Ngày 12.2.2025, Đức Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm nữ tu Raffaella Petrini làm Chủ tịch Phủ Thống đốc Thành Vatican, chính thức thực hiện sứ vụ từ 1.3.2025. Sự kiện này thể hiện tầm nhìn của Đức Phanxicô về vai trò của phụ nữ trong Giáo hội, khơi gợi suy tư về sự hiện diện và đóng góp của giới nữ trong đời sống đức tin hôm nay.
Trong lịch sử, Giáo hội thường được nhìn nhận là cấu trúc do nam giới lãnh đạo, với các vai trò linh mục, giám mục, hồng y dựa trên truyền thống thần học. Tuy nhiên, những phụ nữ như thánh Têrêsa Avila, thánh Têrêsa Calcutta, thánh Josephine Bakhita, thánh Magdeleine de Jesus… đã để lại dấu ấn lớn trong đời sống thiêng liêng và truyền giáo. Mặc dù vậy, vai trò của nữ giới thường chỉ mang tính bổ trợ, hiếm khi được công nhận ở các vị trí quyết định. Việc bổ nhiệm nữ tu Raffaella Petrini đánh dấu bước ngoặt, khẳng định phụ nữ không chỉ hỗ trợ mà còn có thể lãnh đạo.
Sự kiện này đặt câu hỏi, vai trò nữ giới trong Giáo hội đang tiến tới đâu? Dưới triều Đức Phanxicô, nhiều thay đổi tích cực đã diễn ra. Từ nữ tu Nathalie Becquart, tu sĩ dòng Xavière, với tư cách Phó Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, đến nữ tu Simona Brambilla, dòng Truyền giáo Consolata, làm Tổng trưởng Bộ Tu sĩ. Từ bà Barbara Jatta, tiến sĩ, được bổ nhiệm Giám Đốc Bảo Tàng Viện Vatican, đến nữ tiến sĩ Francesca Di Giovanni giữ vai trò Thứ trưởng ngoại giao Tòa Thánh phụ trách về các quan hệ đa phương… Những bước tiến này phản ánh tinh thần “hiệp hành” mà Đức Phanxicô thúc đẩy - một Giáo hội lắng nghe, đồng hành, hòa nhập, nơi tiếng nói phụ nữ được trân trọng. Trong diễn văn ngày 7.3.2024 tại hội nghị quốc tế “Phụ nữ trong Giáo hội: những nghệ nhân của nhân loại”, Đức Thánh Cha bày tỏ lòng kính trọng đối với những người phụ nữ đã trung thành sống ơn gọi của mình và thay đổi thế giới một cách thầm lặng nhưng mạnh mẽ. Ngài nói: “Giáo hội cần ghi nhớ điều này, bởi vì Giáo hội chính là một người phụ nữ: là một người chị, là hiền thê và là một người mẹ. Và ai ngoài phụ nữ có thể biểu lộ khuôn mặt của mình?”.
Sự bổ nhiệm này cũng cho thấy phụ nữ đủ năng lực lãnh đạo trong Giáo hội. Tại Việt Nam, các nữ tu từ lâu đã đóng góp lớn vào giáo dục, y tế, từ thiện - những “mặt trận thầm lặng”. Nhưng vai trò của họ thường giới hạn ở hậu trường, ít được trao quyền. Sự kiện có thể truyền cảm hứng để Giáo hội Việt Nam cân nhắc trao cho nữ giới, đặc biệt là nữ tu, các vị trí quản lý trong giáo phận, dòng tu, hoặc tổ chức địa phương, tận dụng năng lực và sự tận tụy của họ.
Đức Phanxicô nhấn mạnh “hiệp hành” - một Giáo hội đồng hành với mọi thành phần Dân Chúa. Giáo hội Việt Nam có thể học hỏi, mở rộng sự tham gia của phụ nữ như mời giáo dân nữ tham gia hội đồng giáo xứ, ban hành giáo, hoặc tư vấn trong giáo phận. Điều này giúp tiếng nói của họ được phản ánh rõ hơn trong đời sống Giáo hội.
Nữ tu Raffaella Petrini có nền tảng học vấn vững vàng trước khi đảm nhận vai trò lớn. Ở Việt Nam, các dòng nữ hoạt động mạnh mẽ, nhưng đầu tư vào giáo dục thần học, quản lý, lãnh đạo cho nữ tu còn hạn chế. Giáo hội Việt Nam có thể xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu, giúp nữ tu không chỉ phục vụ “theo kiểu truyền thống” mà còn sẵn sàng cho các sứ mạng mới, như quản lý tổ chức Giáo hội, giáo phận.
Giới nữ ngày càng được Giáo hội trân trọng cũng là nguồn cảm hứng cho phụ nữ Công giáo Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, chứng minh giới tính không phải rào cản để đóng góp và lãnh đạo trong Giáo hội. Giáo hội Việt Nam có thể khuyến khích phụ nữ trẻ tham gia tích cực vào phong trào, hội đoàn, sứ vụ truyền giáo, từ đó xây dựng thế hệ lãnh đạo nữ đầy triển vọng.
Quốc Việt
Bình luận