Linh mục Niccolò Zucchi và kính thiên văn phản xạ

Linh mục dòng Tên người Ý Niccolò Zucchi được cho là người đầu tiên quan sát các vành đai của sao Mộc và ghi nhận những đốm trên sao Hỏa vào năm 1640.

Cha Niccolò Zucchi sinh ngày 6.12.1586 và mất ngày 21.5.1670. Ngài là nhà thiên văn học kiêm vật lý học. Trong quyển sách xuất bản giai đoạn 1652 - 56, vị Giêsu hữu đề cập đến những thí nghiệm có sử dụng một mặt gương lồi làm kính viễn vọng. Đây có lẽ là mô tả đầu tiên trên thế giới về kính thiên văn phản xạ. Ngài cũng mô tả cách thức phốt pho là nguồn tạo ra chứ không phải tồn trữ ánh sáng. Vị linh mục dòng Tên người Ý cũng xuất bản hai công trình nghiên cứu khác về máy móc và cơ khí.

Gia đình theo ơn gọi

Cha Niccolò Zucchi là con thứ tư trong gia đình 8 người con. Ba của ngài là ông Pierre Zucchi và mẹ là bà Francoise Giande Marie. Ba chị em của ngài trở thành nữ tu, trong khi ba anh em khác của ngài cũng gia nhập dòng Tên và một người là linh mục dòng tu khác. Bản thân cha Zucchi học hùng biện tại Piacenza, còn triết học và thần học ở Parma. Sau khi hoàn tất chương trình phổ thông ở tuổi 16, cậu thiếu niên Niccolò Zucchi xin vào dòng Tên ở Padua ngày 28.10.1602.

Cha Zucchi dạy toán học, nghệ thuật hùng biện và thần học tại trường Romano. Kế đến, ngài được bề trên bổ nhiệm làm hiệu trưởng trường đại học mới của dòng Tên, do Đức Hồng Y Alessandro Orsini thành lập ở Ravenna. Cha nhận bảo trợ từ Ranuccio II Farnese, Công tước xứ Parma, và xuất bản quyển sách Nova de machinis philosophia (tạm dịch: Triết lý mới về máy móc) trình bày việc phân tích các chuyển động và cơ chế của cơ khí, nhờ vào sự hỗ trợ của vị công tước. Ngài cũng đặc biệt tri ân Đại Vương công Leopold của Áo vì đã giúp đỡ trong việc nghiên cứu và xuất bản quyển sách Optica philosophia (Triết lý quang học).

Sinh thời, cha Zucchi xuất bản nhiều sách khoa học, bao gồm hai ấn phẩm nói trên. Ngài cũng là tác giả quyển Optica statica (Quang học tĩnh), nhưng rất tiếc chưa từng được xuất bản và theo thời gian, bản thảo đã bị mất. Một số đề tài vị Giêsu hữu từng nghiên cứu và ghi chép bao gồm từ tính, phong vũ biểu và thực hiện thí nghiệm cho thấy phốt pho là nguồn tạo ra chứ không phải tồn trữ ánh sáng.

Một ấn phẩm của cha Zucchi

Nhà thiên văn học

Năm 1623, cha Zucchi là thành viên của phái đoàn đại diện Đức Giáo Hoàng đến triều đình Ferdinand II của La Mã. Tại đây, ngài gặp Johannes Kepler, nhà toán học và thiên văn học nổi tiếng người Đức. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã đặt tên nhà thiên văn học Kepler cho kính thiên văn Kepler, công cụ nổi tiếng giúp phát hiện nhiều ứng viên hành tinh tương tự Trái đất. Chính ông Kepler đã khuyến khích vị linh mục nghiên cứu thiên văn học, và hai người duy trì việc trao đổi thư từ sau khi cha Zucchi quay về Rome. Có thời điểm ông Kepler gặp khó khăn về tài chính, vị tu sĩ đã gởi tặng kính thiên văn do mình thiết kế cho bạn. Sau đó, ông Kepler đã đề cập đến món quà này trong quyển sách có tựa đề “The Dream” (Giấc mơ).

Cùng với một vị Giêsu hữu khác là Daniello Bartoli, cha Zucchi nhiều khả năng là một trong những người đầu tiên quan sát được các vành đai trên sao Mộc vào ngày 17.5.1630, và sau đó là phát hiện các đốm trên sao Hỏa năm 1640. Hõm chảo Zucchius trên mặt trăng được đặt theo tên của ngài.

Sao Mộc

Linh mục Zucchi cũng đề cập về ý tưởng thiết kế kính thiên văn phản xạ vào năm 1616 trong quyển Optica philosophia experimentis et ratione a fundamentis constituta (Triết lý quang học dựa trên lập luận và thực nghiệm). Tuy nhiên, do không hài lòng với chất lượng hình ảnh quan sát được thông qua mặt lồi của gương kính, ngài quyết định từ bỏ ý tưởng này. Nếu ghi nhận trên là chính xác, đây là lần đầu tiên kính thiên văn phản xạ được mô tả trong một thí nghiệm thiên văn, trước cả thời của Galileo Galilei và Giovanni Francesco Sagredo vào thập niên 1620.

Gần cuối đời, cha Zucchi lưu trú tại nhà của dòng Tên ở Rome. Ngài qua đời vào ngày 21.5.1670.