cổ đại, và WATSON - có trách nhiệm thu thập hình ảnh. Và tất nhiên WATSON cũng có thể “tự chụp ảnh” (selfie) tàu thăm dò.

Perseverance sẽ thực hiện một số điều đầu tiên trong sứ mệnh lần này. Con tàu mang theo 2 micrô cực nhạy để thu lại những âm thanh trên sao Hỏa như tiếng gió hú hoặc âm thanh phát ra khi con tàu di chuyển. Các kỹ sư NASA vừa công bố đoạn ghi âm đầu tiên được tàu thăm dò truyền về. Thú vị nhất là phần của trực thăng Ingenuity, trọng lượng 2 kg. Mỹ đang đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay đầu tiên trên hành tinh ngoài Trái đất, cụ thể là sao Hỏa. Ðây sẽ là thách thức không nhỏ vì khí quyển sao Hỏa cực loãng so với trên Trái đất (chỉ bằng 1% khí quyển của địa cầu).

Tàu thăm dò đã đổ bộ ở địa điểm gọi là Hõm chảo Jezero, ở rìa của nơi từng là đồng bằng sông vào nhiều tỉ năm trước. Hõm chảo được bao quanh bởi những vách đá cheo leo, các tảng đá khổng lồ và những đụn cát. Vì thế Perseverance thật sự đã đạt đến kỳ công khi có thể vượt qua mọi trở ngại để đến được điểm đáp an toàn.

Trong thời gian tới, tàu thăm dò sẽ di chuyển xung quanh hõm chảo và thu thập mẫu đất, đá. Thời gian thực hiện sứ mệnh này sẽ là một năm sao Hỏa (tương đương với 2 năm trên Trái đất), và Perseverance dự kiến sẽ di chuyển trên quãng đường hơn 15 km. Hõm chảo Jezero là địa hình cổ nhất mà con người có thể cử tàu thăm dò đến. Các chuyên gia NASA cho rằng một số khoáng chất đã hình thành tại đây khoảng 3,5 tỉ năm trước, và rất nhiều điều đang chờ con người khám phá.

BẠCH LINH