Mất ngủ vì quá nóng

Biến đổi khí hậu không chỉ dẫn đến những hậu quả như thời tiết khắc nghiệt, nguy cơ lũ lụt trên diện rộng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của con người, chẳng hạn như chuyện ngủ.

Báo cáo quy mô nhất từ trước đến nay về sự liên quan giữa khí hậu và giấc ngủ đã phản ánh một thực tế đáng báo động: cuộc khủng hoảng khí hậu đang rút ngắn giấc ngủ của người dân toàn cầu. Và những đối tượng bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là phụ nữ và người cao tuổi.

Giấc ngủ của người lớn tuổi dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết quá nóng

Khi giấc ngủ xấu đi

Giấc ngủ ngon đóng vai trò then chốt cho sức khỏe và chất lượng sống của con người. Tuy nhiên, thời tiết nóng đang làm tăng nhiệt độ ban đêm, với tốc độ thậm chí còn nhanh hơn ban ngày, khiến con người càng thêm khó ngủ. Kết quả phân tích tiết lộ mỗi công dân địa cầu trung bình mất đi khoảng 44 giờ ngủ/năm.

Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập từ vòng đeo tay đo đạc trong lúc ngủ ở 47.000 người tại 68 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tổng cộng họ đã thu thập dữ liệu hơn 7 triệu đêm. Kết quả cho thấy tình trạng mất ngủ sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới vì trời càng ngày nóng hơn. Tuy nhiên, có những nhóm dân số chật vật hơn nhiều so với những người còn lại. Theo tính toán, thời tiết cứ tăng một độ C thì tỷ lệ mất ngủ ở nữ giới lại tăng 25% so với nam giới. Người trên 65 tuổi lại mất ngủ gấp đôi và con số này tăng lên gấp 3 đối với các nước ít giàu có hơn.

Các cuộc nghiên cứu trước đó cũng cho thấy nhiệt độ gia tăng khiến sức khỏe bị tổn hại, bao gồm nguy cơ đau tim tăng cao, cũng như những trường hợp tự sát và khủng hoảng sức khỏe tâm thần tăng vọt. Những vụ tai nạn và chấn thương cũng theo đó gia tăng, trong khi năng lực lao động giảm sút.

Biến đổi khí hậu sẽ gây nhiều hệ quả xấu đến mọi mặt của đời sống

Có vẻ như thời tiết nóng gây khó và mất ngủ đã tạo ra những tác động lớn về sức khỏe như trên. Điều đáng lo ngại là dữ liệu cho thấy không có dấu hiệu con người đủ sức thích ứng với những đêm dài nóng bức.

Cuộc nghiên cứu quy mô toàn cầu

“Đối với đa số chúng ta, giấc ngủ là một phần của đời sống; con người dành gần 1/3 cuộc đời để ngủ. Thế nhưng, ngày càng có thêm nhiều người ở nhiều nước trên thế giới không ngủ đủ giấc”, báo The Guardian dẫn lời trưởng nhóm nghiên cứu Kelton Minor, đang công tác tại Đại học Copenhagen (Đan Mạch) nhận định. Ông cho biết cuộc nghiên cứu của nhóm ông cung cấp chứng cứ đầu tiên ở bình diện toàn cầu cho thấy nhiệt độ cao hơn mức trung bình đang phá hoại chất lượng giấc ngủ của con người. Tuy nhiên, chuyên gia Đan Mạch cho rằng điều mà họ phát hiện có thể chỉ là phần nổi của tảng băng trôi.

Theo ông Minor, giấc ngủ bị rút ngắn vì những đêm nóng bức đang ảnh hưởng đến số lượng dân số khổng lồ. Ví dụ, một đêm có nhiệt độ trên 25 độ C ở thành phố 1 triệu dân sẽ khiến 46.000 người ngủ ít hơn bình thường. Trong trường hợp ở Ấn Độ và Pakistan, với nhiệt độ liên tục lên trên 40 độ C những tuần qua, hàng tỷ người đang bị đẩy vào tình trạng dễ mất ngủ vì trời quá nóng.

Báo cáo đăng trên chuyên san One Earth phân tích giấc ngủ và dữ liệu nhiệt độ ngoài trời từ năm 2015 đến 2017. Kết quả cho thấy nhiệt độ cao hơn làm trì hoãn cơ chế ngủ, khiến con người mất nhiều thời gian hơn bình thường nếu muốn chìm vào giấc ngủ. Cơ thể con người cần phải được làm mát mỗi đêm trước khi ngủ, nhưng thời tiết nóng khiến việc này trở nên khó khăn.

Cơ thể phụ nữ cần mát mẻ sớm hơn vào buổi tối so với nam giới trước khi ngủ, đồng nghĩa nhiệt độ cao vào ban đêm gây ảnh hưởng lớn hơn đối với họ. Bên cạnh đó, phụ nữ thường có lượng mỡ dưới da cao hơn, dẫn đến quá trình làm mát diễn ra chậm hơn. Còn người cao tuổi có xu hướng ngủ ít vào ban đêm và năng lực điều hòa thân nhiệt cũng kém hơn. Những yếu tố trên giúp giải thích phần nào sự “nhạy” với nhiệt độ cao ở nữ giới và người cao tuổi. Ngoài ra, người dân ở nước nghèo càng dễ mất ngủ hơn vì họ không đủ điều kiện trang bị những phương tiện làm mát như quạt máy, máy điều hòa, hoặc nhà cửa có phòng ốc rộng và thông thoáng.

Báo cáo cho thấy tác động của những đêm nhiệt độ cao hơn đều xảy ra tại mọi quốc gia, bất chấp là nước ôn đới hoặc nhiệt đới. Và càng nóng thì con người càng khó ngủ. Điều đáng quan ngại là nhân loại dù liên tục đối mặt với thời tiết cực đoan vẫn không thể thích nghi với thời tiết nóng trong lúc ngủ, và họ cũng không thể ngủ bù sau đó. Trưởng nhóm Minor kêu gọi chính phủ các nước hãy đảm bảo các thành phố, thị trấn lẫn tòa nhà được xây dựng và thiết kế cho phép thích ứng tốt với nhiệt độ. Nhờ vào sự hỗ trợ kịp thời từ giới hữu trách, sức khỏe của con người mới có thể tránh nguy cơ bị tác động mạnh như hiện nay. Và đương nhiên, những nỗ lực bảo vệ môi trường càng phải tiếp tục được tăng cường để giúp giải quyết được phần nào gốc rễ của vấn đề.

BẠCH LINH